Arpad Elo
Arpad Elo | |
|---|---|
| Lindi | Élő Árpád Imre 25 gusht 1903 Egyházaskesző, Mbretëria e Hungarisë |
| Vdiq | 5 nëntor 1992 (89 vjet) Brookfield, Wisconsin, SHBA |
| Kombësia | Stampa:Dotlist |
| Shkollimi | Universiteti i Çikagos |
| Njohur për | Sistemi i vlerësimit Elo |
| Karriera shkencore | |
| Fushat | Fizika |
| Institucionet | Universiteti Marquette |
Arpad Emrick Elo, (emri i lindjes në hungarisht: Élő Árpád Imre,[1][2] 25 gusht 1903 – 5 nëntor 1992) ishte një profesor fizikë hungarezo-amerikan i cili krijoi sistemin e vlerësimit Elo për lojëra me dy lojtarë si shahu.
I lindur në Egyházaskesző, Mbretëria e Hungarisë, ai u zhvendos në Shtetet e Bashkuara me prindërit e tij në vitin 1913. Ai mori diplomën BSc dhe MSc në vitet 1925 dhe 1928 nga Universiteti i Çikagos, ku luajti edhe shah në Ligën e Shahut të Çikagos.[3] Nga viti 1926 deri në daljen në pension në vitin 1969, Elo ishte instruktor i fizikës në Universitetin Marquette në Milwaukee. Deri në vitet 1930, ai ishte shahisti më i fortë në Milwaukee, në atë kohë një nga qytetet kryesore të shahut në vend. Ai fitoi Kampionatin Shtetëror të Wisconsin tetë herë,[4] dhe ishte personi i 11-të i futur në World Chess Hall of Fame. Ai shërbeu gjithashtu si president i Federatës Amerikane të Shahut (paraardhës i Federatës së Shahut të Shteteve të Bashkuara) për mandatet 1935 dhe 1936.[5] Elo vdiq nga një sulm në zemër në shtëpinë e tij në Brookfield, Wisconsin, më 5 nëntor 1992.[6]
Sistemi i vlerësimit Elo
Elo njihet për sistemin e tij të vlerësimit të lojtarëve të shahut. Sistemi origjinal i vlerësimit të lojtarëve u zhvillua në vitin 1950 nga Kenneth Harkness, Menaxheri i Biznesit i Federatës së Shahut të Shteteve të Bashkuara. Deri në vitin 1960, duke përdorur të dhënat e zhvilluara përmes Sistemit të Vlerësimit Harkness, Elo zhvilloi formulën e tij, e cila kishte një bazë të shëndoshë statistikore dhe përbënte një përmirësim të Sistemit Harkness. Sistemi i ri i vlerësimit u miratua në një takim të Federatës së Shahut të Shteteve të Bashkuara në Saint Louis në vitin 1960.
Në vitin 1970, FIDE, Federata Botërore e Shahut, pranoi të miratonte Sistemin e Vlerësimit Elo. Që atëherë e deri në mesin e viteve 1980, vetë Elo bëri llogaritjet e vlerësimit. Në atë kohë, detyra llogaritëse ishte relativisht e lehtë sepse më pak se 2000 lojtarë u vlerësuan nga FIDE. FIDE ia caktoi detyrën e menaxhimit dhe llogaritjes së vlerësimeve të tjerëve, duke përjashtuar Elon. FIDE shtoi gjithashtu rregulla të reja "Kualifikimi për Vlerësim" në manualin e saj duke dhënë vlerësime arbitrare (zakonisht në diapazonin 2200, që është niveli më i ulët për një mjeshtër shahu) për lojtarët që shënuan të paktën 50 përqind në lojërat e luajtura në ngjarje të zgjedhura, të tilla si Olimpiadat e Shahut.[7][8]
Libri
- The Rating of Chess Players, Past and Present (Botimi i Parë 1978, Botimi i Dytë 1986), Arco. ISBN 0-668-04721-6.
Referime
- ↑ "Veszprém megyei életrajzi lexikon – ÉLŐ Árpád Imre" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 18 gusht 2013. Marrë më 26 nëntor 2006.
- ↑ Romániai Magyar Szó, 2003. augusztus 26. Arkivuar 2007-09-27 tek Wayback Machine
- ↑ 1982 Badger Chess Interview with Arpad Elo - Part 1
- ↑ Andrew Soltis, "What's Your Elo?", Chess Life, korrik 1993, p. 19.
- ↑ Rathmann, Fritz. "Who's who in American Chess" (PDF). Chess Life (në anglisht). 1 (2): 2. Marrë më 7 shkurt 2025.
- ↑ "Chess rating developer dies of heart attack at 89". The Capital Times (në anglisht). Associated Press. 6 nëntor 1992. fq. 1B. Marrë më 8 korrik 2023 – nëpërmjet Newspapers.com.
- ↑ 03. African Team Championships Arkivuar 19 mars 2006 tek Wayback Machine, FIDE Handbook
- ↑ D.V.02. Asian Cities Championship Arkivuar 19 mars 2006 tek Wayback Machine, FIDE Handbook