Diktatori romak
Një diktator romak ishte një magjistrat i jashtëzakonshëm i Republikës Romake, i pajisur me pushtet të plotë për të zgjidhur një çështje të veçantë për të cilën ishte caktuar. Ai merrte fuqitë e plota të shtetit, duke i nënshtruar magjistratët e tjerë, përfshirë konsujt, për qëllimin e veçantë të zgjidhjes së asaj çështjeje, dhe vetëm të asaj çështjeje, dhe më pas duke i dorëzuar menjëherë këto fuqi.
Diktatori ishte prapëseprapë i kontrolluar dhe përgjegjës gjatë mandatit të tij: Senati ende ushtronte njëfarë pushteti mbikëqyrës dhe ruheshin të drejtat e tribunëve plebejanë për të vënë veton ndaj veprimeve të tij ose të popullit për t'i apeluar ato. Shtrirja e mandatit të një diktatori kontrollonte në mënyrë të rreptë qëllimet drejt të cilave mund të drejtoheshin pushtetet e tij. Diktatorët ishin gjithashtu - të paktën në disa raste - të përgjegjshëm për t'u ndjekur penalisht pasi të përfundonin mandatet e tyre.
Diktatorët emëroheshin në mënyrë të shpeshtë që nga periudha më e hershme e Republikës deri në Luftën e Dytë Punike (218–201 p.e.s.), por magjistratura më pas u pezullua për më shumë se një shekull. Më vonë u ringjall në një trajtë të ndryshuar ndjeshëm, së pari nga Sulla midis viteve 82 dhe 79 p.e.s. dhe më pas nga Cezari midis viteve 49 dhe 44 p.e.s., i cili u bë dictator perpetuo (diktator i përhershëm) pak para vdekjes së tij. Kjo diktaturë e mëvonshme u përdor për të sjellë ndryshime me gamë të gjerë dhe gjysmë të përhershme në shoqërinë romake. Pas vrasjes së Cezarit në vitin 44 p.e.s., zyra u shfuqizua zyrtarisht dhe nuk u ringjall më kurrë.
Referimet
- ↑ Crawford 1974, f. 490.