Empirizmi
Në filozofi, empirizmi është një pikëpamje epistemologjike që pohon se njohuria ose justifikimi i vërtetë vjen vetëm ose kryesisht nga përvoja shqisore dhe dëshmitë empirike. Është një nga disa pikëpamje konkurruese brenda epistemologjisë, së bashku me racionalizmin dhe skepticizmin.
Empiristët argumentojnë se empirizmi është një metodë më e besueshme për të gjetur të vërtetën sesa mbështetja thjesht në arsyetimin logjik, sepse njerëzit kanë paragjykime dhe kufizime njohëse që çojnë në gabime gjykimi.
Empirizmi thekson rolin qendror të provave empirike në formimin e ideve, në vend të ideve ose traditave të lindura. Empiristët mund të argumentojnë se traditat (ose zakonet) lindin për shkak të marrëdhënieve të përvojave të mëparshme shqisore.
Historikisht, empirizmi shoqërohej me konceptin e "pllakës së bardhë" (tabula rasa), sipas të cilit mendja njerëzore është "e bardhë" që në lindje dhe zhvillon mendimet e saj vetëm përmes përvojës së mëvonshme.
Empirizmi në filozofinë e shkencës thekson provat, veçanërisht ato që zbulohen në eksperimente. Është një pjesë themelore e metodës shkencore që të gjitha hipotezat dhe teoritë duhet të testohen kundrejt vëzhgimeve të botës natyrore, në vend që të mbështeten vetëm në arsyetim, intuitë ose zbulesë a priori.
Empirizmi, i përdorur shpesh nga shkencëtarët natyrorë, pohon se "dija bazohet në përvojë" dhe se "dija është e përkohshme dhe probabilistike, subjekt i rishikimit dhe falsifikimit të vazhdueshëm". Hulumtimi empirik, duke përfshirë eksperimentet dhe mjetet e matjes së validuara, udhëheq metodën shkencore.