Erashka

Erashka është një dramë në prozë me tre akte nga Karlo Goldoni, e shkruar në Paris në nëntor 1764 dhe e vënë në skenë me sukses në Teatro San Luca në Venecia drejt fundit të Karnavalit të vitit 1765.

Doreshkrimi i pare ishte një skenar i vene në skenë nga aktorët e Comédie Italienne më 17 maj 1763 ne Paris.

Autori e risolli kete komedi edhe nje here në stilin e Comédie dell'arte për të kënaqur publikun francez, i cili dyndej në Comédie Italienne pikërisht sepse kishte preference te larte për shfaqje të atij stili artistiko - skenik. Erashka eshte një nga komeditë më të famshme të dramaturgut venecian e shkruar ne momentet e pjekurise kreative dhe gjithmonë ka gëzuar dhe vazhdon te gezoje sukses të madh në skenat e trupave teatrale italiane .

Skena zhvillohet në një fshat pranë Milanos: në shesh ndodhen këpucari, hanxhiu, farmacisti, shitësja e rrobave të vogla dhe disa shtëpi. Pasi pi kafe me Baronin e Cedrit, Evaristi përgatitet të shkojë për gjueti. Duke kaluar pranë shtëpisë, ai përshëndet Kandidën, me të cilën është i dashuruar. Gruaja e re, duke u përkulur në përgjigje, lëshon nga duart e emocionuar nje erashkë, e cila thyhet. Evarist, duke u ndjerë ne faj, mendon të blejë një të re nga Susanna, shitësja e rrobave të vogla. Pastaj, në fshehtësi të madhe, ai ia beson dorezimin e erashkës per zonjushen e tij, fshatares Giannina për ta çuar te Kandida.

Këpucari Crespino dhe hanxhiu Coronato, të dy të dashuruar me Gianninën, duan të dinë detyrën që i është besuar, por ajo e mban sekretin e saj duke vuajtur zemerimin e dy meshkujve. Dy kundërshtarët xhelozë fajësojnë njëri-tjetrin dhe janë në prag të konfliktit fizik por Konti i Roka Marina ndërhyn për të qetësuar situatën me metodat e tij manipulative.

Susanna e mashtron Kandidën me intrigat e saj duke e bërë të besojë se Evaristi i ka dhënë Gianninës një erashkë;si dhurate dashurie. Kandida, e tërbuar, refuzon ta shohë Gianninën, e cila për këtë arsye nuk mundet dot t'i japë dhuraten. Në fakt, nga inati, Kandida vendos të pranojë propozimin për martesë me Baronit del Cedro; ndërsa Giannina, e nxitur nga Konti, refuzon të martohet me Coronaton. Duke u kthyer nga gjuetia, Evaristo është i shqetësuar kur mëson për ndryshimet e sjellljes se Kandidës; ai më pas ia shfryn zemërimin e tij Gianninës, së cilës ia lë erashkën si dhuratë.

Së pari Crespino, pastaj Coronato dhe Moracchio, vëllai i Gianninës, duan të marrin në zotërim erashken. Giannina më në fund ia jep Crespinos,ne fshehtesi i cili ikën me vrap, i ndjekur nga dy të tjerët. Ndërsa vrapojnë, ata përplasen dhe rrëzojnë Timoteon, farmacistin,dhe fatmiresisht ja thyejne shishet me ilace, i cili po shkonte në shtëpinë e Kandidës, e cila ka vendosur te helmoje vetveten nga dhimbja e dashurise; Crespino gjithashtu bie, duke e lëshuar erashken, të cilin Coronato e kap menjëherë. Crespino arrin t'ia vjedhë erashken rivalit të tij dhe shpreson të jetë ende i preferuari i Gianninës. Ndërkohë, Evaristi është shumë i gëzuar, pasi ka mundur t'ia shpjegojë keqkuptimin Kandidës: ai do t'i sjellë erashken si provë te se vertetes, si prove dashurie .

Por Giannina fatkeqesisht nuk e ka më erashken, ashtu si Coronato. Crespino, nga ana e tij, ka çdo interes që erashka të zhduket, kështu që vendos t'ia japë Kontit. Por rruges, ai ia jep si dhuratë Baronit, dhe prej tij erashka më në fund pas shume peripecish kalon në duart e Evaristit, i cili do t'ia japë atë Kandidës si premtim pajtimi e si prove te vertetes te sinqeritetit te ndjenjave te tij.

Sipas Giuseppe Ortolani-t, komedia shkëlqen për ritmiken e veprimit, për fabulën letrare origjinale dhe me dinamiken e shpejtë që sillet rreth nje motivi të lehtë të një erashkaje gruaje, fillimisht e thyer, pastaj e humbur, e kaluar dore me dore dhe në kërkimin e së cilës merr pjesë një fshat i tërë . François Livi nënvizon fort gjithashtu origjinalitetin e thellë të veprës .

• Erashka, një opera komike në dy akte nga Giuseppe Farinelli, libreti nga Gaetano Rossi (pas Carlo Goldonit)

Shfaqja e parë në Teatro Nuovo në Padova më 23 korrik 1803

• Erashka : Një komedi muzikore në dy akte nga Pietro Raimondi - Libretto nga Domenico Gilardoni

Shfaqja e parë në Teatro Nuovo në Napoli më 22 janar 1831.

Interpretojnë:

Francesco Salvetti (Crispino),

Valentino Fioravanti junior (Konti i Roccamonte), Raffaello Mancini (Coronato),

Carolina Manzi (Susanna),

Francesca Ceccherini'Ipppnotova), (Palmatella), Lorenzo Lombardi (Baroncino del Cedro),

Antonio Auriemma (Don Evaristo).

Një nga operat më të suksesshme të Pietro Raimondit, ajo ra në harresë për shumë vite. Ai u rishikua vetëm në vitet 1970 dhe u botua nga Edizioni Otos Firenze.

Ekziston vetëm një regjistrim diskografik i plotë i operës, i realizuar në Radion Zvicerane Italiane, me interpretues:

A. Baldasserini, Giancarlo Ceccarini, Carlo Gaifa, Paolo Barbacini, Corinna Vozza, Cettina Cadelo, dirigjent Bruno Rigacci - RSI Lugano 1978 - 2 CD

• Opera e të dashnoreve të martuar në 3 akte nga Ermanno Wolf-Ferrari - libreto nga Giovacchino Forzano, Enrico Ettore Golisciani, Giuseppe Pizzolato dhe Luigi Sugana, bazuar në Carlo Goldoni (The Fan)

Shfaqja e parë në Teatro La Fenice në Venecia më 19 shkurt 1925. Interpretuan: tenori Manfredi Polverosi (Giacinto), Bina De Marchini (Rosalba), Alba Di Marzio (Ninì), Giuseppina Bonetti (Madame Floris), Giulio Alberti (Duca) - dirigjent Mabbonie

• Opera komike Erashka në 2 akte nga Lee Goldstein - libreti nga Charles Kondek në anglisht (sipas Carlo Goldoni)

Erashka eshte vene se fundmi ne shtator te 2025,si nje risi artistike ne skenen e Teatrit Skampa, ne Elbasan, Shqiperi.

si nje projekt i mbeshtetur nga bashkia e qytetit per te rikthyer traditen dhe me perfshirjen masive te talenteve te reja te qytetit, duke risjelle te rinjte drejt edukimit permes teatrit.

E risjelle ne skene me regjine, perkthimin, pershtatjen e Fjorela Mirdites, me konsulencen artistike te Dhimiter Topuzi, nen menaxhimin e Zhaneta Rucaj , koreografine e Denis Blaceri,punen koordinative te Klevis Balliu etj.