Fërkimi statik

Fërkimi statik është forca që duhet kapërcyer për të mundësuar lëvizjen relative të objekteve stacionare në kontakt. Çdo objekt i ngurtë që shtypet kundër njëri-tjetrit (por jo rrëshqet) do të kërkojë një prag force paralel me sipërfaqen e kontaktit në mënyrë që të kapërcejë ngjitjen statike. Ngjitja është një prag, jo një forcë e vazhdueshme. Megjithatë, ngjitja mund të jetë gjithashtu një iluzion i krijuar nga rrotullimi i fërkimit kinetik.^[1]

Në situatat kur dy sipërfaqe me zona nën shkallën e mikrometrit vijnë në afërsi (si në një akselerometër), ato mund të ngjiten së bashku. Në këtë shkallë, forcat elektrostatike dhe/ose të Van der Waals dhe të lidhjes së hidrogjenit bëhen të rëndësishme. Fenomeni i dy sipërfaqeve të tilla që ngjiten së bashku në këtë mënyrë quhet gjithashtu ngjitje. Ngjitja mund të lidhet me lidhjen e hidrogjenit ose ndotjen e mbetur.

Ngjitja është gjithashtu i njëjti prag në të cilin një objekt që rrotullohet do të fillonte të rrëshqiste mbi një sipërfaqe në vend që të rrotullohej me shpejtësinë e pritur (dhe në rastin e një rrote, në drejtimin e pritur). Në këtë rast, quhet "fërkim rrotullues" ose μr.

Kjo është arsyeja pse kurset e trajnimit të shoferëve mësojnë se, nëse një makinë fillon të rrëshqasë anash, shoferi duhet të shmangë frenimin dhe në vend të kësaj të përpiqet të drejtojë në të njëjtin drejtim me rrëshqitjen. Kjo u jep rrotave një shans për të rifituar kontaktin statik duke u rrotulluar, gjë që i jep shoferit përsëri njëfarë kontrolli. Në mënyrë të ngjashme, kur përpiqeni të përshpejtoni me shpejtësi (veçanërisht nga një nisje në vend), një shofer tepër entuziast mund të "kërcasë" rrotat lëvizëse, por kjo shfaqje mbresëlënëse zhurme dhe tymi është më pak efektive sesa mbajtja e kontaktit statik me rrugën. Shumë teknika të drejtimit të akrobacive (siç është lëvizja në distancë) bëhen duke thyer dhe/ose rifituar qëllimisht këtë fërkim rrotullues.

Një makinë në një sipërfaqe të rrëshqitshme mund të rrëshqasë shumë larg me pak kontroll mbi orientimin nëse shoferi "i bllokon" rrotat në pozicione stacionare duke shtypur fort frenat. Sistemet e frenimit anti-bllokues përdorin sensorë të shpejtësisë së rrotave dhe sensorë të shpejtësisë së automjetit për të përcaktuar nëse ndonjë nga rrotat ka ndaluar së rrotulluari. Moduli ABS më pas lëshon shkurtimisht presion mbi çdo rrotë që rrotullohet shumë ngadalë për të mos rrëshqitur, për të lejuar që sipërfaqja e rrugës të fillojë ta rrotullojë rrotën lirisht përsëri. Frenat antibllokuese mund të jenë shumë më efektive sesa frenimi me kadencë, i cili është në thelb një teknikë manuale për të bërë të njëjtën gjë.

• Fizika

1. ↑ Nakano, Ken; Popov, Valentin L. (2020-12-10). "Dynamic stiction without static friction: The role of friction vector rotation". Physical Review E (në anglisht). 102 (6). doi:10.1103/PhysRevE.102.063001. ISSN 2470-0045.