Fatimeja

Fatimeja

ez-Zehra
فَاطِمَة ٱلزَّهْرَاء
Emri i Fatimes në kaligrafinë islame
Lindi15 para hixhretit
(605 e.r) (e debatuar)
Meka, Hixhaz, Arabia[1]
Vdiq3 Xhumade el-Thani
11 pas hixhretit
(18 gusht 632)
(e debatuar)
Medina, Hilafeti Rashidun[2]
Vendi i prehjesVendi i varrimit të Fatimes, Medina, Hixhaz[3]
Titulli
  • al-Ṣiddīqah (Gruaja e Vërtetë)
  • al-Mubārakah (Gruaja e Bekuar)
  • al-Ṭāhirah (Gruaja e Pastërt)
  • al-Zakīyah (Gruaja e Dëlirë/Pafajshme)
  • al-Muḥaddathah (Ajo e cila u fol nga engjëjt)
  • al-Batūl (E dëlirë/pastërt)
  • al-Zahrāʾ (E Shkëlqyeri/Zonja e Dritës)
  • Sayyidat Nisa al-Jannah(Udhëheqëse e Grave të Xhenetit)
  • Sayyidah Nisa al-Alamin (Udhëheqëse e Grave të Botë)[4]
Bashkëshorti/jaAliu[5]
Fëmijë
Prind/ër
Të afërm
List

Fatime bint Muhammed (arabisht: فَاطِمَة ٱبْنَت مُحَمَّد‎, romanizuar: Fāṭimah bint Muhammad; 605 CE/15 para hixhretit, e njohur si diferencë 23-15 para hixhretit [diskutuar 3-15 para hixhretit] zakonisht e njohur Fatime ez-Zehra (فَاطِمَة ٱلزَّهْرَاء Fāṭimah al-Zahrā), ishte më e vogla nga vajzat e profetit Muhamed dhe gruasë së tij Hatixheja sipas myslimanëve synit, ndërsa myslimanët shiitë pohojnë se Fatimeja ishte vajza e vetme biologjike e çiftit.[10] Burri i Fatimes ishte Aliu, i katërti nga Kalifët Rashidun. Fëmijët e Fatimes përfshijnë Hasanin dhe Hysenin.

Fatimeja konsiderohej nga Muhamedi si gruaja e shquar e të gjitha kohërave dhe personi më i dashur për të. Fatimja shpesh shihet si një arketip përfundimtar për gratë myslimane dhe një shembull i dhembshurisë, bujarisë dhe vuajtjes së qëndrueshme. Emri i saj mbetet një zgjedhje popullore në të gjithë botën myslimane.

Polemika rrethon vdekjen e Fatimes, brenda gjashtë muajve nga vdekja e Muhamedit. Sipas Islamit synit, Fatimeja vdiq nga pikëllimi.[11] Megjithatë, në Islamin Shia, vdekja (dhe aborti) e Fatimes shihen si rezultat i drejtpërdrejtë i lëndimeve që ajo pësoi gjatë një bastisjeje në shtëpinë e saj, të urdhëruar nga kalifi i parë, Ebu Bekri. Fatimja dhe burri i saj, Aliu, kishin refuzuar të pranonin autoritetin e Ebu Bekrit. Çifti dhe përkrahësit e tyre menduan se Aliu ishte pasuesi i ligjshëm i Muhamedit, i emëruar prej tij në Ngjarjen e Ghadir Khumm.[12]

Është e mirëdokumentuar se dëshira e vdekjes së Fatimes ishte që Ebu Bekri të mos merrte pjesë në varrimin e saj.[13] Ajo u varros nën mbulesën e errësirës dhe vendi i saktë i varrimit të saj mbetet i panjohur deri më sot.[14]

Lindja

Fatimeja lindi në Mekë nga Hatixheja, gruaja e parë e Muhamedit. Ka mosmarrëveshje rreth vitit të lindjes së saj: Pikëpamja kryesore sunite është se Fatimeja u lind në vitin 605 të erës sonë, kur Hatixheja ishte pesëdhjetë vjeçe, pesë vjet para shpalljeve të para Kur'anore.[15] Megjithatë, dymbëdhjetë imamllarët shiite raportojnë se Fatimeja ka lindur në vitin 612 ose 615 të erës sonë, kur Hatixheja ishte dyzet e pesë vjeçe.[16] Sipas autorëve synitë si el-Tabari dhe Ibn Haxher el-Askalani, Fatimeja lindi kur Muhamedi ishte tridhjetë e pesë vjeç.[17]

Myslimanët synitë besojnë se Fatimja kishte tre motra, të quajtura Zejneb, Umm Kulthum dhe Rukeje, të cilat nuk i mbijetuan Muhamedit.[18] Megjithatë, disa dijetarë shiitë kanë argumentuar se të trija ishin vajzat e Halës, motrës së Hatixhes, të cilat u adoptuan nga Muhamedi në vdekjen e saj.[19] Fatimja kishte gjithashtu tre vëllezër të quajtur Kasim, Abd-Allah dhe Ibrahim, të cilët vdiqën të gjithë në fëmijëri.[20]

Bibliografia

  • Abbas, Hassan (2021). The prophet's heir: The life of Ali ibn Abi Talib. Yale University Press. ISBN 9780300252057. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64696-0. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Khetia, Vinay (2013). Fatima as a motif of contention and suffering in Islamic sources (Tezë). Concordia University. {{cite thesis}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Aslan, Reza (2011). No god but God: The origins, evolution, and future of Islam. Random House. ISBN 9780812982442. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ernst, Carl (2003). Following Muhammad: Rethinking Islam in the contemporary world. Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 9780807875803. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Rogerson, Barnaby (2006). The heirs of the prophet Muhammad: And the roots of the Sunni-Shia schism. Abacus. ISBN 9780349117577. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Hazleton, Lesley (2009). After the prophet: The epic story of the Shia-Sunni split in Islam. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 9780385532099. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Fitzpatrick, Coeli; Walker, Adam Hani (2014). Muhammad in history, thought, and culture: An encyclopaedia of the Prophet of God. ABC-CLIO. ISBN 9781610691772. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Muir, William (1891). The caliphate: Its rise, decline, and fall: From original sources. Religious Tract Society. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Vaglieri, Veccia (2021). "Fatima". Encyclopaedia of Islam (bot. Second). Brill Reference Online. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Bodley, R.V.C. (1946). The messenger; the life of Mohammed. Doubleday & Company, inc. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ruffle, Karen (2012). "May Fatimah gather our tears: The mystical and intercessory powers of Fatimah Al-Zahra in Indo-Persian, Shii devotional literature and performance". Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East. 30 (3): 386–397. doi:10.1215/1089201X-2010-021. Arkivuar nga origjinali më 20 qershor 2023. Marrë më 13 dhjetor 2021. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Nasr, Seyyed Hossein; Afsaruddin, Asma (2021). "Ali". Encyclopædia Britannica. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Günther, Sebastian (2005). Ideas, images, and methods of portrayal: Insights into classical Arabic literature and Islam. Brill. ISBN 9789004143258. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Sajjadi, Sadeq (2021). "Fadak". Encyclopaedia Islamica. Brill Reference Online. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • The Editors of Encyclopaedia, red. (2021). "Fatimah". Encyclopedia Britannica. {{cite encyclopedia}}: |editor-last= ka emër të përgjithshëm (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Meri, Josef W. (2006). Medieval Islamic civilization: An encyclopedia. Routledge. ISBN 978-0415966900. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Jafri, S.H.M (1979). Origins and early development of Shia Islam. London: Longman. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Bowering, Gerhard, red. (2013). "Ali b. Abi Talib". The Princeton encyclopedia of Islamic political thought. Princeton University Press. ISBN 9780691134840. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ruffle, Karen (2011). "May you learn from their model: The exemplary father-daughter relationship of Mohammad and Fatima in South Asian Shiʿism" (PDF). Journal of Persianate Studies. 4: 12–29. doi:10.1163/187471611X568267. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 30 tetor 2021. Marrë më 13 dhjetor 2021. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Momen, Moojan (1985). An introduction to Shi'i Islam. Yale University Press. ISBN 9780853982005. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Kelen, Betty (1975). Muhammad: The messenger of God. T. Nelson. ISBN 9780929093123. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • de-Gaia, Susan (2018). Encyclopedia of women in world religions. ABC-CLIO. ISBN 9781440848506. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • McAuliffe, Jane Dammen, red. (2002). "Fatima". Encyclopaedia of the Quran. Vëll. 2. ISBN 978-90-04-11465-4. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ahmed, Shahab (1998). "Ibn Taymiyyah and the Satanic Verses". Studia Islamica. 87 (87): 67–124. doi:10.2307/1595926. JSTOR 1595926. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Nashat, Guity (1983). Women and revolution in Iran. Westview Press. ISBN 9780865319318. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Glassé, Cyril (2001). The new encyclopedia of Islam. AltaMira Press. ISBN 9780759101890. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Hazleton, Lesley (2013). The first Muslim: The story of Muhammad. Atlantic Books Ltd. ISBN 9781782392316. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Campo, Juan Eduardo, red. (2009). "Ahl al-Bayt". Encyclopedia Of Islam. Infobase Publishing. ISBN 9781438126968. {{cite encyclopedia}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Mavani, Hamid (2013). Religious authority and political thought in Twelver Shi'ism: From Ali to post-Khomeini. Routledge. ISBN 9780415624404. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ayoub, Mahmoud M. (2011). Redemptive suffering in Islam: A study of the devotional aspects of Ashura in Twelver Shi'ism. Walter de Gruyter. ISBN 9783110803310. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Referime

  1. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  2. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  3. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  4. ↑ Rogerson (2006, p. 42). Abbas (2021, p. 33)
  5. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  6. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  7. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  8. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  9. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, pp. 182-186)
  10. ↑ Abbas (2021, p. 33). Khetia (2013, p. 6). Vaglieri (2021). de-Gaia (2018, p. 56)
  11. ↑ Vaglieri (2021)
  12. ↑ Abbas (2021, pp. 81, 95). Hazleton (2009, pp. 52, 71). Khetia (2013, pp. 31, 32). Fitzpatrick & Walker (2014, p. 561). de-Gaia (2018, p. 56)
  13. ↑ Hazleton (2009, p. 73). Abbas (2021, p. 103)
  14. ↑ Khetia (2013, p. 82). Abbas (2021, pp. 103, 104). de-Gaia (2018, p. 56)
  15. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, p. 183). Chittick (1981, p. 136). Nasr & Afsaruddin (2021)
  16. ↑ Fitzpatrick & Walker (2014, p. 183). Abbas (2021, pp. 26, 33). Vaglieri (2021)
  17. ↑ Al-Tabari (1998, p. 167)
  18. ↑ Abbas (2021, p. 33)
  19. ↑ Abbas (2021, p. 33). de-Gaia (2018, p. 56)
  20. ↑ Glassé (2001, p. 321). Bodley (1946, pp. 53, 54). Campo (2009, p. 319). McAuliffe (2002, p. 192). Muir (1891, p. 5)
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.