Filippo Brunelleschi

Brunelleschi lindi në Firence në vitin 1377. Ishte djali i notarit Brunellesco di Lippo Lapi dhe i Giuliana Spin-it. Në fillim u formua si argjendar dhe skulptor, duke hyrë në ambientin e korporatave artizanale fiorentine; më vonë u regjistrua në Arte della Seta, ku u njoh si mjeshtër.^[4]

Në vitin 1401 mori pjesë në konkursin për realizimin e relieveve prej bronzi të dyerve të Pagëzimores së Firences. Prova e tij me temën Flijimi i Isakut konsiderohet një nga kulmet e veprimtarisë së tij si skulptor, por konkursin e fitoi Lorenzo Ghiberti.^[5][6]

Pas humbjes në konkursin e Pagëzimores, Brunelleschi e përqendroi gjithnjë e më shumë veprimtarinë e tij në arkitekturë dhe në studimin e antikitetit klasik. Sipas traditës biografike, ai udhëtoi edhe në Romë, ku studioi monumentet antike dhe format e arkitekturës romake, gjë që ndikoi thellë në gjuhën e tij arkitektonike.^[7]

Në të njëjtën periudhë, atij i atribuohet rizbulimi i parimeve të perspektivës lineare, të cilat u bënë një nga bazat teorike të artit rilindas. Demonstrimet e tij, të kryera me dy panele tashmë të humbura, patën rëndësi të madhe për zhvillimin e pikturës së shekullit XV.^[8][9]

Vepra më e famshme e Brunelleschi-t është kupola e Duomos së Firences. Ajo u ndërtua sipas projektit të tij në gjysmën e parë të shekullit XV dhe konsiderohet një kryevepër e inxhinierisë dhe e arkitekturës rilindase.^[12]

Sipas faqes zyrtare të kompleksit të Duomos, kupola përbëhet nga dy guaska të ndërlidhura, me diametër të jashtëm rreth 55 metra dhe diametër të brendshëm rreth 45,5 metra. Ajo mbetet ende kupola më e madhe në muraturë e ndërtuar ndonjëherë.^[13]

Risia më e madhe e Brunelleschi-t ishte zgjidhja konstruktive: ai arriti të projektonte dhe të ndërtonte kupolën pa përdorur armatura tradicionale prej druri në përmasat e zakonshme, duke u mbështetur në një sistem të sofistikuar strukturor dhe në makineri të projektuara posaçërisht për kantierin.^[14][15]