Foenika

Qyteti Antik Foinike
Emri amëtar
shqip: Finiqi
LlojiArkeologji
VendndodhjaFiniq, Delvinë, Vlorë, Shqipëri
Koordinatat39°54′47″N 20°03′31″E / 39.913056°N 20.058611°E / 39.913056; 20.058611
NdërtuarShek. V-IV p. Kr.
Organi drejtuesDRKK VLORË
Emri zyrtar: Monument i trashëgimisë kulturore
LlojiNën mbrojtje
KriteretI
Përcaktuar586, 17/031948
4874, 23/09/1971
396,31/03/2005
Nr. i referencësDL021
TipologjiaQytet Antik
Foenika ndodhet në Shqipëria
Foenika
Foenika në hartë

Foinika është një qytet i lashtë grek dhe kryeqyteti i fisit grek i kaonëve.[1][2] Është gjithashtu vendi ku u hartua Marrëveshja e Finiqit, me të cilën u përfundua Lufta e Parë Maqedone.[3] Gjendet 10 km në jugerëndim të Delvinës, mbi një kodër bri fshatit Finiq.

Historia

Finiqi njihet si monument i trashëgimisë kulturore, i llojit "Arkeologji" me emrin zyrtar Qyteti Antik Finiqit , i miratuar me numër "NR. 586, DT, 17. 03. 1948 , NR. 4874, DT, 23. 09. 1971 VKM Nr. 396, dt. 31. 03.2005".[4] Phoinike ka qene një qytet antik në rajonin Chaonia të Epirit. Rrënojat e qytetit ndodhen në afërsi të qytetit të Delvinës në Shqipërinë e Jugut, pranë fshatit të sotëm Finiq, mbi një kodër 272 metra të lartë. Në jug shtrihet një fushë deri në Lagunën e Butrintit.

Phoinike ekzistonte në shekullin e 5-të para Krishtit. dhe dëshmohet edhe në antikitetin e vonë. Sulmi ilir ndaj qytetit në vitin 230 p.e.s. kontribuoi në ndërhyrjen dhe kështu edhe në zgjerimin e romakëve në bregun lindor të Adriatikut.

Gjatë Luftës së Parë Maqedonase (215–205 p.e.s.), Lidhja Epirote simpatizoi Filipin V, por u bënë përpjekje për të ndërmjetësuar midis grupeve ndërluftuese. Kështu ndodhi në vitin 205 para Krishtit. në konferencën e paqes të Fenikisë, gjatë së cilës romakët, maqedonasit, epirotët dhe etolët u përpoqën të pajtoheshin. Të paktën epirotët dhe kështu edhe Chaonia dhe Phoinike u kursyen nga lufta në vitet në vijim.

Peshkopi i qytetit mori pjesë në Këshillin e Efesit në 431.

Luigi Maria Ugolini ndërmori gërmimet e para në vitet 1920. Tani Phoinike po gërmohet dhe ekzaminohet bashkërisht nga arkeologë shqiptarë dhe italianë. Në vitin 2006 u zbulua një teatër.

Shih edhe

Literatura

  • Allen, R. E. (1983). The Attalid Kingdom: A Constitutional History (në anglisht). Oxford, United Kingdom: Clarendon Press. ISBN 0-19-814845-3.
  • Archaeological Institute of America (2000). "The Discovery of Butrint" (në anglisht). Archaeology. Arkivuar nga origjinali më 25 shtator 2010. Marrë më 10 janar 2011.
  • Astin, A. E. (1998). The Cambridge Ancient History: Rome and the Mediterranean to 133 B.C., Volume 8 (në anglisht). Cambridge, United Kingdom: University of California Press. ISBN 0-521-23448-4.
  • Gilkes, Oliver J. (2002). "How the Goddess lost her head: the myth and reality of the looting of Butrint" (në anglisht). Norwich, United Kingdom: Institute of World Archaeology, University of East Anglia. Arkivuar nga origjinali më 25 shkurt 2011. Marrë më 10 janar 2011.
  • Gruen, Erich S. (1986). The Hellenistic World and the Coming of Rome, Volume 1 (në anglisht). Berkeley and Los Angeles, California: University of California Press. ISBN 0-520-05737-6.
  • Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1967). Epirus: The Geography, the Ancient Remains, the History and Topography of Epirus and Adjacent Areas (në anglisht). London, United Kingdom: Clarendon Press.
  • Hansen, Mogens Herman; Nielsen, Thomas Heine (2004). An Inventory of Archaic and Classical Poleis (në anglisht). Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 0-19-814099-1.
  • Hansen, Inge Lyse; Gilkes, Oliver J.; Crowson, Andrew (2005). "Kalivo and Çuka e Aitoit, Albania: Interim Report on Survey and Excavations 1928-2004" (PDF) (në anglisht). Butrint Project. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 11 shtator 2011. Marrë më 6 janar 2011.
  • Lewis, David Malcolm; Boardman, John (1994). The Cambridge Ancient History: The Fourth Century B.C. (në anglisht). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23348-8.
  • Ormerod, Henry Arderne (1997). Piracy in the Ancient World: An Essay in Mediterranean History (në anglisht). Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5505-5.
  • Sakellariou, M. V. (1997). Epirus, 4000 Years of Greek History and Civilization (në anglisht). Athens, Greece: Ekdotikē Athēnōn. ISBN 960-213-371-6.
  • Scholten, Joseph B. (2000). The Politics of Plunder: Aitolians and their Koinon in the Early Hellenistic Era, 279-217 B.C. (në anglisht). Berkeley and Los Angeles, California: University of California Press. ISBN 0-520-20187-6.
  • Wilkes, John (1995). The Illyrians (në anglisht). Oxford, United Kingdom: Blackwell Publishers Limited. ISBN 0-631-19807-5.

Referime

  1. ↑ Lewis & Boardman 1994, f. 443: "To the north the Chaonians had expelled the Corcyraeans from their holdings on the mainland and built fortifications at Butrinti, Kalivo and Kalaja-Ali-Bey; and they had a citadel at their political centre, Phoenice."
  2. ↑ Hansen & Nielsen 2004, f. 348.
  3. ↑ Allen 1983, f. 49.
  4. ↑ LISTA E MONUMENTEVE: RRETHI DELVINËS. Instituti i Monumenteve të Kulturës - Ministria e Kulturës. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 28 tetor 2019. Marrë më 11 tetor 2016.

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.