Hasan Remniku

Më 5–6 qershor 1951, operativistë të UDB-së zhvilluan një aksion në fshatin Remnik, ku morën në pyetje disa persona të dyshuar për lidhje me Hasan Remnikun. Gjatë këtij aksioni u përfshi edhe mësuesi Mustafë Koka, i cili dyshohej për bashkëpunim me organizatat ilegale shqiptare.

Sipas burimeve gojore dhe disa shkrimeve publicistike, mëngjesin e 6 qershorit 1951, Mustafë Koka vrau dy operativistë të UDB-së, Xhaferin dhe Voja Taliqin. Kjo ngjarje pati pasoja të rënda dhe çoi në intensifikimin e ndjekjes së Hasan Remnikut dhe bashkëpunëtorëve të tij.

Në vjeshtën e vitit 1951, Hasan Alia, së bashku me disa bashkëluftëtarë dhe familjarë, tentoi të largohej drejt Shqipërisë. Sipas dëshmive të mëvonshme, UDB-ja arriti të depërtojë në rrethin e tyre përmes bashkëpunëtorëve dhe të organizojë një kurth gjatë rrugës së arratisjes.

Më 9–10 tetor 1951, grupi u kap dhe u vra në zonën e Bistricës së Prizrenit. Versioni zyrtar i kohës e paraqiti ngjarjen si një përplasje të armatosur, ndërsa burime të tjera kanë hedhur dyshime mbi mënyrën reale të vrasjes, duke përmendur helmim dhe inskenim të operacionit.

Pas vrasjes, trupat e Hasan Alias dhe bashkëluftëtarëve të tij u ekspozuan publikisht në Prizren, Viti dhe Gjilan, si pjesë e propagandës shtetërore të kohës. Ky veprim shkaktoi reagime të forta emocionale te popullsia shqiptare dhe u perceptua gjerësisht si një akt frikësimi dhe poshtërimi publik.

Pas vrasjes së Hasan Alias dhe grupit të tij, UDB-ja ndërmori një valë arrestimesh ndaj personave të dyshuar si bashkëpunëtorë ose mbështetës. Dhjetëra persona u dënuan me burgime të gjata, ndërsa disa u dënuan fillimisht me vdekje, dënime që më vonë u konvertuan në burgime afatgjata.

Hasan Alia mbetet një figurë e debatueshme në historiografinë e Kosovës. Në diskursin zyrtar të Jugosllavisë ai u cilësua si “bandit” dhe “armik i shtetit”, ndërsa në kujtesën kolektive shqiptare është përjetësuar si pjesë e rezistencës së armatosur kundër pushtetit jugosllav në Kosovë pas vitit 1945.