Jodi

Iodine, ₅₃I
	Stampa:Infobox element/symbol-to-top-image-caption
Iodine
Shqiptimi	Stampa:Infobox element/pronunciation
Allotropes	Stampa:Infobox element/symbol-to-allotropes
Pamja	lustrous metallic gray solid, black/violet liquid, violet gas
Mass number	Stampa:Infobox element/symbol-to-most-stable-isotope
Iodine in the periodic table
	Stampa:Infobox element/periodic table
Atomic number (Z)	53
Group	Stampa:Infobox element/symbol-to-group
Period	Stampa:Infobox element/symbol-to-period
Block	Stampa:Infobox element/block format
Electron configuration	Stampa:Infobox element/symbol-to-electron-configuration
Elektronet për shtresë	2, 8, 18, 18, 7
Physical properties
Phase at STP	Stampa:Infobox element/symbol-to-phase
Melting point	(I2) 386.85 K (113.7 °C, 236.66 °F)
Boiling point	(I2) 457.4 K (184.3 °C, 363.7 °F)
Density (at 20° C)	4.944 g/cm3
Triple point	386.65 K, 12.1 kPa
Critical point	819 K, 11.7 MPa
Heat of fusion	(I2) 15.52 kJ/mol
[[Enthalpy of vaporization\|Heat of Stampa:Engvar]]	(I2) 41.57 kJ/mol
Molar heat capacity	(I2) 54.44 J/(mol·K)
	[[Vapor pressure\|Stampa:Engvar pressure]]Stampa:Infobox element/vapor pressure table
Atomic properties
Oxidation states	Stampa:Element-symbol-to-oxidation-state-data
Electronegativity	Pauling scale: 2.66
[[Ionization energy\|Stampa:Engvar energies]]	1st: 1008.4 kJ/mol ; 2nd: 1845.9 kJ/mol ; 3rd: 3180 kJ/mol ; ;
Atomic radius	empirical: 140 pm
Covalent radius	139±3 pm
Van der Waals radius	198 pm
	Stampa:Infobox element/spectral lines
Other properties
Natural occurrence	Stampa:Infobox element/symbol-to-occurrence
Crystal structure	Stampa:Infobox element/crystal structure (oS8)
Lattice constants	Stampa:Infobox element/crystal structurea = 725.79 pm; b = 478.28 pm; c = 982.38 pm (at 20 °C)
Thermal expansion	74.9×10−6/K (at 20 °C)
Thermal conductivity	0.449 W/(m⋅K)
Electrical resistivity	1.3×107 Ω⋅m (at 0 °C)
Magnetic ordering	diamagnetic
Molar magnetic susceptibility	−88.7×10−6 cm3/mol (298 K)
Bulk modulus	7.7 GPa
CAS Number	7553-56-2
History
Naming	from the Ancient Greek ιώδης, "violet", for the color of its vapor
Discovery and first isolation	Bernard Courtois (1811)
Symbol	Stampa:Infobox element/symbol-to-symbol-etymology
Isotopes of iodine Stampa:V
	Template:infobox iodine isotopes does not exist

Page Stampa:Infobox element/styles.css has no content.

Jodi është një element kimik me simbolin I dhe me numrin atomik 53. Në trupin e njeriut ka më pak se një majë (0.00004%) luge jod, megjithatë pa të do të vdiste njeriu. Nëse ushqehet larva me jod, ajo do të kthehej në bretkosë.

Përbërja

Jodi tretet pak ne uje (0.081% ne temperaturen 10°C). Ai tretet mire ne alkool etilik dhe akoma me mire ne eter dietilik, ne sulfur karboni, benzen, kloroform e ne tretes te tjere organike. Jodi molekular mund te perftohet nga oksidimi i dy joneve I- me klorin:

 2 I− + Cl2 -> I2 + 2 Cl−

Formon perberje me shume elemente por eshte me pak aktiv se halogjenet e tjere te permendur me siper. Jodi vepron me niseshtene duke dhene nje ngjyre blu te erret, ky quhet dhe testi i jodit (ose i niseshtese) pasi perdoret per te provuar pranine e njeres prej ketyre substancave kur dihet prania e tjetres.

Komponimet kimike

Simboli kimik I elementit jod eshte I. Numri atomik I tij eshte 53. Masa atomike eshte 253.81 gr/mol. Dendesia e jodit eshte 4940 kg/m3 Jodi formon kristale te sistemit rombik me ngjyre te murrme te erret (hiri) dhe shfaq shkelqim metalik. Avujt e tij kane ngjyre vjollce me ere jo te kendshme (te ngjashme pak me klorin ose bromin) Eshte percjelles I keq I nxehtesise dhe elektricitetit. Jodi eshte I vetmi halogjen, i cili kalon me nxehje nga gjendja e ngurte ne gaz, pa kaluar ne gjendje te lenget (pra kalon ne procesin e sublimimit). Nuk gjendet I lire ne natyre dhe e nuk eshte mjaft I perhapur e siperfaqen e Tokes, por mjaft i perqendruar ne ujerat e deteve dhe ne trupin e gallesave.

Përdorimi i jodit

Jodi përdoret në mjekësi si tretësirë alkoolike e njohur si "tinktura e jodit". Në formë të komponimeve të tij,si p.sh.,jodoformi (CHI 3 ) perdoret si mjet antiseptik. Jodi është element biogjen.Munges e Jodit në organizmin e njeriut shkakton strumën (gushën) . Për këtë arsye, kripës së gjellës i shtohet jodur i kaliumit KI. Jodi gjithashtu përdoret për përfitimin e preparateve farmaceutike. Joduret e metaleve alkaline përdoren për shërim (terapi) të sëmundjes së eshtrave, arteriosklerozës etj.

Referime

1 2 Arblaster, John W. (2018). Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements. Materials Park, Ohio: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. fq. E110. ISBN 0-8493-0464-4. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Shiko edhe

Stampa:Kimi-cung

↑ Gabim citimi: Etiketë <ref> e pavlefshme; refs pa emër duhet të kenë përmbajtje

Gabim citimi: Etiketat <ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>

[Arblaster_2018-1] 1 2 Arblaster, John W. (2018). Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements. Materials Park, Ohio: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[3] Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.

[4] Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. fq. E110. ISBN 0-8493-0464-4. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[2] Gabim citimi: Etiketë <ref> e pavlefshme; refs pa emër duhet të kenë përmbajtje

[1]

[a]

[2]

[3]