Karaxhica

Karaxhica (maqedonisht: Караџица) është një mal i vendosur në jugperëndim të Shkupit dhe bën pjesë në masivin malor Jakupica, i cili shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 39.000 hektarësh. Ky masiv përfaqëson një nga zonat më të mëdha malore në Maqedoninë e Veriut dhe është i njohur për natyrën e tij të pasur dhe të larmishme.

Gjeologjikisht, Karaxhica është një mal karstik, i përbërë nga shkëmbinj gëlqerorë që janë formuar gjatë mijëvjeçarëve nga ndikimi i ujërave nëntokësore. Si rezultat i këtij procesi, në mal hasen shpeshherë vrtaça, zgavra, shpella dhe lugina erozive – forma tipike për relievin karstik.

Maja më e lartë e këtij mali është vetë Karaxhica, e cila arrin një lartësi prej 2.473 metrash mbi nivelin e detit. Përveç saj, ka edhe disa maja të tjera të larta e të njohura, si Ostri Vërf me 2.190 metra, Shilegarnik me 2.177 metra, Crn Vërf me 2.155 metra, Ubava me 1.872 metra, Dolni Pepeljak me 1.814 metra dhe Karshijak me 1.608 metra lartësi.

Sa i përket kufijve natyrorë të malit, në veri ai kufizohet me luginën e Shkupit dhe lumin Vardar, në jugperëndim me luginën e Poreçes pranë qytetit Makedonski Brod dhe lumin Treska, ndërsa në lindje përsëri kufiri përcaktohet nga lugina e lumit Vardar. Ky pozicion i jep Karaxhicës një rëndësi të veçantë gjeografike dhe e bën atë lehtësisht të aksesueshme nga disa drejtime.

Në aspektin lokal, Karaxhica ndodhet në komunën e Debarcës, në jugperëndim të vendit, rreth 80 kilometra larg nga Shkupi. Ajo ka një lartësi prej 1.334 metrash në pjesën e saj më të ulët të përshkruar në këtë rajon, ndërsa maja më e lartë ngrihet shumë më tepër. Rreth saj, terreni është kryesisht kodrinor dhe malor, me formacione shkëmbore dhe shpella që janë mjaft të zakonshme për këtë zonë. Malet përreth, si Štirni Kamen (1.889 m), ndodhen në afërsi, ndërsa qyteti më i afërt i madh është Kërçova, vetëm 14 kilometra në veri. Klima në këtë rajon është mesdhetare, me temperatura mesatare vjetore rreth 9°C. Gushti është muaji më i ngrohtë me rreth 20°C, ndërsa shkurtit i korrespondon temperatura më e ulët prej -2°C. Sasia mesatare e reshjeve është rreth 1.319 mm në vit, me nëntorin si muaji më i lagësht dhe gushtin si më të thatin. Pyjet e përhershme dhe gjelbërimi natyror e mbulojnë pjesën më të madhe të malit, ndërsa dendësia e popullsisë është shumë e ulët – rreth 8 banorë për kilometër katror – duke e bërë zonën një vend të qetë dhe të paprekur nga aktiviteti njerëzor.

Një pjesë e madhe e Karaxhicës përfshihet gjithashtu në kuadër të Rezervatit të Natyrës Jasen, i cili shtrihet pjesërisht edhe në malin Mali i Thatë (Suva Gora). Me një sipërfaqe prej rreth 1.100 kilometra katrorë, ky rezervat është një nga zonat më të mëdha të mbrojtura në vend dhe përfaqëson një pasuri të jashtëzakonshme natyrore. Ai është strehë për shumë lloje të ndryshme bimësh dhe kafshësh, dhe ofron një mjedis të paprekur ku natyra mbizotëron në formën e saj më të pastër.^{[1][2][3][1][4][5][6][7][8][9][10][5][1][7][8][9][10][6]}

• Gjeografia e Maqedonisë së Veriut

1. 1 2 3 [[[:Stampa:Viewfinderlink]] "Viewfinder Panoramas Digital elevation Model"]. 2015-06-21. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerën e |url= (Ndihmë!)
2. ↑ Ang kinadak-ang extension sa contour sa paghatag sa topographic pagkainila.
3. ↑ Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.
4. ↑ Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.
5. 1 2 Karadžica sa GeoNames.Org (cc-by); post updated 2014-01-17; database download sa 2015-05-23
6. 1 2 "NASA Earth Observations: Land Cover Classification". NASA/MODIS. Arkivuar nga origjinali më 28 shkurt 2016. Marrë më 30 Enero 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= (Ndihmë!)
7. 1 2 "NASA Earth Observations: Population Density". NASA/SEDAC. Arkivuar nga origjinali më 9 shkurt 2016. Marrë më 30 Enero 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= (Ndihmë!)
8. 1 2 Peel, M C; Finlayson, B L. "Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification". Hydrology and Earth System Sciences. 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. Arkivuar nga origjinali më 10 shkurt 2017. Marrë më 30 Enero 2016. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar (lidhja)
9. 1 2 "NASA Earth Observations Data Set Index". NASA. Arkivuar nga origjinali më 28 nëntor 2017. Marrë më 30 Enero 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= (Ndihmë!)
10. 1 2 "NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)". NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. Arkivuar nga origjinali më 19 prill 2019. Marrë më 30 Enero 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= (Ndihmë!)