Kazaja e Gucisë
Kazaja e Gucisë ka qenë njësi administrative e Perandorisë Osmane që bënte pjesë në sistemin e sanxhaqeve dhe vilajeteve. Qendra e saj ishte qyteti i Gucisë (sot në Mal të Zi), i cili për një kohë të gjatë ka pasur rëndësi si nyje tregtare dhe ushtarake në kufijtë veriorë të trevave shqiptare.
Vështrim
Kazaja e Gucisë fillimisht ishte pjesë e Sanxhakut të Pejës, ndërsa me ndryshimet administrative të shekujve XIX–XX, herë i përkiste Vilajetit të Kosovës (me qendër në Prishtinë), herë Vilajetit të Shkodrës. Në përbërjen e saj përfshiheshin qendra të njohura si Gucia, Plava dhe disa fshatra të zonës përreth. Popullsia ishte kryesisht shqiptare myslimane dhe katolike, me një prani edhe të sllavëve të krishterë.
Në shekullin XIX, sidomos pas reformave të Tanzimatit, kazaja e Gucisë fitoi një rëndësi të posaçme për shkak të pozicionit të saj kufitar. Këtu u zhvilluan ngjarje të rëndësishme historike, si Lufta e Nokshiqit (1879), ku shqiptarët e Plavës dhe Gucisë kundërshtuan me armë vendimet e Kongresit të Berlinit, i cili ua caktonte këto treva Malit të Zi. Kryengritja e armatosur, e udhëhequr nga prijës vendas si Ali Pashë Gucia dhe të mbështetur nga Lidhja e Prizrenit, bëri që përkohësisht Malit të Zi t’i pamundësohej marrja e këtyre viseve.[1]
Megjithatë, pas shpërbërjes graduale të Perandorisë Osmane dhe ndryshimeve gjeopolitike në Ballkan, Plava e Gucia iu bashkuan Malit të Zi më 1912–1913, duke u shkëputur përfundimisht nga kazaja dhe nga vilajetet osmane.
Kazaja e Gucisë mbetet sot një koncept historik-administrativ, por edhe një pjesë e kujtesës kolektive shqiptare, pasi lidhet ngushtë me qëndresën kombëtare dhe me përpjekjet për mbrojtjen e territoreve etnike në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX.[2]
Shih edhe
Referime
- ↑ "Personalitete që shënuan historinë tonë, ALI PASHË GUCIA". PLAVA E GUCIA SOT (në anglishte amerikane). 2024-08-05. Marrë më 2025-09-10.
- ↑ "Krahina e Plave e Gucis Neper Shekuj | PDF". Scribd (në anglisht). Marrë më 2025-09-10.