Komploti i 20 korrikut

Komploti i 20 korrikut ishte një përpjekje e dështuar për të vrarë Adolf Hitlerin, kancelarin dhe udhëheqësin e Gjermanisë naziste, dhe më pas për të përmbysur regjimin nazist më 20 korrik 1944. Komplotuesit ishin pjesë e rezistencës gjermane, e përbërë kryesisht nga oficerë të Vermahtit.[1][2] Udhëheqësi i komplotit, Klaus fon Shtaufenberg, planifikoi të vriste Hitlerin duke shpërthyer një eksploziv të fshehur në një çantë. Megjithatë, për shkak të vendndodhjes së bombës në çastin e shpërthimit, shpërthimi i shkaktoi Hitlerit vetëm lëndime të lehta. Përpjekja e mëvonshme e planifikuesve për një grusht shteti gjithashtu dështoi dhe rezultoi në një spastrim të Vermahtit.

Që në vitin 1938, oficerët ushtarakë gjermanë kishin komplotuar për të rrëzuar Hitlerin, por udhëheqja e pavendosur dhe ritmi i ngjarjeve botërore penguan veprimin. Komplotistët fituan një ndjenjë urgjence në vitin 1943, pasi Gjermania humbi Betejën e Stalingradit dhe forcat sovjetike filluan të shtyjnë drejt Gjermanisë. Nën udhëheqjen e Shtaufenbergut, komplotistët u përpoqën të vrisnin Hitlerin të paktën pesë herë të ndryshme në 1943 dhe 1944. Kur Gestapoja ishte afër zbulimit të komplotistëve, u organizua një përpjekje përfundimtare në korrik 1944. Shtaufenbergu mori personalisht një çantë të mbushur me eksplozivë në një konferencë në Strofkën e Ujkut. Eksplozivët ishin të armatosur dhe të vendosur pranë Hitlerit, por duket se ato u zhvendosën padashur në çastin e fundit pas një këmbe tavoline nga Hajnc Brandt, duke i shpëtuar jetën Hitlerit pa dashje. Kur bomba shpërtheu, ajo vrau Brandtin dhe dy të tjerë, ndërsa pjesa tjetër e banorëve të dhomës u plagosën, njëri prej të cilëve, Rudolf Shmundt, vdiq më vonë nga plagët e tij. Pantallonat e Hitlerit ishin pak të djegura nga shpërthimi dhe ai pësoi një daulle veshi të shpuar dhe konjuktivit, por përndryshe ishte i padëmtuar.

Komplotuesit, të pavetëdijshëm për dështimin e tyre, tentuan më pas një grusht shteti. Disa orë pas shpërthimit, komploti përdori njësitë e Vermahtit për të marrë kontrollin e disa qyteteve, duke përfshirë Berlinin, menjëherë pasi u dha atyre dezinformata mbi qëllimin e urdhrave që u ishin dhënë. Kjo pjesë e tentativës për grusht shteti përmendet me emrin "Operacioni Valkyri", i cili gjithashtu është lidhur me të gjithë ngjarjen.[3] Brenda pak orësh, regjimi nazist kishte rivendosur kontrollin e tij mbi Gjermaninë. Disa anëtarë të komplotit, duke përfshirë Shtaufenbergun, u ekzekutuan nga skuadra e pushkatimit natën më pas. Në muajt pas tentativës së grushtit të shtetit, Gestapoja arrestoi më shumë se 7,000 njerëz, 4,980 prej të cilëve u ekzekutuan. Rreth 200 komplotistë u ekzekutuan.[4]

Qëllimi i dukshëm i përpjekjes së grushtit të shtetit ishte të hiqte kontrollin politik të Gjermanisë dhe forcave të saj të armatosura nga Partia Naziste (përfshirë SS-të) dhe të bënte paqe me aleatët perëndimorë sa më shpejt të ishte e mundur. Detajet e nismave të paqes të komplotistëve mbeten të panjohura,[5][6][7] por ato do të kishin përfshirë kërkesa jorealiste për konfirmimin e aneksimeve të gjera të territorit evropian nga Gjermania.[8][9]

  1. ↑ Kahn, Arthur D. (2003). "2 We do Not Call Upon the Germans to Revolt fall 1944". Experiment in Occupation. Penn State University Press. fq. 13–20. doi:10.1515/9780271022758-005. ISBN 978-0-271-02275-8. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ↑ Office of United States Chief of Counsel for Prosecution of Axis Criminality (1948). Nazi Conspiracy and Aggression. Supplement B. United States Government Printing Office. fq. 1688. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ↑ "July Plot". Britannica. Arkivuar nga origjinali më 15 mars 2023. Marrë më 7 mars 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ↑ According to Shirer, Führer Conferences on Naval Affairs, 1960, p. 1393.
  5. ↑ Hans Helmut Kirst "20th of July"
  6. ↑ Winston Churchill, war annual books, "1944"
  7. ↑ William L. Shirer The Rise and Fall of the Third Reich, part IV, chapter "20th July"
  8. ↑ Klemens von Klemperer, German Resistance against Hitler: The Search for Allies Abroad 1938–1945
  9. ↑ Hoffmann 1996.
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.