Kushtetuta e Perandorisë Romake

Kushtetuta e Perandorisë Romake ishte një grup i pashkruar udhëzimesh dhe parimesh të trashëguara kryesisht nëpërmjet precedentëve.^[1] Pas rënies së Republikës Romake, balanca kushtetuese e pushtetit u zhvendos nga Senati Romak te Perandori Romak. Duke filluar me perandorin e parë, Augustin, perandori dhe Senati ishin teorikisht dy degë të barabarta të qeverisjes. Në praktikë, megjithatë, autoriteti aktual i Senatit perandorak ishte i papërfillshëm, pasi perandori mbante pushtetin e vërtetë të shtetit. Gjatë mbretërimit të perandorit të dytë, Tiberit, shumë nga pushtetet që kishin mbajtur kuvendet romake iu transferuan Senatit.^[2]

Pushtetet e një perandori ekzistonin në bazë të statusit të tij ligjor. Dy komponentët më të rëndësishëm të pushtetit të një perandori ishin "pushtetet tribunale" (latinisht: tribunicia potestas) dhe imperiumi prokonsullor, ose pushteti për të komanduar.^[3] Pushtetet tribunale i jepnin perandorit autoritet mbi vetë Romën dhe qeverinë civile, ndërsa fuqitë prokonsullore i jepnin atij autoritet mbi provincat dhe ushtrinë. Ndërsa këto dallime ishin të përcaktuara qartë gjatë perandorisë së hershme, përfundimisht ato humbën dhe fuqitë e perandorit u bënë më pak kushtetuese dhe më monarkike. Magjistraturat tradicionale që mbijetuan rënien e Republikës ishin Konsullata, Pretoria, Tribunati Plebe, Edileizmi, Kuestorizmi dhe Tribunati Ushtarak. Çdo individ i klasës senatoriale mund të kandidonte për një nga këto poste. Nëse një individ nuk ishte i klasës senatoriale, ai mund të kandidonte për një nga këto poste nëse lejohej të kandidonte nga perandori, ose përndryshe, ai mund të emërohej në një nga këto poste nga perandori.

1. ↑ Byrd, Robert (1995). The Senate of the Roman Republic. US Government Printing Office Senate Document 103–23. fq. 161. ISBN 0-16-058996-7. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
2. ↑ Abbott, Frank Frost (1963). A History and Descriptions of Roman Political Institutions (bot. 3). New York: Noble Offset Printers Inc. fq. 398. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
3. ↑ Abbott 1963, f. 344.