Movimento 5 Stelle

Movimento 5 Stelle
MoVimento 5 Stelle
ShkurtesaM5S
PresidentiGiuseppe Conte
ThemeluesBeppe Grillo
Gianroberto Casaleggio
Themeluar4 tetor 2009
SeliaVia di Campo Marzio 46, Roma
IdeologjiaDemokracia e drejtpërdrejtë
Ambientalizmi
Progresizmi
Krahu politikMajtas
Grupi i Parlamentit EvropianE Majta
Dhoma e Deputetëve
49 / 400
Senati
26 / 205
Parlamenti Evropian
8 / 720
Faqja zyrtare
www.movimento5stelle.eu

Movimento 5 Stelle (M5S) është një parti politike italiane, e themeluar më 4 tetor 2009 në Milano nga Beppe Grillo dhe Gianroberto Casaleggio. E lindur nga rrjeti i aktivistëve të mbledhur rreth blogut të Grillos dhe nga përvoja e listave qytetare me pesë yje, ajo u shndërrua brenda pak vitesh në një nga forcat kryesore të politikës italiane. Që nga viti 2021 drejtohet nga Giuseppe Conte, i rizgjedhur president më 26 tetor 2025.[1][2]

Historia

Zanafilla e lëvizjes lidhet me aktivitetin publik të Beppe Grillos dhe me blogun e tij, i cili nga mesi i viteve 2000 u bë një pikë grumbullimi për një pjesë të konsiderueshme të protestës kundër korrupsionit politik, partive tradicionale dhe mekanizmave të përfaqësimit të konsideruar të konsumuar. Nga kjo përvojë dolën fillimisht manifestimet e quajtura V-Day dhe më pas listat qytetare me pesë yje, që paraprinë themelimin zyrtar të lëvizjes në vitin 2009.[1]

Në fazën e parë të saj, lëvizja refuzonte të paraqitej si parti në kuptimin klasik të fjalës dhe vinte theksin mbi pjesëmarrjen nga poshtë, aktivizmin në rrjet dhe kritikën ndaj elitave politike. Pesë yjet e emrit i referoheshin fillimisht lidhjes, mjedisit, ujit publik, zhvillimit dhe transportit, si pika programore themelore të përvojës së parë pesëyjshe.[1]

Pas rezultateve të para në zgjedhjet vendore, M5S u afirmua në shkallë kombëtare me zgjedhjet politike të vitit 2013, kur hyri për herë të parë në Parlament. Në vitin 2018 arriti kulmin e vet zgjedhor, duke u bërë partia më e votuar në Itali; pas një periudhe bllokimi institucional, mbështeti formimin e qeverisë së parë të drejtuar nga Giuseppe Conte, në aleancë me Lega.[3][4]

Pas krizës së verës 2019, M5S mbështeti qeverinë e dytë Conte, të formuar me Partinë Demokratike dhe Liberi e Uguali. Në vitin 2021 lëvizja hyri në një fazë të re organizative dhe politike me zgjedhjen e Giuseppe Contes në krye të saj dhe me miratimin e një statuti të ri, i cili i dha lëvizjes një strukturë më të qartë institucionale.[4][5]

Në vitin 2024 M5S shënoi një sukses të rëndësishëm territorial, kur Alessandra Todde u bë presidentja e parë e një rajoni italian e shprehur nga kjo forcë politike, duke fituar zgjedhjet rajonale në Sardenjë. Po atë vit lëvizja nisi një Assemblea costituente për të ripërcaktuar profilin e vet politik dhe rregullat e brendshme. Në votimet të përfunduara në nëntor dhe dhjetor 2024 u miratuan ndryshime të rëndësishme, përfshirë modifikimin e rregullit mbi kufirin e mandateve dhe heqjen e rolit të Garantit; ndër opsionet e vetëpozicionimit politik doli e para formula progressisti indipendenti.[6][7][8][9]

Organizimi

Me statutin e miratuar në vitin 2021 dhe me ndryshimet e mëvonshme, M5S u organizua rreth një strukture më të formalizuar, me president, asamble të të regjistruarve, këshill kombëtar dhe artikulim territorial. Organigramma zyrtare e publikuar nga vetë lëvizja paraqet Giuseppe Conte si president, me Paola Taverna si zëvendëspresidente vikariate, si edhe një grup zëvendëspresidentësh dhe organesh kolegjiale që bashkëpunojnë në përcaktimin e linjës politike dhe në funksionimin e organizatës.[2]

Ideologjia politike

Që në fillim, M5S u paraqit si një forcë as e djathtë as e majtë, me profil të theksuar anti-establishment dhe me një kritikë të fortë ndaj partive tradicionale, profesionalizimit të politikës dhe ndërmjetësimeve klasike të sistemit përfaqësues. Në literaturën akademike ai është përshkruar shpesh si një lëvizje populiste, me prirje post-ideologjike, me theks të fortë mbi demokracinë e drejtpërdrejtë, pjesëmarrjen digjitale dhe fleksibilitetin ideologjik.[10][11]

Profili i tij ideologjik ka ndryshuar me kalimin e kohës. Në formulimin fillestar, pesë yjet shprehnin lidhjen, mjedisin, ujin publik, zhvillimin dhe transportin. Në Kartën e Parimeve dhe të Vlerave të përdorur nga lëvizja në fazën më të re, pesë yjet identifikohen me të mirat e përbashkëta, ekologjinë integrale, drejtësinë shoqërore, inovacionin teknologjik dhe ekonominë eko-sociale të tregut.[1][12]

Prania institucionale

Në legjislaturën e XIX-të parlamentare, grupi i M5S në Dhomën e Deputetëve numëron 49 deputetë, ndërsa në Senat numëron 26 senatorë.[13][14]

Në nivel evropian, pas zgjedhjeve të vitit 2024, delegacioni i M5S në Parlamentin Evropian iu bashkua grupit E Majta fillimisht me status vëzhgues në korrik 2024 dhe më pas u integrua plotësisht në shkurt 2025.[15][16]

Shih edhe

Referime

  1. 1 2 3 4 "Movimento 5 stelle". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  2. 1 2 "Organigramma del Movimento 5 Stelle". Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  3. ↑ "Five Star Movement". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.
  4. 1 2 "Conte, Giuseppe". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  5. ↑ "Giuseppe Conte eletto Presidente del MoVimento 5 Stelle". Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  6. ↑ "Italy's Meloni suffers setback as centre-left claims Sardinia election win". Reuters (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.
  7. ↑ "Assemblea Costituente – RISULTATI". Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  8. ↑ "Risultati votazione proposte sui temi strategici, codice etico e modifiche statutarie" (PDF). Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  9. ↑ "Risultati votazione 5-8 dicembre 2024 sulle modifiche statutarie" (PDF). Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  10. ↑ Passarelli, Gianluca; Tuorto, Dario (2018). "The Five Star Movement". Party Politics (në anglisht). 24 (2): 135–146. doi:10.1177/1354068816642809.
  11. ↑ Manucci, Luca (2018). "Where the wind blows: Five Star Movement's populism, direct democracy and ideological flexibility". Italian Political Science Review / Rivista Italiana di Scienza Politica (në anglisht). 48 (1): 109–132. doi:10.1017/ipo.2017.17.
  12. ↑ "Carta dei Principi e dei Valori" (PDF). Movimento 5 Stelle (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  13. ↑ "Composizione Gruppi parlamentari". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  14. ↑ "Riepilogo della composizione". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  15. ↑ "The Left Welcomes Movimento 5 Stelle". The Left (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.
  16. ↑ "Movimento 5 Stelle permanently integrated into The Left in the European Parliament". The Left (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.