Muzika rome

Muzikantë romë në një martesë në Republikën Çeke në 2005

Muzika rome (shpesh e referuar si muzika cigane, e cila ndonjëherë konsiderohet si një term nënçmues)[1][2][3][4][5][6] është muzika e popullit rom, i cili e ka origjinën nga Veriu i Indisë, por sot jeton kryesisht në Evropë.

Edhe pse historikisht ky popull ka qenë nomad (endacak), prej kohësh ata janë të angazhuar në aktivitete argëtuese dhe tregtare. Në shumë prej vendeve që jetojnë romët njihen si muzikantë. Për shkak se kanë udhëtuar shumë, muzika e tyre mban elemente të shumta të formave muzikore bizantine, greke, arabe, indiane, persiane, turke, sllave, rumune, gjermane, holandeze, franceze, spanjolle dhe hebraike.

Është e vështirë të përcaktohen parametrat e një stili të unifikuar muzikor rom, pasi ka shumë ndryshime në strukturat melodike, harmonike, ritmike dhe formale nga rajoni në rajon. Tekstet e këngëve rome shpesh këndohen në një ose më shumë dialekte të gjuhës rome dhe shpesh shoqërohen me kërcim.[7]

Flamenkoja spanjolle është në një masë shumë të madhe muzika (dhe vallëzimi ose në të vërtetë kultura) e popullit rom të Andaluzisë.

Përveç muzikës rome për përdorim lokal, në Evropën Lindore një muzikë e veçantë rome filloi të luhej në dasma dhe festa. Kjo muzikë u mbështet në elemente muzikore hungareze, rumune, ruse etj. Më vonë ajo fitoi popullaritet në Evropën Perëndimore, ku shumë orkestra rome ishin aktive, duke luajtur melodi të sofistikuar me origjinë të Evropës Lindore. Ndoshta muzikanti më me ndikim romak ishte Django Reinhardt (1910-1953).

Muzikë origjinale rome

Këngët popullore origjinale rome, pa ndikime të kulturës së shtetit ku romët janë vendosur, janë relativisht të rralla. Kjo muzikë e veçantë popullore është kryesisht vokale dhe përbëhet nga këngë të ngadalta rrëfyese dhe melodi të shpejta, të cilat edhe mund të shoqërohen me vallëzim. Meloditë e shpejta shoqërohen me përplasje gjuhe, duartrokitje, trokitje të lugëve prej druri dhe teknika të tjera.[8]

Muzikë e lidhur me vendin

Shumica e muzikës rome bazohet në muzikën popullore të vendeve ku romët kaluan ose u vendosën. Muzika lokale përvetësohet prej romëve dhe më pas interpretohet. Zakonisht muzika instrumentale përshtatet me stilin rom, i cili është më kompleks se stili origjinal. Megjithatë, edhe muzika rome ka ndikuar në muzikën lokale të vendeve ku romët janë vendosur, siç është edhe rasti i ndikimit në muzikën hungareze.

Spanja

Populli rom i Spanjës ( Gitanos ) ka kontribuar në mënyrë të konsiderueshme në traditën muzikore andaluziane e njohur si flamenko. Megjithëse nuk është muzikë rome, flamenkoja është e lidhur ngushtë me këtë etni dhe një pjesë e konsiderueshme e artistëve të famshëm të flamencos janë romë (Gitanos) .

Bullgaria

Për shkak të popullsisë së konsiderueshme rome në Bullgari, muzika e këtij grupi etnik është shumë e popullarizuar. Muzika Chalgamata luhet nga muzikantë Romë në Bullgari.

Rumania

Muzikantë endacakë në kopshtet e verës të Transilvanisë (Penel, 1893)

Lautari ishin muzikantë tradicionalë Romë, duke luajtur në festa të ndryshme (dasma, funerale, etj.)

Zhanri manipul i cili është shumë i popullarizuar në Rumani mbështetet nga muzikantë etnikë romë.

Rusia

Një kor cigan në Rusi ishte kori cigan "Sokolovsky" .

Në vitin 1931, një teatër cigan publik, Teatri Romen u themelua në Moskë dhe përfshinte muzikën dhe vallëzimin rom në shfaqjet teatrale.

Turqia

Romët janë të njohur në të gjithë Turqinë për muzikën e tyre. Muzika e tyre urbane ka ndikim të muzikës klasike turke, që luhet dhe dëgjohet nga njerëzit në mejhane ose taverna.

Stili i muzikës fasil (një stil, për të mos u ngatërruar me formën fasil të muzikës klasike turke), i shoqëruar me ushqim dhe pije alkoolike, nuk dëgjohet vetëm nga shtresat e ulëta të popullsisë turke, por mund të gjendet dhe të luhet edhe në institucionet më "të respektueshme" në kohën moderne.

Ballkani

Tallavaja është një nga zhanerat tipike të muzikës rome në Ballkan. Fillimisht u krijua nga pakica rome në Kosovë në vitet 1990. Zhanri i tallavas u miratua më vonë në mesin e grupit Ashkali dhe më pas gjeti mbështetje edhe në Shqipëri. Ky zhanër ndikohet edhe nga zhanret e tjera të muzikës si ajo greke (Skiladiko) dhe bullgare (Chalga). Ai gjithashtu u përzie me muzikën turke, arabe, serbe (turbo-folk) dhe atë shqiptare.

Shih gjithashtu

  • Flamenco
  • Xhaz cigan
  • Punk cigan
  • Stili cigan
  • Lautari
  • Himni roman

Referime

  1. ↑ Dalzell, Tom (2007). The new Partridge dictionary of slang and unconventional English (bot. Reprint.). London [u.a.]: Routledge. fq. 943. ISBN 0415259371. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ↑ Merriam-Webster's pocket guide to English usage. Springfield, MA: Merriam-Webster. 1998. fq. 178. ISBN 0877795142. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ↑ Garner, Bryan A. (2009). Garner's modern American usage (bot. 3rd). New York: Oxford University Press. fq. 405. ISBN 0195382757. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ↑ Baskin, [by] H.E. Wedeck with the assistance of Wade. Dictionary of gypsy life and lore. New York: Philosophical Library. ISBN 0806529857. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ↑ Garner, Bryan A. (2011). A dictionary of modern legal usage (bot. 3rd). New York: Oxford University Press. fq. 400. ISBN 0195384202. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ↑ Bolaffi, Guido (2002). Dictionary of race, ethnicity and culture (bot. 1. publ., [Nachdr.].). London: Sage. fq. 291. ISBN 0761969004. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ↑ "What is Romani music?". Romanimusic.tumblr.com. Marrë më 8 tetor 2017. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ↑ Zigeunermusik, Balint Sarosi, Budapest 1970, in English, German and Hungarian edition, see chapter 3

Bibliografi

  • Broughton, Simon, "Mbretërit dhe Mbretëreshat e Rrugës". 2000 Në Broughton, Simon dhe Ellingham, Mark me McConnachie, James and Duane, Orla (Ed.), World Music, Vol. 1: Afrika, Evropa dhe Lindja e Mesme, f. 146–158. Rough Guides Ltd, Librat Penguin. ISBN 1-85828-636-0
  • Balint Sarosi, "Zigeunermusik" (muzikë cigane), Budapest 1970, në anglisht, gjermanisht, hungarez

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.