Nekibe Kelmendi

Nekibe Kelmendi (1944-2011) ishte juriste dhe politikane e njohur nga Kosova, e cila shërbeu si Ministre e Drejtësisë së Republikës së Kosovës dhe deputete në Kuvendin e Kosovës. Ajo u dallua për angazhimin e saj të pakursyer në fushën e të drejtave të njeriut dhe drejtësisë tranzicionale, duke lënë gjurmë të thella në institucionet e reja të shtetit të Kosovës.

Nekibe Kelmendi lindi më 11 maj 1944 në Pejë. Ajo diplomoi në Fakultetin Juridik të Universitetit të Prishtinës në vitin 1968, duke qenë nga gratë e para shqiptare avokate në Kosovë. Karrierën e nisi si gjyqtare, pozicion që mbajti deri në vitin 1987, me një ndërprerje gjatë viteve 1974–1976 kur punoi si avokate (Kadriu, 2011). Në vitin 1987 u shkarkua nga pozita e gjyqtares për shkak të represionit politik nga regjimi i Slobodan Milosheviqit. Pas kësaj punoi si sekretare gjenerale e Barnatoreve të Kosovës deri në vitin 1991, kur iu rikthye avokatisë.

Ajo ishte bashkëshorte e Bajram Kelmendit dhe nënë e Kastriot dhe Kushtrim Kelmendit, të vrarë nga forcat serbe në mars 1999. Nekibe Kelmendi ndërroi jetë më 19 qershor 2011 në Prishtinë (Human Rights Watch, 1999).

Nga janari 2000 deri në nëntor 2001, Kelmendi ishte bashkëdrejtore e Departamentit të Drejtësisë në Misionin e Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), duke dhënë kontribut të rëndësishëm në ndërtimin e sistemit të drejtësisë pas luftës (UNMIK, 2001).

Ajo ishte bashkëthemeluese e Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive në Prishtinë (1989) dhe një nga anëtarët themelues të Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), ku shërbeu si sekretare e përgjithshme (1998–2003) dhe më pas si zëvendëskryetare e partisë (LDK, 2005). Nekibe Kelmendi mbetet një figurë kyçe në historinë e drejtësisë dhe politikës së Kosovës, simbol i drejtësisë dhe guximit në kohëra të vështira.

Kelmendi mori pjesë në shumë konferenca ndërkombëtare, duke përfshirë Kongresin e Kriminologëve në Ohër (1972), Kongresin Evropian të Avokatëve në Stamboll (1974), Konferencën Botërore për të Drejtat e Njeriut në Vjenë (1993) dhe Konferencën e OKB-së për të Drejtat e Grave në Nju Jork (2004) (Human Rights Watch, 1999; Kadriu, 2011).

Ajo ishte autore e shumë shkrimeve mbi të drejtat e njeriut, ndër to spikat eseja “Kosova nën barrën e ligjeve diskriminuese dhe antikushtetuese të Serbisë – fakte dhe dëshmi”, e përfshirë në një rezolutë të Kombeve të Bashkuara (United Nations, 1992).

1. Gashi, S. (2020). Gra që lanë gjurmë: Kaqusha Jashari. Prishtinë: Botime Kosova.
2. Gashi, S., & Hoxha, I. (2019). Kontributi i grave në lëvizjet politike dhe sociale të Kosovës. Prishtinë: Instituti Kosovar për Kërkime Sociale.
3. Human Rights Watch. (1999). Under Orders: War Crimes in Kosovo. Marrë më 8 nëntor 2024, nga https://www.hrw.org/
4. Kadriu, A. (2011, 20 qershor). Nekibe Kelmendi, simbol i drejtësisë dhe guximit. Koha Ditore. Marrë më 8 nëntor 2024, nga https://www.koha.net
5. Kadriu, A. (2015, 24 shtator). Shukrije Meholli, një udhëheqëse e gruas dhe shkrimtare e angazhuar. Koha Ditore. Marrë më 8 nëntor 2024, nga https://www.koha.net/
6. Krasniqi, V. (2018). Roli i grave në politikën kosovare: Nga tradita deri te aktivizmi i sotëm. Revista e Studimeve Politike, 7(2), 45–67.
7. Lidhja Demokratike e Kosovës. (2005). Historiku dhe Struktura Organizuese. Prishtinë: Arkiva e LDK-së.
8. Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës. (2005). Shkrimtarë dhe publicistë të Kosovës. Prishtinë: Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës.
9. Lulaj, A. (2015). Figura të grave në politikën e Kosovës: Një studim i thellë mbi veprimtarinë e tyre. Tiranë: Instituti Shqiptar për Studime Politike.
10. Meholli, S. (2003). Kosova dhe Gratë – Nga Liria në Barazi. Prishtinë: Shtëpia Botuese “Dukagjin”.
11. Oral History Kosovo. (n.d.). Protestat e grave, mars 1998. Marrë më 8 nëntor 2024, nga https://oralhistorykosovo.org/sq/march-1998-womens-protests//
12. UNMIK. (2001). Raporti Vjetor i Departamentit të Drejtësisë 2000–2001. Prishtinë: Misioni i Kombeve të Bashkuara në Kosovë.
13. United Nations. (1992). Raporti mbi situatën e të drejtave të njeriut në Kosovë (UN Doc. E/CN.4/1992/54). Nju Jork: Organizata e Kombeve të Bashkuara.
14. United Nations. (2005). Raporti për Gratë dhe Barazinë Gjinore në Ballkan. Nju Jork: UN Women.

1. Wikipedia Contributors. (n.d.). Kaqusha Jashari. Wikipedia. Marrë më 8 nëntor 2024, nga https://en.wikipedia.org/wiki/Kaqusha_Jashari/