Njësia matëse
Njësitë matëse janë madhësi të caktuara, të pranuara me marrëveshje që shprehin në mënyrë sasiore madhësi të tjera të së njëjtës natyrë.[1]
Njësit matëse janë përmasa/vlera të përkufizuara për krahasimin e madhësisë. Njësitë matëse të përkufizuara shërbejnë gjatë komunikimit shoqëror, shkencor dhe zyrtar.
Në disa shtete të botës përkufizimi, emërtimet dhe simbolet e njësive matëse ndryshojnë. Kështu bie fjala në Kosovë është i përkufizuar me ligj zbatimi i njësive matëse në Kosovë për lëminë e ekonomisë (prodhimtari, ndërtimtari, energjetikë, idurstri, tregëti), në shërbimet shëndetësore dhe në mbrojtjen e ambientit; si dhe për në aktet ligjore e nënligjore, në tekstet shkollore, në kontrata, njoftime, mbishkrime dhe në të gjitha aktet dhe dokumentet tjera zyrtare.[2]
| Simbolet | Emrat e njësive | Madhësitë fizike |
|---|---|---|
| a | Viti | Koha |
| a | Ar | Sipërfaqja e tokës |
| A | Ampere | Inteziteti i rrymës elektrike |
| Å | Ångström | gjatësia |
| a | acre | sipërfaqja |
| AE | AE | ? |
| asb | Apostilb | ? |
| at | Atmosfera teknike | shtypja |
| atm | Atmosfera fizike | shtypja |
| b | Barn | ? |
| bar | Bar | Shtypja |
| bl | barrel | vëllimi |
| Bq | Becquerel | ? |
| BRT | Bruto Regjistr i Tonave | ? |
| bsh, bu | bushel | ? |
| ha | [Hektar] | Sipëefaqja e tokës |
| C | Coulomb | ? |
| °C | Grad Celsius | Temperatura në SI |
| cal | Kalori | Energjia në produkte |
| cd | Candela | intenziteti i dritës |
| ch | chain | ? |
| Ci | Curie | radioaktiviteti |
| cm | Centimeteri | Gjatsia |
| cwt.l | long hundredweight | ? |
| cwt.sh | short hundredweight | ? |
| d | Dita | Koha |
| dr.av | dram | ? |
| dr.t., dr.ap | drachm | ? |
| dwt | pennyweight | ? |
| dyn | Dyn | forca |
| erg | Erg | forca |
| eV | Elektronvolt | elektriciteti |
| f | Fermi | ? |
| F | Farad | kapaciteti elektrik |
| °F | Grad Fahrenheit | Temperatura |
| fl.dr | fluid drachm | ? |
| fl.dr | fluid dram | ? |
| fl.oz | fluid ounce | ? |
| fm. | fathom | ? |
| ft (') | foot | ? |
| ft.lb | foot-pound | ? |
| fur | furlong | ? |
| G | Gauß | ? |
| g | Grami | Pesha |
| gal | Gallone | ? |
| gi | gill | ? |
| gr | grain | ? |
| Gy | Gray | ? |
| h | ora | ? |
| H | Henry | ? |
| ha | Hektar | Sipërfaqja e tokës |
| hl | Hektoliter | Vëllimi |
| hp | horsepower | Fuqia |
| hph | horsepower hour | Fuqia |
| Hz | Hertz | Frekuenca |
| in ('') | Zoll/inch | Gjatësia |
| J | Xhul | Energjia mekanike |
| K | Kelvin | Temperatura |
| kbl | cable length | ? |
| kg | Kilogrami | masa |
| kWh | Kilowattorë | |
| km² | [Kilometer katrori]]Sipërfaqja | |
| l, L | Litra | Vëllimi |
| L | Langmuir | ? |
| lb | pound | Pesha |
| lb.p.sq.ft | pound per square foot | ? |
| lb.p.sq.in | pound per square inch | Dendësia |
| lb.t, lb.at | pound | Pesha |
| li | link | ? |
| Lj, ly | Vite drite | gjatësia |
| lm | Lumen | ? |
| lmh | Lumenorë | ? |
| lx | Lux | Ndriçimi |
| m | Metri | Gjatësia |
| M | Maxwell | ? |
| M | Molarität | ? |
| min | Minuti | Koha |
| mkp | Meterkilopond | ? |
| mol | Mol | ? |
| N | Newton | Fuqia |
| n.m | nautical mile | ? |
| Oe | Oersted | fluksi magnetik |
| oz | ounce | ? |
| oz.ap | ounce | ? |
| p | Pond | ? |
| Pa | Pascal | shtypja |
| Pc | Parsec | ? |
| ph | Phot | ? |
| pk | peck | ? |
| ppb | parts per billion | ? |
| ppm | parts per million | ? |
| KF | Kal Fuqi | ? |
| psi | pound per square inch | ? |
| pt | pint | ? |
| qr | quarter | ? |
| qr.l | long quarter | ? |
| qr.sh | short quarter | ? |
| qt | quart | ? |
| rad | Rad | Këndi |
| rd | rod | ? |
| rem | Rem | ? |
| mh | meterhapësire | ? |
| ro | rood | ? |
| s | Sekonda | Koha |
| S | Siemens | ? |
| s.ap | scruple | ? |
| sb | Stilb | ? |
| st | stone | ? |
| stat.mi | statute mile | ? |
| Sv | Sievert | ? |
| T | Tesla | induksioni magnetik |
| t | Tonelata | masa |
| t.l | long ton | ? |
| t.sh | short ton | ? |
| tn.p.sq.in | long ton per square inch | ? |
| tn.sh.p.sq.in | short ton per square inch | ? |
| V | Volt | Tensioni |
| VA | Voltampere | Fuqia elektrike |
| var | Var | ? |
| W | Watt | Energjia elektrike |
| Wb | Weber | ? |
| yd | yard | Gjatësia |
| μ | Mikron | Gjatësia |
| Ω | Ohm | Rezistenca elektrike |
Simbolet Emrat e njësive Madhësitë fizike
a Viti Koha a Ar Sipërfaqja e tokës A Ampere Inteziteti i rrymës elektrike Å Ångström gjatësia a acre sipërfaqja AE AE ? asb Apostilb ? at Atmosfera teknike shtypja atm Atmosfera fizike shtypja b Barn ? bar Bar Shtypja bl barrel vëllimi Bq Becquerel ? BRT Bruto Regjistr i Tonave ? bsh, bu bushel ? ha [Hektar] Sipëefaqja e tokës C Coulomb ? °C Grad Celsius Temperatura në SI cal Kalori Energjia në produkte cd Candela intenziteti i dritës ch chain ? Ci Curie radioaktiviteti cm Centimeteri Gjatsia cwt.l long hundredweight ? cwt.sh short hundredweight ? d Dita Koha dr.av dram ? dr.t., dr.ap drachm ? dwt pennyweight ? dyn Dyn forca erg Erg forca eV Elektronvolt elektriciteti f Fermi ? F Farad kapaciteti elektrik °F Grad Fahrenheit Temperatura fl.dr fluid drachm ? fl.dr fluid dram ? fl.oz fluid ounce ? fm. fathom ? ft (') foot ? ft.lb foot-pound ? fur furlong ? G Gauß ? g Grami Pesha gal Gallone ? gi gill ? gr grain ? Gy Gray ? h ora ? H Henry ? ha Hektar Sipërfaqja e tokës hl Hektoliter Vëllimi hp horsepower Fuqia hph horsepower hour Fuqia Hz Hertz Frekuenca in (″) Zoll/inch Gjatësia J Xhul Energjia mekanike K Kelvin Temperatura kbl cable length ? kg Kilogrami masa kWh Kilowattorë km² [Kilometer katrori]]Sipërfaqja l, L Litra Vëllimi L Langmuir ? lb pound Pesha lb.p.sq.ft pound per square foot ? lb.p.sq.in pound per square inch Dendësia lb.t, lb.at pound Pesha li link ? Lj, ly Vite drite gjatësia lm Lumen ? lmh Lumenorë ? lx Lux Ndriçimi m Metri Gjatësia M Maxwell ? M Molarität ? min Minuti Koha mkp Meterkilopond ? mol Mol ? N Newton Fuqia n.m nautical mile ? Oe Oersted fluksi magnetik oz ounce ? oz.ap ounce ? p Pond ? Pa Pascal shtypja Pc Parsec ? ph Phot ? pk peck ? ppb parts per billion ? ppm parts per million ? KF Kal Fuqi ? psi pound per square inch ? pt pint ? qr quarter ? qr.l long quarter ? qr.sh short quarter ? qt quart ? rad Rad Këndi rd rod ? rem Rem ? mh meterhapësire ? ro rood ? s Sekonda Koha S Siemens ? s.ap scruple ? sb Stilb ? st stone ? stat.mi statute mile ? Sv Sievert ? T Tesla induksioni magnetik t Tonelata masa t.l long ton ? t.sh short ton ? tn.p.sq.in long ton per square inch ?
M
tn.sh.p.sq.in short ton per square inch ? V Volt Tensioni VA Voltampere Fuqia elektrike var Var ? W Watt Energjia elektrike Wb Weber ? yd yard Gjatësia μ Mikron Gjatësia Ω Ohm Rezistenca elektrike
Burimi i të dhënave
- ↑ LIGJI PËR METROLOGJI Në amëzën assembly-kosova.org Arkivuar 2007-09-29 tek Wayback Machine
- ↑ Ligji për njësit matëse - 15 maj 2001 Në amëzën mti-ks.org Arkivuar 27 shtator 2007 tek Wayback Machine, në internet prill 2007