Pluzhina
Pluzhina
Плужине | |
|---|---|
Qytet | |
     | |
 Coat of arms | |
  Pluzhina | |
| Koordinatat: 43°09′10″N 18°50′22″E / 43.15278°N 18.83944°E | |
| Shteti |  Mali i Zi |
| Komuna | Pluzhina |
| Qeverisja | |
| • Type | Kryetar–kuvend komunal |
| • Kryetar | Slobodan Delić (SNP) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 854 km2 (330 sq mi) |
| Lartësia | 730 m (2,400 ft) |
| Popullsia (2023)[1] | |
• Total | 2.177 |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 81435 |
| Prefiksi lokal | +382 40 |
| Faqja zyrtare | www |
Pluzhina (malazezisht: Plužine; cirilik: Плужине) është qytet në veriperëndim të Malit të Zi dhe qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Ajo ndodhet në krahinën e Pivës, pranë Liqenit të Pivës, në zonën malore ndërmjet Durmitorit, Volujakut dhe kufirit me Bosnjën dhe Hercegovinën.
Qyteti i sotëm u zhvillua në lidhje me krijimin e Liqenit të Pivës dhe ndërtimin e hidrocentralit të Pivës në shekullin XX. Pluzhina është një nga qendrat më të vogla komunale të Malit të Zi, por ka rëndësi të madhe natyrore dhe turistike për shkak të kanionit të Pivës, liqenit artificial, Parkut Natyror “Piva”, afërsisë me Parkun Kombëtar Durmitor dhe rrugëve malore që lidhin Nikshiqin, Zhabljakun dhe Foçën.
Në regjistrimin e vitit 2023, komuna e Pluzhinës kishte 2.177 banorë.[1] Vendbanimi urban i Pluzhinës kishte 1.102 banorë.[2]
Gjeografia
Pluzhina ndodhet në veriperëndim të Malit të Zi, përgjatë kufirit me Bosnjën dhe Hercegovinën. Komuna ka sipërfaqe 854 km² dhe përfshin një territor të gjerë malor, me lugina lumore, pllaja, liqene, fshatra të shpërndara dhe hapësira të mbrojtura natyrore.[3]
Në kuptimin rajonal, Pluzhina është pjesë e krahinës së Pivës dhe e rajonit të gjerë të Durmitorit. Territori i komunës kufizohet me Nikshiqin, Shavnikun dhe Zhabljakun, ndërsa në perëndim lidhet me Bosnjën dhe Hercegovinën përmes zonës së Šćepan Poljes dhe Foçës.[3]
Elementi më i rëndësishëm natyror është Liqeni i Pivës, një liqen artificial i krijuar nga ndërtimi i digës së Mratinjës mbi lumin Piva. Liqeni shtrihet në një kanion të thellë dhe ka ujëra me ngjyrë të gjelbër-kaltër, duke përbërë një nga peizazhet më të njohura të veriut malazez.[4]
Një pjesë e madhe e territorit të komunës i përket Parkut Natyror “Piva”, i shpallur në vitin 2015. Parku përfshin rreth 32.500 hektarë, që përbëjnë rreth 38% të territorit të komunës.[5]
Historia
Lashtësia dhe mesjeta
Krahina e Pivës ka qenë e banuar që në periudha të hershme. Pozicioni ndërmjet maleve, lumenjve dhe rrugëve që lidhnin Hercegovinën, Zetën, Bosnjën dhe bregdetin adriatik i dha zonës rëndësi të vazhdueshme strategjike dhe ekonomike.
Në mesjetë, Piva ishte pjesë e hapësirave të njohura historikisht si Hercegovina e Vjetër. Zona lidhej me rrugët tregtare dhe me komunitetet baritore e malore që jetonin në luginat e Pivës, Tarës dhe Drinës. Fshatrat e Pivës, kullotat verore dhe manastiret luajtën rol të rëndësishëm në jetën ekonomike dhe fetare të krahinës.
Periudha osmane
Gjatë periudhës osmane, Piva mbeti një krahinë malore me karakter të veçantë lokal. Zona ishte e lidhur me rrugët që kalonin drejt Foçës, Nikshiqit dhe krahinave të tjera të Hercegovinës. Manastiri i Pivës, i ngritur në shekullin XVI, u bë një nga qendrat më të rëndësishme fetare dhe kulturore të krahinës.
Në shekujt XVIII dhe XIX, Piva u përfshi në zhvillimet politike dhe ushtarake ndërmjet Perandorisë Osmane, Malit të Zi dhe krahinave përreth. Pas Kongresit të Berlinit të vitit 1878, zona u përfshi në shtetin e Malit të Zi.
Shekulli XX dhe krijimi i qytetit të ri
Ngjarja më e rëndësishme në historinë bashkëkohore të Pluzhinës lidhet me ndërtimin e hidrocentralit të Pivës dhe digës së Mratinjës. Diga prej betoni, rreth 220 metra e lartë, krijoi rezervuarin e Liqenit të Pivës dhe ndryshoi rrënjësisht peizazhin e luginës.[4]
Krijimi i liqenit solli përmbytjen e vendbanimit të vjetër të Pluzhinës dhe të disa zonave përreth. Për këtë arsye, qyteti i ri u ndërtua në një pozitë më të lartë, në bregun e liqenit artificial. Edhe Manastiri i Pivës u zhvendos gur pas guri dhe u rindërtua në vendndodhjen e re për të shmangur përmbytjen nga ujërat e rezervuarit.[6]
Në periudhën pas ndërtimit të hidrocentralit, Pluzhina u zhvillua si qendër komunale e krahinës së Pivës, me ekonomi të lidhur me energjinë, shërbimet, bujqësinë, pylltarinë dhe më vonë turizmin natyror.
Administrimi
Pluzhina është qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Komuna drejtohet nga kryetari i komunës dhe kuvendi komunal. Kryetari aktual është Slobodan Delić.[7]
Delić u zgjodh kryetar i komunës pas zgjedhjeve lokale të vitit 2022 dhe është përfaqësues i Partisë Popullore Socialiste të Malit të Zi.[8]
Administrata komunale merret me zhvillimin lokal, infrastrukturën, turizmin, bujqësinë, shërbimet publike, mbrojtjen e mjedisit dhe bashkëpunimin ndërkufitar. Për shkak të territorit të gjerë dhe popullsisë së vogël, çështjet e depopullimit, lidhjeve rrugore, zhvillimit rural dhe turizmit të qëndrueshëm kanë rëndësi të veçantë për komunën.
Demografia
Sipas regjistrimit të vitit 2023, komuna e Pluzhinës kishte 2.177 banorë.[1]
Përbërja etnike
Përbërja kryesore etnike e komunës së Pluzhinës në regjistrimin e vitit 2023 ishte si më poshtë:[9]
| Grupi etnik | Numri | Përqindja |
|---|---|---|
| Serbë | 1.621 | 74,46% |
| Malazezë | 480 | 22,05% |
| Të padeklaruar | 51 | 2,34% |
Gjuha
Në regjistrimin e vitit 2023, gjuhët më të përdorura zakonisht në komunën e Pluzhinës ishin serbishtja dhe malazishtja.[9]
| Gjuha e përdorur zakonisht | Numri | Përqindja |
|---|---|---|
| Serbisht | 1.853 | 85,12% |
| Malazisht | 267 | 12,26% |
| Serbokroatisht | 24 | 1,10% |
| Të padeklaruar | 17 | 0,78% |
Feja
Shumica dërrmuese e popullsisë së komunës i përket krishterimit ortodoks. Përbërja kryesore fetare në vitin 2023 ishte si më poshtë:[9]
| Feja | Numri | Përqindja |
|---|---|---|
| Ortodoksë | 2.137 | 98,16% |
| Ateistë | 14 | 0,64% |
| Të padeklaruar | 21 | 0,96% |
Ekonomia
Ekonomia e Pluzhinës lidhet me energjinë, turizmin, bujqësinë, blegtorinë, pylltarinë, shërbimet dhe aktivitetet ndërkufitare. Hidrocentrali i Pivës është objekti më i rëndësishëm energjetik në territorin e komunës. Ai ka kapacitet të instaluar prej 342 MW dhe përdor rezervuarin e krijuar nga diga e Mratinjës mbi lumin Piva.[4]
Bujqësia dhe blegtoria kanë rëndësi tradicionale për vendbanimet rurale të komunës. Kullotat, katunet, prodhimet e qumështit, mishi dhe produktet malore përbëjnë pjesë të rëndësishme të ekonomisë lokale.
Turizmi është një nga drejtimet kryesore të zhvillimit. Liqeni i Pivës, kanioni i Pivës, Parku Natyror “Piva”, rruga panoramike drejt Durmitorit, rafting në Tara dhe Piva, si edhe afërsia me Parkun Kombëtar Durmitor krijojnë mundësi për turizëm natyror, sportiv, rural dhe aventuresk.[10]
Trashëgimia natyrore
Pluzhina është një nga komunat me pasuritë më të mëdha natyrore në Mal të Zi. Territori i saj përfshin pjesë të Parkut Kombëtar Durmitor, Parkun Natyror “Piva”, kanionet e Pivës, Tarës dhe Sušicës, liqene akullnajore, pllaja malore dhe maja të larta.[10]
Ndër vendet më të njohura natyrore përmenden:
- Liqeni i Pivës;
- kanioni i Pivës;
- kanioni i Tarës;
- Trnovačko jezero;
- Liqenet e Stabnës;
- Liqeni i Sušicës;
- Pivska planina;
- Volujak;
- Bioč;
- Maglić;
- Durmitori;
- Šćepan Polje;
- Parku Natyror “Piva”.
Një pjesë e rëndësishme e zonës lidhet me Parkun Kombëtar Durmitor, i cili është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. UNESCO e përshkruan Durmitorin si hapësirë të formuar nga akullnajat, e përshkuar nga lumenj dhe rrjedha nëntokësore, me kanionin e Tarës si një nga grykat më të thella në Evropë.[11]
Trashëgimia kulturore
Trashëgimia kulturore e Pluzhinës lidhet me krahinën historike të Pivës, me manastiret, kishat, varrezat e vjetra, shtëpitë tradicionale dhe kujtesën e vendbanimeve të përmbytura nga krijimi i Liqenit të Pivës.
Ndër vendet dhe objektet kryesore përmenden:
- Manastiri i Pivës;
- vendbanimi i vjetër i Pluzhinës, i përmbytur nga Liqeni i Pivës;
- kishat dhe manastiret në fshatrat e Pivës;
- varrezat dhe gurët mesjetarë në krahinë;
- arkitektura tradicionale malore;
- monumentet përkujtimore të Luftës Nacionalçlirimtare.
Manastiri i Pivës është monumenti më i rëndësishëm kulturor dhe fetar i komunës. Ai u zhvendos nga vendndodhja e vjetër për shkak të krijimit të liqenit akumulues për hidrocentralin e Pivës. Procesi i zhvendosjes dhe rindërtimit përfshiu edhe ruajtjen e afreskeve të tij, duke e bërë këtë një nga ndërhyrjet më të veçanta konservuese në rajon.[6]
Kultura
Jeta kulturore e Pluzhinës lidhet me traditat e krahinës së Pivës, këngët epike, folklorin, kujtesën historike dhe manifestimet lokale. Në qytet dhe në vendbanimet përreth zhvillohen aktivitete kulturore, përkujtimore dhe turistike që lidhen me historinë e Pivës, Manastirin e Pivës, traditat malore dhe diasporën.
Për shkak të numrit të vogël të popullsisë dhe territorit të gjerë rural, institucionet lokale, shkollat, shoqatat dhe organizatat turistike kanë rol të rëndësishëm në ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe në promovimin e zonës.
Turizmi
Pluzhina është destinacion i rëndësishëm për turizëm natyror, malor dhe aventuresk. Liqeni i Pivës është atraksioni kryesor i qytetit dhe përdoret për shëtitje me varkë, kajak, fotografi natyrore, peshkim dhe aktivitete verore. Kanioni i Pivës dhe rrugët panoramike përreth ofrojnë pamje karakteristike të veriut malazez.
Ndër atraksionet kryesore turistike përmenden:
- Liqeni i Pivës;
- kanioni i Pivës;
- diga e Mratinjës;
- Manastiri i Pivës;
- Parku Natyror “Piva”;
- Trnovačko jezero;
- Liqenet e Stabnës;
- Šćepan Polje;
- rafting në Tara dhe Piva;
- rruga panoramike Pluzhinë–Trsa–Zhabljak;
- Durmitori.
Turizmi aventuresk lidhet veçanërisht me raftingun në lumin Tara, ecjen në mal, çiklizmin, alpinizmin, kampingun, peshkimin sportiv dhe vizitat në liqenet malore. Zona e Šćepan Poljes, ku bashkohen Tara dhe Piva për të formuar Drinën, është një nga pikat më të njohura për aktivitetet e raftingut.
Transporti
Pluzhina ndodhet në rrugën që lidh Nikshiqin me Šćepan Poljen dhe Foçën në Bosnjë dhe Hercegovinë. Kjo rrugë është lidhja kryesore ndërmjet Malit të Zi qendror dhe Bosnjës lindore. Përmes rrugës malore Pluzhinë–Trsa–Zhabljak, qyteti lidhet edhe me Durmitorin dhe Zhabljakun.
Terreni malor dhe kanionet e thella e bëjnë transportin rrugor veçanërisht të rëndësishëm për komunën. Qyteti nuk ka lidhje hekurudhore. Aeroportet më të afërta ndërkombëtare janë Aeroporti i Podgoricës dhe Aeroporti i Tivatit, ndërsa për lidhje rajonale përdoren edhe aeroportet në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Sporti
Sporti në Pluzhinë lidhet kryesisht me aktivitetet në natyrë. Raftingu, kajaku, peshkimi sportiv, alpinizmi, çiklizmi malor, ecja dhe kampingu janë ndër aktivitetet më të zhvilluara në territorin e komunës.
Liqeni i Pivës dhe lumenjtë Tara e Piva krijojnë kushte për sporte ujore dhe turizëm aktiv, ndërsa malet përreth ofrojnë mundësi për alpinizëm, ecje të gjata dhe çiklizëm. Në qytet dhe në vendbanimet përreth zhvillohen edhe futbolli, sportet shkollore dhe aktivitete rekreative lokale.
Shih edhe
Referime
- 1 2 3 "The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by Sex and Age" (PDF) (në anglisht). MONSTAT. 15 tetor 2024. Marrë më 26 maj 2026.
- ↑ "Stanovništvo po naseljima, Popis 2023" (në serbisht). MONSTAT – Uprava za statistiku Crne Gore. Arkivuar nga origjinali më 23 nëntor 2025. Marrë më 26 maj 2026.
- 1 2 "Početna" (në serbisht). Opština Plužine. Marrë më 26 maj 2026.
- 1 2 3 "Piva Hydropower Plant" (në anglisht). IBE. Marrë më 26 maj 2026.
- ↑ "Plan upravljanja Parkom prirode "Piva" 2021–2025" (PDF) (në serbisht). Park prirode Piva. Marrë më 26 maj 2026.
- 1 2 "Piva Monastery" (në anglisht). Museu.MS. Marrë më 26 maj 2026.
- ↑ "Vodič za slobodan pristup informacijama u posjedu Opštine Plužine" (PDF) (në serbisht). Opština Plužine. 2026. Marrë më 26 maj 2026.
- ↑ "Slobodan Delić novi predsjednik Opštine Plužine" (në serbisht). Vijesti. 8 dhjetor 2022. Marrë më 26 maj 2026.
- 1 2 3 "The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by National, i.e. Ethnical Affiliation, Religion, Mother Tongue, and Language a Person Usually Speaks" (PDF) (në anglisht). MONSTAT. 15 tetor 2024. Marrë më 26 maj 2026.
- 1 2 "Strateški plan razvoja opštine Plužine 2026–2031" (PDF) (në serbisht). Opština Plužine. 2025. Marrë më 26 maj 2026.
- ↑ "Durmitor National Park" (në anglisht). UNESCO World Heritage Centre. Marrë më 26 maj 2026.
Lidhje të jashtme
