Principati (Roma)

Principati ishte periudha e hershme e Perandorisë Romake, duke filluar me mbretërimin e Augustit si perandori i parë romak në vitin 27 p.e.s. dhe duke zgjatur deri në fund të shekullit të tretë, shpesh e lidhur me Krizën e Shekullit të Tretë. Principati si term është frymëzuar nga pozicioni i princeps senatus që kishte ekzistuar gjatë Republikës së mëparshme Romake. Augusti e rimodeloi konceptin e një princeps ('qytetar kryesor' ose 'qytetar i parë') që më parë ishte aplikuar për fisnikërinë romake, por tani u bë titull për sundimtarin e vetëm të Romës. Perandorët romakë të mëvonshëm kontribuan gjithashtu në përcaktimin e rolit të princeps në shoqërinë romake.

I propozuar në shekullin e 19-të nga studiuesi gjerman Teodor Momsen, ai e shihte Principatin si një sistem kushtetues në të cilin autoriteti perandorak ishte i ngulitur zyrtarisht brenda institucioneve republikane përpara shpërbërjes së tij në Dominat. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, studiuesit e kanë hedhur poshtë gjithnjë e më shumë këtë pikëpamje, duke e quajtur Principatin një variant të mbretërisë dhe duke i dhënë më shumë theks Principatit të Augustinit sesa Dominatit. Principati vazhdon të përdoret si një skemë periodizimi e sundimit romak.