Qytetërimi mikenas

Greqia mikenase (ose qytetërimi mikenas) ishte faza e fundit e Epokës së Bronzit në Greqinë e Lashtë, që përfshin periudhën nga afërsisht viti 1750 deri në vitin 1050 p.e.s.[1] Ajo përfaqëson qytetërimin e parë të përparuar dhe dallueshëm grek në Greqinë kontinentale me shtetet e saj pallatore, organizimin urban, veprat e artit dhe sistemin e shkrimit.[2][3] Mikenasit ishin popuj grekë kontinentalë që me shumë gjasa u stimuluan nga kontakti i tyre me Kretën ishullore minoane dhe kulturat e tjera mesdhetare për të zhvilluar një kulturë sociopolitike më të sofistikuar të tyren.[4] Vendi më i spikatur ishte Mikena, sipas së cilës është emërtuar kultura e kësaj epoke. Qendra të tjera të pushtetit që dolën përfshinin Pilosin, Tirintin dhe Midean në Peloponez, Orkomenin, Tebën dhe Athinën në Greqinë Qendrore, dhe Iolkon në Thesali. Vendbanime mikenase u shfaqën gjithashtu në Epir,[5] Maqedoni,[6] në ishuj në Detin Egje,[7] në bregdetin jugperëndimor të Azisë së Vogël,[7] dhe në Qipro,[8] ndërsa vendbanime me ndikim mikenase u shfaqën në Levant[9] dhe Itali.[10]

Grekët mikenas prezantuan disa risi në fushat e inxhinierisë, arkitekturës dhe infrastrukturës ushtarake, ndërsa tregtia në zona të gjera të Mesdheut ishte thelbësore për ekonominë mikenase. Shkrimi i tyre silabik, Linear B, ofron të dhënat e para të shkruara të gjuhës greke, dhe feja e tyre përfshinte tashmë disa hyjni që gjenden edhe në panteonin olimpik. Greqia mikenase dominohej nga një shoqëri elitare luftëtarësh dhe përbëhej nga një rrjet shtetesh të përqendruara në pallate që zhvillonin sisteme të ngurta hierarkike, politike, sociale dhe ekonomike. Në krye të kësaj shoqërie ishte mbreti, i njohur si anaks.

Greqia mikenase u zhduk me rënien e kulturës së Epokës së Bronzit në Mesdheun lindor, për t'u pasuar nga Epoka e Errët Greke, një periudhë kalimtare pa të dhëna që çoi në Greqinë Arkaike ku ndodhën ndryshime të rëndësishme nga format e centralizuara në pallat në ato të decentralizuara të organizimit socio-ekonomik (përfshirë përdorimin e gjerë të hekurit).[11] Janë propozuar teori të ndryshme për fundin e këtij qytetërimi, midis tyre pushtimi dorian ose aktivitetet e lidhura me "Popujt e Detit". Janë sugjeruar edhe teori të tjera si fatkeqësitë natyrore dhe ndryshimet klimatike. Periudha mikenase u bë vendi historik i shumë vepra të letërsisë dhe mitologjisë së lashtë greke, përfshirë Ciklin Epik të Trojës.

Referimet

  1. ↑ Knodell 2021.
  2. ↑ Lazaridis et al. 2017
  3. ↑ Fields 2004.
  4. ↑ "Mycenaean Civilization". World History Encyclopedia (në anglisht). 2 tetor 2019. Marrë më 2021-07-29.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  5. ↑ Hammond 1976; Tandy 2001
  6. ↑ Hatzopoulos 2011; Borza 1992
  7. 1 2 Castleden 2005, f. 192.
  8. ↑ van Wijngaarden 2002.
  9. ↑ van Wijngaarden 2002; Bietak & Czerny 2007.
  10. ↑ Peruzzi 1980; van Wijngaarden 2002.
  11. ↑ Morris 1996, "Greece: Dark Age Greece", pp. 253–256.
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.