Shëlbimi (teologji)

Shëlbimi është një koncept thelbësor në shumë fe, duke përfshirë Judaizmin, Krishterimin dhe Islamin. Termi nënkupton që diçka është paguar ose është blerë përsëri, si një skllav që është liruar nëpërmjet pagesës së një shpërblimi.

Në teologjinë e krishterë, shpengimi (greqishtja e lashtë: Ἀπολύτρωσις apolutrosis) i referohet çlirimit të të krishterëve nga mëkati dhe pasojat e tij. Të krishterët besojnë se të gjithë njerëzit lindin në një gjendje mëkati dhe ndarjeje nga Zoti, dhe se shpengimi është një pjesë e domosdoshme e shpëtimit për të fituar jetën e përjetshme. Leon Morris thotë se "Pali e përdor konceptin e shpengimit kryesisht për të folur për rëndësinë shpëtuese të vdekjes së Krishtit".^[1]

Në Dhiatën e Re, shpengimi dhe fjalët e lidhura përdoren për t'iu referuar si çlirimit nga mëkati ashtu edhe çlirimit nga robëria. Në teologjinë e krishterë, shpengimi është një metaforë për atë që arrihet përmes shlyerjes; prandaj, ekziston një kuptim metaforik në të cilin vdekja e Jezusit paguan çmimin e një shpërblese (fjala latine redemptio shpreh fjalë për fjalë idenë e "blerjes" - krahaso latinishten emptus - "të qenit blerë ose të blerë"), duke i çliruar të krishterët nga skllavëria e mëkatit dhe vdekjes. Shumica e teologëve dhe denominacioneve ungjillore protestante e hedhin poshtë argumentin e Origjenit se Zoti ia pagoi çmimin e shpërblesës Satanit.

Një koncept i ngjashëm me shpengimin në fetë indiane quhet prāyaścitta, i cili nuk lidhet me kuptimin teologjik të mëkatit, por me shlyerjen dhe çlirimin personal nga faji ose mëkati. Megjithatë, qëllimi përfundimtar i një qenieje është moksha ose çlirimi nga karma, duke rezultuar në fund të ciklit të lindjes dhe vdekjes. Duke arritur moksha, Atma (vetja ose shpirti) bashkohet përsëri në Paramatma (Zot), ashtu si një valë bashkohet përsëri në oqean.^[2]

Ashtu si fetë e tjera indiane, shpengimi është më i lidhur ngushtë me shlyerjen, por gjithashtu pret falje. Pratikramana (fjalë për fjalë 'introspeksion'), është një ritual gjatë të cilit xhainistët pendohen (prayaschit) për mëkatet e tyre dhe aktivitetet jo të merituara të kryera me vetëdije ose pa dashje gjatë jetës së tyre të përditshme përmes mendimit, fjalës ose veprimit.

Në Islam, shpengimi arrihet duke qenë mysliman dhe duke mos bërë asnjë veprim që do të cenonte identifikimin e dikujt me Islamin, duke qenë me besim të sinqertë (iman) dhe duke bërë veprime të virtytshme. Mëkatarët myslimanë duhet t'i drejtohen një Zoti të mëshirshëm me pendim dhe të kryejnë vepra të tjera të mira, të tilla si lutja (salavati) dhe bamirësia, për shpengim. Në raste të caktuara, shpengimi lidhet gjithashtu me kërkimin e faljes nga personi që është dëmtuar padrejtësisht nga myslimanët dhe marrjen e faljes së tyre përveç kërkimit të faljes direkt nga Allahu (Zoti.

Në Torah, shpengimi (hebraisht ge'ulah) i referohej shpërblimit të skllevërve (Eksodi 21:8). Koncepti i shpengimit është ligjor dhe transaksional në halakha, duke përfshirë sakrifica të ndryshme në Tempullin në Jerusalem dhe shpengimin e pronës, kafshëve dhe individëve.

• Shëlbimi