Shahu romantik

Shahu romantik është një stil shahu i njohur në shekullin e 18-të deri në rënien e tij në vitet 1880. Ky stil shahu thekson manovrat e shpejta, taktike dhe jo planifikimin strategjik afatgjatë. Lojtarët romantikë e konsiderojnë fitoren si dytësore ndaj fitimit me stil.[1] Epoka romantike e lojës u pasua nga periudha shkencore, hipermoderne dhe e re e dinamizmit.[1][2] Lojërat gjatë kësaj epoke zakonisht përbëheshin nga hapje 1.e4 si Gambiti i Mbretit, Ruy Lopez dhe Giuoco Piano. Hapjet e ushtarit nga ana e Mbretëreshës nuk ishin të njohura dhe luheshin rrallë. Epoka romantike përgjithësisht konsiderohet të ketë përfunduar me turneun e Vjenës më 1873, ku Wilhelm Steinitz popullarizoi lojën pozicionale dhe lojën e mbyllur.[3] Ky dominim solli një epokë të re të shahut të njohur si "Modern", ose shkolla klasike, e cila do të zgjaste deri në vitet 1930 kur hipermodernizmi - falë Aron Nimzowitsch[4][5] - filloi të bëhej popullor.

Epoka romantike përgjithësisht konsiderohet se ka arritur kulmin e saj me Alexander McDonnell dhe Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais, dy shahistët dominues të viteve 1830. Vitet 1840 u dominuan nga Howard Staunton, dhe lojtarë të tjerë kryesorë të epokës përfshinin Adolf Anderssen, Daniel Harrwitz, Henry Bird, Louis Paulsen, Paul Morphy dhe Joseph Henry Blackburne.

Loja e Pavdekshme, e luajtur nga Anderssen dhe Lionel Kieseritzky më 21 qershor 1851 në Londër - ku Anderssen bëri sakrifica të guximshme për të siguruar fitoren, duke hequr dorë nga të dy torrat dhe një oficer, pastaj mbretëreshën e tij dhe më pas duke mat kundërshtarin me tre pjesët e tij të vogla të mbetura - konsiderohet një shembull suprem i shahut romantik.[6]

Megjithë reputacionin e epokës romantike për lojën dhe kombinimet e mprehta taktike, loja në pozicion dhe lojërat e mbyllura nuk ishin aspak të panjohura gjatë kësaj kohe. Ata u shfaqën dukshëm në turneun e Londrës të vitit 1851, i konsideruar gjerësisht turneu i parë i vërtetë i shahut. Paul Morphy shpesh ankohej për "shahun e shurdhër" dhe kritikoi Mbrojtjen Siçiliane dhe hapjet e ushtarit të mbretëreshës për çuarjen në këtë lloj loje. Morphy përfshiu një kusht në ndeshjet e tij që të paktën gjysma e lojërave duhej të fillonin me një hapje 1.e4 e5.

Gjatë viteve 1930, Gjermania Naziste e zgjodhi shahun si një mjet politik dhe për këtë qëllim qarkulloi propagandë që pretendonte se epoka e shahut romantik, e dominuar nga lojtarë të mprehtë arianë si Morphy dhe Anderssen, ishte rrëzuar nga shahu pozicional "frikacak, dorështrënguar" i ilustruar nga lojtarët hebrenj, Steinitz, Emanuel Lasker, dhe të tjerë.[7]

Epoka romantike në art ishte afërsisht analoge me botën e shahut. Artet ishin të përqendruara në shprehjen emocionale më shumë se mjeshtërinë teknike. Kjo do të pushonte në fund të shekullit të 19-të pasi evolucioni në art (muzika impresioniste dhe poezia simboliste) përkoi me shfaqjen e Steinitz si forcë e re stilistike në botën e shahut. Disa mjeshtër të shquar të shahut kanë argumentuar se shahu është një formë arti përveç shkencës.

Referime

  1. 1 2 David Shenk (2007). The Immortal Game: A History of Chess (në anglisht). Knopf Doubleday. fq. 99. ISBN 9780385510103.
  2. ↑ Spielman, Rudolph The Art of Sacrifice in Chess Dover Chess 2011 ISBN 0-486-28449-2
  3. ↑ Landsberger, Kurt William Steinitz, Chess Champion McFarland & Company 1992 ISBN 0-89950-758-1
  4. ↑ Nimzowitsch, Aron (1925). My System (në anglisht) (bot. 21st). Glasgow, Scotland: Quality Chess. ISBN 978-91-976005-3-8. {{cite book}}: Mospërputhje ISBN / Datë (Ndihmë!)
  5. ↑ Hooper, David (1992). The Oxford Companion to Chess (në anglisht) (bot. 2nd). Oxford, England: Oxford University Press. fq. 272. ISBN 978-0-19-866164-1.
  6. ↑ Hartston, Bill (1996). Teach Yourself Chess (në anglisht). Hodder & Stoughton. fq. 150. ISBN 978-0-340-67039-2.
  7. ↑ Spinrad, Jeremy P. "Antisemitism in chess". belkaplan.de (në gjermanisht). ChessCafe.com. Marrë më 17 dhjetor 2019.
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.