Shtetet arabe të Gjirit Persik

Shtetet arabe të Gjirit Persik, të njohura edhe si shtetet arabe të Gjirit (arabisht: دول الخليج العربية, romanizuar: duwal al-Khalīj al-ʿarabiyyah), janë një grup shtetesh arabe që kufizohen me Gjirin Persik, duke përfshirë Bahreinin, Kuvajtin, Irakun, Omanin, Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.^[1]

Termi është përdorur në kontekste të ndryshme për t'iu referuar një numri shtetesh arabe në rajonin e Gjirit Persik. Bashkimi politik i shquar i rajonit është Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit, i cili përfshin të gjitha shtetet arabe të Gjirit përveç Irakut. Shumica e shteteve arabe të Gjirit janë ish-protektorate të Perandorisë Britanike.^[2]

Monarkitë e Gjirit kanë zhvilluar atë që shkencëtarët politikë e quajnë një sistem "monarkie dinastike fisnore", i cili i dallon ato nga sistemet e tjera monarkike të Lindjes së Mesme. Ky model qeverisjeje doli nga krerët tradicionalë dhe përfshin dy mekanizma kryesorë: "opozitë të balancuar", ku pushteti shpërndahet midis grupeve fisnore, dhe "solidaritet përkatësie", i cili ruan kohezionin përmes rrjeteve të farefisnisë. Ky sistem u ka mundësuar familjeve sunduese të përshtasin strukturat tradicionale të autoritetit me institucionet moderne shtetërore, duke kontribuar në qëndrueshmërinë e tyre krahasuar me monarkitë e tjera të Lindjes së Mesme që u përmbysën në shekullin e njëzetë gjatë Luftës së Ftohtë Arabe.^[3]

Disa nga shtetet arabe të Gjirit janë monarki kushtetuese me parlamente të zgjedhura, duke përfshirë Bahreinin (al-Majlis al-Watani) dhe Kuvajtin (Majlis al-Ummah) të cilat kanë legjislatura me anëtarë të zgjedhur nga popullsia.

Sulltanati i Omanit ka një këshill këshillues (Majlis ash-Shura) që zgjidhet nga populli. Në Emiratet e Bashkuara Arabe, një federatë prej shtatë emiratesh monarkike, Këshilli Kombëtar Federal funksionon si një organ këshillues. Gjysma e anëtarëve të tij zgjidhen indirekt nga 33% e qytetarëve të Emirateve të zgjedhur me dorë që kanë të drejtë vote përmes një kolegji zgjedhor, ndërsa gjysma tjetër emërohet drejtpërdrejt nga sundimtarët e secilit emirat.

As Arabia Saudite dhe as Katari nuk kanë mbajtur zgjedhje legjislative kombëtare në kuptimin e një parlamenti të zgjedhur plotësisht: Arabia Saudite nuk ka legjislaturë kombëtare të zgjedhur nga votuesit, me Këshillin Shura që mbetet i emëruar; ndërsa Katari mbajti zgjedhje të pjesshme për Këshillin Shura në vitin 2021 me vetëm dy të tretat e vendeve të zgjedhura, por në vitin 2024 lëvizi për t'i shfuqizuar tërësisht këto zgjedhje dhe për t'u rikthyer në një Këshill Shura të emëruar plotësisht.^[4] Iraku është e vetmja republikë federale e vendosur në Gjirin Persik.

• Gjiri Persik
• Bota arabe

1. ↑ "Lynne Rienner Publishers | Political Change in the Arab Gulf States Stuck in Transition". www.rienner.com. Marrë më 2025-11-26. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
2. ↑ Johnson, D. H. N. (1969-04). "The Legal Status of the Arabian Gulf States. A Study of their Treaty Relations and their International Problems. By Husain M. Albaharna. [Manchester: Manchester University Press; U.S.A.: Oceana Publications Inc.1968. xv and 351 pp. 60s.]". International & Comparative Law Quarterly (në anglisht). 18 (2): 518–519. doi:10.1093/iclqaj/18.2.518. ISSN 1471-6895. {{cite journal}}: Shiko vlerat e datave në: |date= (Ndihmë!)
3. ↑ "Political Absolutism in the Gulf Monarchies". Taylor & Francis (në anglisht). 2020-05-31. doi:10.4324/9780429201981-25/political-absolutism-gulf-monarchies-steven-wright.
4. ↑ Qarjouli, Asmahan (2021-10-02). "Preliminary results for Qatar's first ever elected Shura Council". Doha News | Qatar (në anglishte amerikane). Marrë më 2025-11-26.