Artemis

Sa karaang Gregong relihiyon ug mitolohiya, si /ˈɑːrtɪmɪs/ Plantilya:Langx ) mao ang diyosa sa gwapa pangayam, ang kamingawan, ihas nga mga mananap, transisyon, kinaiyahan, mga tanom, pagpanganak, pag-atiman sa mga bata, ug kaputli . Sa kaniadto mga panahon, giila siya nga si Selene, ang personipikasyon sa Bulan . Kanunay siyang giingon nga magsuroysuroy sa mga kalasangan kagubatan ug kabukiran, nga gitambongan sa iyang kuyog nga mga nymph .

Sa Gregong tradisyon, si Artemis anak ni Zeus ug Leto, ug kaluha sa nga igsoon ni Apollo . Sa kadaghanan nga mga storya, ang kaluha mga produkto sa usa ka extramarital liaison. Ang isla lamang sa Delos ang naghatag ug kahimutangan kang Leto, nga nagtugot kaniya sa pagpanganak sa iyang mga anak.

Si Artemis maoy kourotrophic (pag-amuma sa bata) nga diyos, giingun patron ug tigpanalipod sa mga bata, ilabina sa mga batang babaye. Usa usab siya ka patron sa pag-ayo ug sakit, labi na sa mga babaye ug bata, ug gitoohan nga nagpadala sa maayong kahimsog ug sakit sa mga babaye ug bata. Si Artemis maoy usa sa naapil tulo ka dagkong birhen nga mga diyosa, kauban ni Athena ug Hestia . Gipalabi ni Artemis nga magpabiling dili minyo nga dalaga ug usa sa tulo ka Gregong diyosa nga walay gahom liwat kang Aphrodite .

Sa mito ug literatura, si Artemis gipresentar isip usa ka mang estorya nga diyosa sa kakahoyan, nga gilibotan sa iyang putli nga pundok sa mga nymph. Sa tugontugon ni Actaeon, sa dihang ang batan-ong mangangayam nakakita kaniya nga naligo nga hubo, nahimo siyang usa sa nasuko nga diyosa ug unya gilamoy sa iyang kaugalingong mga iro nga nangayam, nga wala makaila sa ilang agalon. Sa istorya ni Callisto, ang babaye gipapahawa gikan sa kompanya ni Artemis human gilapas naksala

ang iyang panaad sa pagkaulay, nga nakigdulog ug gipamabdosan ni Zeus.

Sa Epiko nga tradisyon, gipahunong ni Artemis ang hangin nga mihuros palid sa mga barkong Griyego sa panahon sa Gubat sa Trojan, nga natanggong sa mga barkong Griyego sa Aulis, human si Haring Agamemnon, ang lider sa ekspedisyon, mipusil ug mipatay sa iyang sagradong osa. Gipangayo ni Artemis ang sa iya sakripisyo ni Iphigenia, ang bata nga anak nga babaye ni Agamemnon, isip bayad sa iyang gipatay nga osa. Sa kadaghanan nga mga pulong bersyon, sa dihang si Iphigenia gidala sa altar aron ihalad ingon usa ka sakripisyo, si Artemis naluoy kaniya ug gikuha siya, nagbilin usa ka osa sa iyang lugar. Sa misunod sunod nga gubat, gisuportahan ni Artemis ang mga Trojan batok sa mga Grego, ug iyang gihagit si Hera sa gubat.

Si Artemis maoy usa sa labing kaylap nga gisimba ug giila sa Karaang Gregong mga diyos; ang iyang pagsimba mikaylap sa tibuok karaang Gresya, uban sa iyang daghang templo, altar, shrine, ug lokal nga pagsimba nga makita bisan asa sa karaang kalibotan. Ang iyang pinadakong templo sa Efeso maoy usa sa Pito ka Katingalahan sa Karaang Kalibutan, sa wala pa kini masunog sa yuta. Ang mga simbolo ni Artemis naglakip sa usa ka bana bamaug pana, usa ka baslayan, ug mga kutsilyo sa pagpangayam, ug ang mga osa ug ang sipres maoy sagrado alang kaniya. Si Diana, ang iyang katumbas nga Romano, ilabinang mag gisimba sa Aventine Hill sa Roma, duol sa Lake Nemi sa Alban Hills, ug sa Campania .