Utopia (Travis Scott)

Utopia
album in studio
ArtistaTravis Scott
Pubblicazione28 luglio 2023
Durata73:27
Dischi1
Tracce19
GenereHip hop sperimentale[1][2]
Trap[1][2][3][4]
Pop rap[1][3][5]
Cloud rap[3]
Neopsichedelia[4]
EtichettaCactus Jack, Epic
Produttore30 Roc, The Alchemist, Allen Ritter, Bnyx, Boi-1da, BoogzDaBeast, Buddy Ross, Cadenza, Dez Wright, Dom Maker, FnZ, Guy-Manuel de Homem-Christo, Hit-Boy, Illangelo, Jahaan Sweet, James Blake, Justin Vernon, Kanye West, Metro Boomin, Mike Dean, Noah Goldstein, OZ, Scotty Coleman, Tay Keith, Travis Scott, Vegyn, Vinylz, Wheezy, WondaGurl
Registrazione2014, 2019-2023
FormatiCD, LP, download digitale, streaming
Certificazioni
Dischi d'oroAustralia (bandiera) Australia[6]
(vendite: 35 000+)
Germania (bandiera) Germania[7]
(vendite: 75 000+)
Paesi Bassi (bandiera) Paesi Bassi[8]
(vendite: 20 000+)
Regno Unito (bandiera) Regno Unito[9]
(vendite: 100 000+)
Spagna (bandiera) Spagna[10]
(vendite: 20 000+)
Dischi di platinoAustria (bandiera) Austria[11]
(vendite: 15 000+)
Brasile (bandiera) Brasile (2)[12]
(vendite: 80 000+)
Canada (bandiera) Canada (3)[13]
(vendite: 240 000+)
Danimarca (bandiera) Danimarca[14]
(vendite: 20 000+)
Francia (bandiera) Francia[15]
(vendite: 100 000+)
Italia (bandiera) Italia (2)[16]
(vendite: 100 000+)
Nuova Zelanda (bandiera) Nuova Zelanda (2)[17]
(vendite: 30 000+)
Polonia (bandiera) Polonia (3)[18]
(vendite: 60 000+)
Portogallo (bandiera) Portogallo[19]
(vendite: 7 000+)
Stati Uniti (bandiera) Stati Uniti (2)[20]
(vendite: 2 000 000+)
Svezia (bandiera) Svezia[21]
(vendite: 30 000+)
Ungheria (bandiera) Ungheria (2)[22]
(vendite: 8 000+)
Travis Scott - cronologia
Album precedente
(2019)
Album successivo
(2025)
Singoli
  1. K-pop
    Pubblicato: 21 luglio 2023
  2. Delresto (Echoes)
    Pubblicato: 28 luglio 2023
  3. Meltdown
    Pubblicato: 28 luglio 2023
  4. I Know?
    Pubblicato: 26 settembre 2023

Utopia è il quarto album in studio del rapper statunitense Travis Scott, pubblicato il 28 luglio 2023 dalla Cactus Jack e Epic.[23]

L'album è stato prodotto da Travis Scott stesso con la collaborazione di diversi produttori, tra cui Mike Dean, James Blake, Pharrell Williams, Kanye West, Wheezy, Hit-Boy, Metro Boomin e Bnyx.[24] L'album vede la partecipazione di numerosi artisti, sia vocalmente che nella scrittura e produzione dei brani, tra cui Beyoncé, SZA, The Weeknd, Playboi Carti, 21 Savage, Future, Bad Bunny, Drake, Young Thug e Yung Lean.[25][26] Il progetto, che era in lavorazione dal 2019,[27] è stato supportato dai singoli K-pop, Delresto (Echoes), Meltdown e I Know?.[28][29][30][31]

Utopia ha superato un milione di vendite in meno di un mese e ha debuttato al primo posto in ventuno stati diversi, vendendo 496 000 copie nella prima settimana negli Stati Uniti e superando il record di vendite di vinili di album rap nella prima settimana in commercio, che apparteneva precedentemente ad Astroworld, il terzo album di Scott del 2018.[32][33][34]

L'album è stato candidato ai Grammy Awards 2024 e ai Billboard Music Awards 2024 come miglior album rap, senza vincere però nessuno dei due premi.[35][36]

Antefatti

Nel 2020, due anni dopo la pubblicazione del terzo album in studio Astroworld, Scott ha caricato un post su Instagram con la didascalia «Utopia», facendo trapelare che si trattasse del titolo di un nuovo progetto discografico.[37][38] Nel 2021 ha confermato di essere in studio di registrazione.[27] In un'intervista rilasciata a I-D nel febbraio 2021, Scott ha dichiarato di aver lavorato con nuovi artisti, cercando di espandere il suo sound e rappando su nuovi beat creati di recente.[39] Nel maggio 2021, il produttore Mike Dean ha dichiarato che Scott stava registrando musica simile a quella del suo mixtape di debutto, Owl Pharaoh (2013).[40] In un'intervista rilasciata a Women's Wear Daily nel mese di giugno 2021, Scott ha descritto il suono di Utopia, affermando di essere al lavoro ad un «rock psichedelico».[41] Nell'agosto 2021, Scott ha firmato un contratto cinematografico con A24 e ha annunciato un suo film basato sull'album, Circus Maximus, proiettato per la prima volta nei teatri il 27 luglio 2023.[42]

Descrizione

L'album è stato descritto come un album sperimentale con elementi di trap, pop rap, cloud rap e psichedelia.[1][2][3][4] Diversi critici hanno notato la forte influenza dell'album di Kanye West del 2013 Yeezus, al quale Scott aveva partecipato come produttore e del quale sono presenti anche campionamenti.[43][44]

L'album vede la collaborazione di Teezo Touchdown, Drake, Playboi Carti, Beyoncé, Rob49, 21 Savage, The Weeknd, Swae Lee, Yung Lean, Dave Chappelle, Young Thug, Westside Gunn, Kid Cudi, Bad Bunny, SZA, Future e James Blake.

Promozione

Il 22 luglio, a Miami, in Florida, durante la sua esibizione al Rolling Loud, Scott ha dichiarato che quella sarebbe stata l'ultima volta che avrebbe eseguito la scaletta dell'era Astroworld e che Utopia sarebbe stato pubblicato il 28 luglio 2023, insieme a un film intitolato Circus Maximus, visibile in anteprima nei AMC Theatres la sera prima.[45][46]

Il 10 luglio 2023 Scott ha annunciato un concerto di lancio di Utopia che sarebbe stato trasmesso dal vivo in streaming dalle Piramidi di Giza del Cairo, in Egitto, previsto per il 28 luglio successivo.[47] Il 17 luglio 2023 è circolata la voce che il Sindacato dei musicisti d'Egitto avesse rilasciato una dichiarazione in cui si affermava che «a causa di informazioni su rituali particolari eseguiti dalla star durante la sua esibizione, che contraddicono i nostri autentici valori e tradizioni sociali, il presidente e il consiglio di amministrazione del Sindacato hanno deciso di annullare la licenza rilasciata per ospitare questo tipo di concerto, che va contro l'identità culturale del popolo egiziano».[48][49] Live Nation Entertainment, l'organizzatore del concerto, ha rilasciato una dichiarazione in cui affermava che tali articoli erano falsi e che lo spettacolo sarebbe avvenuto.[50] Il 26 luglio 2023 Live Nation Entertainment ha rivelato che l'evento di lancio alle Piramidi di Giza sarebbe stata annullata a causa di problemi di costruzione nel deserto, e che avrebbero collocato l'evento in un nuovo luogo e data.[51] Il 1º agosto 2023, il rapper ha annunciato il nuovo concerto evento dal titolo Circus Maximus, presso il Circo Massimo di Roma, il 7 agosto 2023.[52]

Il giorno dopo il concerto, il rapper annuncia l'Utopia Circus Maximus Tour, composto da una tappa nordamericana ed una europea. Le date della prima tappa vengono rivelate tre settimane più tardi, con inizio fissato a ottobre 2023.[53][54]

Accoglienza

Recensioni professionali
RecensioneGiudizio
Clash[55]9/10
HipHopDX[56]
NME[57]
Pitchfork[58]5.7/10
Slant Magazine[59]
The Guardian[60]

Utopia ha ottenuto recensioni perlopiù positive da parte della critica specializzata. Su Metacritic, sito che assegna un punteggio normalizzato su 100 in base a critiche selezionate, l'album ha ottenuto un punteggio medio di 65 basato su otto recensioni.[61]

Robin Murray di Clash assegna all'album un punteggio di 9 su 10, apprezzato per «la sua audacia, la spavalderia e il continuo infrangere le regole», riportando che «Utopia non è costruito attraverso vanti: c'è un senso di evoluzione, di una voce che si scontra con le barriere che erigiamo nelle nostre vite».[55] Paul Attard di Slant Magazine riporta che l'album «funziona meno come un lavoro coeso e più come una serie di brani di grande effetto», presentando «una disordinata sezione centrale, dove si ha la sensazione che Scott abbia perso il filo conduttore», trovandolo in conclusione «con tutte le sue asperità, un gran bel viaggio». Il giornalista afferma che il rapper non si preoccupa «di quello che dice quanto delle emozioni e dei sentimenti che la sua musica trasmette» e «che pochi nel panorama hip-hop odierno possono essere considerati davvero un autore come Scott».[59]

Nathan Evans di NME ha riflettuto sull'influenza di Kanye West sul progetto, scrivendo che «Scott fa un passo indietro nell'ombra gigantesca del suo mentore. Kanye West, non è solo un'ispirazione ma un'apparizione che incombe sull'identità di Scott in questo album». Evans ha anche affermato che il rapper «sembra impazzito dalla ricerca di quel mondo vago», cercando «lo spettro per arruolare superstar del pop, l'A-Team della trap, i geni dell'elettronica e gli eroi alternativi».[57]

Riconoscimenti

Grammy Award

Billboard Music Award

  • 2024 – candidatura al miglior album rap[36]

Riconoscimenti di fine anno

Tracce

  1. Hyaena – 3:47 (Jacques Webster, Michael Dean, Ebony Oshunrinde, Andrew Shallcross, Derek Shulman, Kerry Minnear, Noah Goldstein, Ray Shulman, Eddie Hazel, George Clinton)
  2. Thank God – 3:04 (Allen Ritter, Ebony Oshunrinde, Jacques Webster, Kanye West, Jamal Guinn, Mark Mbogo, Michael Mulé, Zac, Stormi Webster)
  3. Modern Jam (feat. Teezo Touchdown) – 4:15 (Jacques Webster, Guy-Manuel de Homem-Christo, Michael Dean, Aaron Thomas, Jahaan Sweet)
  4. My Eyes – 4:11 (Jacques Webster, Josiah Sherman, Wesley Glass, Ebony Oshunrinde, Joe Thornalley, Sampha Sisay, Dua Saleh, Justin Vernon)
  5. God's Country – 2:07 (Jacques Webster, Samuel Gloade, Dylan Krell, Aqeel Tate, Kanye West)
  6. Sirens – 3:24 (Josiah Sherman, Isaac Mpofu, Jacques Webster, Jahaan Sweet, John Fannon, Keith Kabwe, Noah Goldstein, Evan Mast, Benjamin Fort)
  7. Meltdown (feat. Drake) – 4:06 (Jacques Webster, Aubrey Graham, Benjamin Fort, Scotty Coleman, Matthew Samuels, Anderson Hernandez, Brytavious Chambers)
  8. Fe!n (feat. Playboi Carti) – 3:11 (Jacques Webster, Jordan Carter, Khadmou Fall, Jahaan Sweet)
  9. Delresto (Echoes) (con Beyoncé) – 4:34 (Jacques Webster, Michael Dean, Allen Ritter, Beyoncé, James Blake, Chauncey Holls Jr., Justin Vernon, Umru Rothenberg, Terius Diamant)
  10. I Know ? – 3:31 (Scotty Coleman, Jacques Webster, Ozan Yildirim, Josiah Sherman, Terrance George)
  11. Topia Twins (feat. Rob49 & 21 Savage) – 3:43 (Jacques Webster, Robert Thomas, Shéyaa Abraham-Joseph, Wesley Glass, O. Rodigan, Harry Edwards, Dylan Krell, Henri Velasco, Cash)
  12. Circus Maximus (feat. The Weeknd & Swae Lee) – 4:18 (Jacques Webster, Noah Goldstein, Jahaan Sweet, Ebony Oshunrinde, Michael Dean)
  13. Parasail (feat. Yung Lean & Dave Chappelle) – 2:34 (Jacques Webster, Jonatan Håstad, Dave Chappelle, Jahaan Sweet, Goldstein, Josiah Sherman, Joseph Thornalley, Anthony Ruiz)
  14. Skitzo (feat. Young Thug) – 6:06 (Jacques Webster, Jeffery Williams, Matthew Samuels, Jahaan Sweet, Rupert Thomas Jr., Scotty Coleman, Nik Dean, Matthias Ringleb, Dylan Teixeira, Travis Sayles, Ebony Oshunrinde, Dougie F, India Simpson)
  15. Lost Forever (feat. Westside Gunn) – 2:43 (Jacques Webster, Alvin Worthy, James Blake, Dominic Maker, Daniel Maman, Dougie F, Elliott Baker)
  16. Looove (feat. Kid Cudi) – 3:46 (Jacques Webster, Pharrell Williams, Scott Mescudi)
  17. K-pop (con Bad Bunny e The Weeknd) – 3:05 (Jacques Webster, Benito Martinez, Abel Tesfaye, Benjamin Fort, Matthew Samuels, Carlo Montagnese, Jahaan Sweet, Bigram Zayas)
  18. Telekinesis (feat. SZA & Future) – 5:53 (Jacques Webster, Solána Rowe, Nayvadius Wilburn, Jahmal Gwin, Ye, Sweet, Nima Jahanbin, Paimon Jahanbin, Edgar Panford, Victory Boyd)
  19. Til Further Notice (feat. James Blake & 21 Savage) – 5:14 (Jacques Webster, Shéyaa Abraham-Joseph, James Blake, Leland Wayne)
Note
  • Hyaena contiene un campionamento di Proclamation dei Gentle Giant e di Maggot Brain dei Funkadelic.[69]
  • Thank God contiene vocali non accreditati di KayCyy e Stormi Webster.[70][71]
  • Modern Jam contiene un campionamento della demo di I Am a God di Kanye West.[44]
  • My Eyes contiene un campionamento di Over There di the Japanese House e vocali non accreditati di Sampha e Justin Vernon.[72][73]
  • Sirens contiene un campionamento di Explorer Suite dei New England e di Nsuka Lwendo di Amanaz e vocali non accreditati di Drake.[73][74]
  • Delresto (Echoes) contiene vocali non accreditati di Justin Vernon.[74]
  • Circus Maximus contiene un campionamento non accreditato di Black Skinhead di Kanye West.[75]
  • Parasail contiene un campionamento non accreditato di Drug Song di Dave Bixby.[74]
  • Lost Forever contiene un campionamento di Don't Be So Nice di Chuck Senrick.[69]
  • Looove contiene un campionamento non accreditato di Numbers on the Board di Pusha T.[76]

Successo commerciale

Negli Stati Uniti, Utopia ha esordito al primo posto della classifica Billboard 200, guadagnando 496 000 unità equivalente ad album, di cui 252 000 di vendite di copie fisiche, nella prima settimana. Questo è stato il quarto album di Scott a raggiungere la vetta della classifica e il terzo per il quale è stato accreditato.[77] Tutte le 19 canzoni dell'album hanno esordito nella Billboard Hot 100, rendendo Scott il 15° artista nella storia della classifica a registrare più di 100 entrate in carriera.[78]

Nel Regno Unito, Utopia ha esordito al primo posto della UK Albums Chart, diventando il primo album di Scott a raggiungere questo traguardo. Ha inoltre ottenuto la più grande settimana di streaming nel 2023 per un album nel Paese.[79] L'album ha raggiunto anche la vetta della Irish Albums Chart. In Australia, Utopia è diventato il secondo album in studio di Scott a esordire al primo posto della ARIA Albums Chart, dopo Astroworld (2018). Inoltre, diciotto brani dell'album hanno debuttato nella ARIA Singles Chart.[80]

Classifiche

Classifiche di fine anno

Classifica (2023) Posizione
Australia[91] 34
Austria[92] 10
Belgio (Fiandre)[93] 53
Belgio (Vallonia)[94] 36
Canada[95] 16
Danimarca[96] 26
Germania[97] 31
Islanda[98] 7
Italia[99] 22
Norvegia[100] 9
Nuova Zelanda[101] 32
Paesi Bassi[102] 34
Portogallo[103] 52
Regno Unito[104] 47
Spagna[105] 88
Stati Uniti[106] 10
Svizzera[107] 2
Ungheria[108] 11
Classifica (2024) Posizione
Canada[109] 11
Italia[110] 26
Polonia[111] 13
Portogallo[112] 7
Slovacchia[113] 5
Stati Uniti[114] 16
Ungheria[115] 11

Note

  1. 1 2 3 4 (EN) Utopia, su AllMusic, All Media Network. URL consultato il 26 novembre 2023.
  2. 1 2 3 Michele Boroni, Travis Scott, l'Utopia e il fantasma di Yeezus, su Rockol, 31 luglio 2023. URL consultato il 26 novembre 2023.
  3. 1 2 3 4 Antonio Silvestri, Travis Scott - Utopia, su Ondarock, 3 agosto 2023. URL consultato il 27 settembre 2023.
  4. 1 2 3 (EN) Desmond Leake, Travis Scott’s Utopia: In With the Old and Out With the New, su Paste. URL consultato il 16 gennaio 2024.
  5. ↑ (EN) Shaad D'Souza, Travis Scott: Utopia review – rap superstar gets lost amid sublime soundworld, su The Guardian, 1º agosto 2023. URL consultato il 3 aprile 2024.
  6. ↑ (EN) Australian Recording Industry Association, Album Accreditations Report – March 2024, su Dropbox. URL consultato il 20 aprile 2024.
  7. ↑ (DE) Travis Scott – Utopia – Gold-/Platin-Datenbank, su Bundesverband Musikindustrie. URL consultato il 13 maggio 2024.
  8. ↑ (NL) Database: Goud, Platina & Diamant, su Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers. URL consultato il 26 aprile 2024.
  9. ↑ (EN) Utopia, su British Phonographic Industry. URL consultato il 18 novembre 2023.
  10. ↑ (EN) Travis Scott - Utopia: Awards Record, su El Portal de Música, Productores de Música de España. URL consultato il 14 gennaio 2025.
  11. ↑ (DE) Travis Scott - Utopia – Gold & Platin, su IFPI Austria. URL consultato il 27 ottobre 2025.
  12. ↑ (PT) Travis Scott – Certificados, su Pro-Música Brasil. URL consultato il 15 agosto 2024.
  13. ↑ (EN) Utopia – Gold/Platinum, su Music Canada. URL consultato il 14 gennaio 2025.
  14. ↑ (DA) Utopia, su IFPI Danmark. URL consultato il 12 marzo 2024.
  15. ↑ (FR) Travis Scott - Utopia – Les certifications, su Syndicat national de l'édition phonographique. URL consultato il 5 agosto 2024.
  16. ↑ Utopia (certificazione), su FIMI. URL consultato l'11 novembre 2024.
  17. ↑ (EN) Album Certification Search, su RadioScope. URL consultato il 17 gennaio 2025. Digitare "Utopia" in "Search".
  18. ↑ (PL) oficjalna lista wyróżnień, su OLiS. URL consultato il 14 gennaio 2025. Digitare "Travis Scott" in "wyszukaj interesującą Cię frazę".
  19. ↑ (PT) TOP AFP/AUDIOGEST - Semana 13 de 2025 (21/3/2025 até 27/3/2025) (PDF), su Associação Fonográfica Portuguesa. URL consultato il 6 aprile 2025 (archiviato dall'url originale il 4 aprile 2025).
  20. ↑ (EN) Travis Scott - Utopia – Gold & Platinum, su Recording Industry Association of America. URL consultato il 14 gennaio 2025.
  21. ↑ (SV) Travis Scott – Sverigetopplistan, su Sverigetopplistan. URL consultato il 14 gennaio 2025.
  22. ↑ (HU) Arany- és platinalemezek › Adatbázis - 2024, su Hivatalos magyar slágerlisták, Magyar Hangfelvétel-kiadók Szövetsége. URL consultato il 31 dicembre 2024.
  23. ↑ (EN) Heran Mamo, Travis Scott Drops ‘Utopia’ Album: Stream It Now, su Billboard, 28 luglio 2023. URL consultato il 28 luglio 2023.
  24. ↑ (EN) Thania Garcia, Travis Scott’s ‘Utopia’: A Song by Song Breakdown of Every Featured Artist, Producer and More, su Variety, 28 luglio 2023. URL consultato il 31 luglio 2023.
  25. ↑ (EN) Evan Minsker, Travis Scott Releases New Album 'Utopia', su Pitchfork, 28 luglio 2023. URL consultato il 28 luglio 2023.
  26. ↑ (EN) Larisha Paul, 'Utopia' Is Here -- Listen to Travis Scott's Long-Awaited New Album, su Rolling Stone, 28 luglio 2023. URL consultato il 28 luglio 2023.
  27. 1 2 (EN) Marisa Mendez, Goodbye Astroworld: Travis Scott Makes It Instagram Official With ‘Utopia’, su HipHopDX, 5 ottobre 2020. URL consultato il 28 luglio 2023.
  28. ↑ (EN) Condé Nast, Travis Scott, Bad Bunny, and the Weeknd Share New Song “K-Pop”, su Pitchfork, 20 luglio 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  29. ↑ (EN) Alex Gonzalez, Travis Scott And Beyoncé Share ’Delresto (Echoes),’ A New Collab, su UPROXX, 28 luglio 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  30. ↑ MELTDOWN (feat. Drake) - Single di Travis Scott su Apple Music, 26 luglio 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  31. ↑ Travis Scott - I KNOW ? (Radio Date: 10-11-2023), su EarOne. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  32. ↑ Travis Scott, "Utopia" sarà disco di platino dopo meno di un mese?, su Radio 105. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  33. ↑ (EN) Mike DeStefano, How Much Did Merch Help Propel Travis Scott’s 'Utopia' to Number One?, su Complex. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  34. ↑ (EN) Travis Scott Breaks His Own Vinyl Sales Record As 'UTOPIA' Posts Huge Numbers, su HipHopDX, 21 agosto 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  35. ↑ (EN) Condé Nast, Grammy Nominations 2024: See the Full List Here, su Pitchfork, 10 novembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  36. 1 2 (EN) Katie Atkinson, Billboard Music Awards 2023 Winners: Full List, su Billboard, 20 novembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  37. ↑ (EN) Abel Shifferaw, Travis Scott Thanks Fans for Support on 2-Year Anniversary of 'Astroworld' Release, su Complex, 4 agosto 2020. URL consultato il 28 luglio 2023.
  38. ↑ (EN) Jessica Mckinney, 10 Things You Need to Know About Travis Scott's 'Utopia', su Complex, 27 aprile 2022. URL consultato il 28 luglio 2023.
  39. ↑ (EN) Danil Bopari, Travis Scott interview by Robert Rodriguez for i-D, su I-D, 24 febbraio 2021. URL consultato il 28 luglio 2023 (archiviato dall'url originale il 19 settembre 2022).
  40. ↑ (EN) Shawn Grant, Mike Dean Reveals He’s Working on Travis Scott’s ‘Utopia’ Album - The Source, su The Source, 19 maggio 2021. URL consultato il 28 luglio 2023.
  41. ↑ (EN) Joelle Diderich e Miles Socha, Travis Scott on Dior, Diamonds and His New Psychedelic Rock Phase, su Women's Wear Daily, 25 giugno 2021. URL consultato il 28 luglio 2023.
  42. ↑ (EN) Quinn Moreland, Travis Scott Announces Production Deal With A24 Films, su Pitchfork, 2 agosto 2021. URL consultato il 28 agosto 2023.
  43. ↑ La recensione di 'Utopia' di Travis Scott, su Rolling Stone Italia, 2 agosto 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  44. 1 2 (EN) Travis Scott Uses Decade-Old Kanye West 'Yeezus' Beat On 'Utopia', su HipHopDX, 28 luglio 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  45. ↑ (EN) Joe Price, Travis Scott Announces 'Utopia' and 'Circus Maximus' Release Dates at Rolling Loud Miami, su Complex, 23 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  46. ↑ (EN) Douglas Greenwood, How to watch Travis Scott's surprise new movie, su I-D, 26 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023 (archiviato dall'url originale il 27 luglio 2023).
  47. ↑ (EN) Althea Legaspi, Travis Scott Plots Show at Pyramids of Giza, Promotes 'Utopia Packs', su Rolling Stone, 9 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  48. ↑ (EN) Nardine Saad, Travis Scott's Egyptian pyramids concert permit revoked amid 'false' satanic claims, su Los Angeles Times, 18 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  49. ↑ (EN) Antonio Pequeño, Travis Scott Concert At Pyramids Of Giza Is Officially Axed, In Part Over 'Authentic Societal Values', su Forbes, 26 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  50. ↑ (EN) Travis Scott's Pyramids Concerts Reportedly No Longer In Jeopardy Over Safety Concerns, "Peculiar Rituals", su Stereogum, 18 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  51. ↑ (EN) Jon Blistein, Travis Scott's Egypt Concert Actually Has Been Canceled, Live Nation Says, su Rolling Stone, 26 luglio 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  52. ↑ (EN) Carl Lamarre, Travis Scott Announces New ‘Utopia’ Concert ‘Circus Maximus’ in Rome, su Billboard, 1º agosto 2023. URL consultato il 3 agosto 2023.
  53. ↑ (EN) Condé Nast, Travis Scott Officially Announces 2023 Utopia - Circus Maximus Tour, su Pitchfork, 29 agosto 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  54. ↑ (EN) Heran Mamo, Travis Scott Adds 11 Dates to Utopia – Circus Maximus Tour, su Billboard, 11 novembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  55. 1 2 (EN) Robin Murray, Reviews: Travis Scott – Utopia, su Clash, 28 luglio 2023. URL consultato il 28 luglio 2023.
  56. ↑ (EN) Vivian Medithi, ‘Utopia’ is more boring than Travis Scott, su HipHopDX, 30 luglio 2023. URL consultato il 1º agosto 2023.
  57. 1 2 (EN) Nathan Evans, Travis Scott – ‘Utopia’ review: lofty concept, shaky execution, su NME, 31 luglio 2023. URL consultato il 1º agosto 2023.
  58. ↑ (EN) Alphonse Pierre, Review: Utopia - Travis Scott, su Pitchfork, 31 luglio 2023. URL consultato il 31 luglio 2023.
  59. 1 2 (EN) Paul Attard, Travis Scott 'Utopia' Review: A Bumpy but Exhilarating Ride, su Slant Magazine, 31 luglio 2023. URL consultato il 1º agosto 2023.
  60. ↑ (EN) Shaad D'Souza, Travis Scott: Utopia review – rap superstar gets lost amid sublime soundworld, su The Guardian, 1º agosto 2023. URL consultato il 1º agosto 2023.
  61. ↑ (EN) Utopia, su Metacritic, Fandom, Inc. URL consultato il 1º agosto 2023.
  62. ↑ 2024 Grammy Nominations: See The Full Nominees List, su Grammy Awards. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  63. ↑ (EN) Mackenzie Cummings-Grady, Killer Mike's Michael Wins Best Rap Album at 2024 Grammy Awards, su XXL, 4 febbraio 2024. URL consultato il 18 febbraio 2024.
  64. ↑ (EN) Jessica Mckinney, Ecleen Luzmila Caraballo, Eric Skelton, Jordan Rose, Kemet High, Katelina 'Gata' Eccleston, Kameron Hay, Alejandro De Jesus, Peter A. Berry, Grant Rindner, Insanul Ahmed, The Best Albums Of 2023, su Complex. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  65. ↑ (EN) HNHH Staff, 25 Best Rap Albums Of 2023, su HotNewHipHop, 25 dicembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  66. ↑ (EN) The 50 Best Albums of 2023: Staff List, su Billboard, 6 dicembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  67. ↑ (EN) These Are The Best Albums Of 2023, su UPROXX, 4 dicembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  68. ↑ (EN) The 10 Best Albums of 2023, su ShondaLand, 22 dicembre 2023. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  69. 1 2 (EN) Mackenzie Cummings-Grady, Travis Scott’s ‘Utopia’ Album: All 19 Songs Ranked, su Billboard, 28 luglio 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  70. ↑ (EN) Emma Wilkes, Travis Scott criticised for not crediting KayCyy for 'Thank God' feature, su nme.com, NME, 3 agosto 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  71. ↑ (EN) Rania Aniftos, Kylie Jenner & Travis Scott’s Daughter Stormi Makes Her Musical Debut on ‘Utopia’, su Billboard, 31 luglio 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  72. ↑ (EN) Shaad D'Souza, Travis Scott: Utopia review – rap superstar gets lost amid sublime soundworld, in The Guardian, 1º agosto 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  73. 1 2 (EN) Craig Jenkins, Travis Scott Is Raging Into Oblivion, su Vulture, 2 agosto 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  74. 1 2 3 (EN) Alex Eubanks, Travis Scott - "Utopia", su Everything Is Noise, 28 agosto 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  75. ↑ (EN) Andre Gee, How Much of 'Utopia' Came From Ye?, su rollingstone.com, Rolling Stone, 4 agosto 2023. URL consultato il 20 novembre 2023.
  76. ↑ (EN) Jessica Mckinney, Why Travis Scott's 'Utopia' Reminds You Of Kanye West And 'Yeezus', su Complex. URL consultato il 20 novembre 2023.
  77. ↑ (EN) Keith Caulfield, Travis Scott Lands Third No. 1 Album on Billboard 200 With ‘Utopia’, su Billboard, 7 agosto 2023. URL consultato l'8 agosto 2023.
  78. ↑ (EN) Xander Zellner, Travis Scott Charts All 19 Songs From ‘Utopia’ on Hot 100, Reaches Historic Milestone, su Billboard, 7 agosto 2023. URL consultato l'8 agosto 2023.
  79. ↑ (EN) Carl Smith, Travis Scott secures first Number 1 album with UTOPIA, su Official Charts Company, 4 agosto 2023. URL consultato l'8 agosto 2023.
  80. ↑ (EN) Lars Brandle, Billie Eilish Nabs No. 1 In Australia With ‘What Was I Made For?’, su Billboard, 4 agosto 2023. URL consultato l'8 agosto 2023.
  81. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 (NL) Travis Scott - Utopia, su Ultratop. URL consultato il 12 febbraio 2024.
  82. 1 2 (EN) Travis Scott – Chart history, su Billboard, Penske Media Corporation. URL consultato il 7 agosto 2023. Cliccare sulla freccia all'interno della casella nera per visualizzare la classifica desiderata.
  83. 1 2 (EN) Utopia - Full Official Chart History, su Official Charts Company. URL consultato il 5 agosto 2023.
  84. ↑ (IS) TÓNLISTINN - PLÖTUR, su Plötutíðindi. URL consultato il 7 agosto 2023 (archiviato dall'url originale il 7 agosto 2023).
  85. ↑ (LV) Mūzikas Patēriņa Tops/ 31. nedēļa, su Latvijas Izpildītāju un producentu apvienība. URL consultato il 7 agosto 2023.
  86. ↑ (LT) 2023 31-os SAVAITĖS (liepos 28- rugpjūčio 03 d.) ALBUMŲ TOP100, su AGATA. URL consultato il 4 agosto 2023.
  87. ↑ (PL) albumy - zmień zakres od–do: 28.07.2023-03.08.2023, su OLiS. URL consultato il 13 agosto 2023. Selezionare "28.07.2023-03.08.2023" come periodo di riferimento.
  88. ↑ (CS) CZ - ALBUMS - TOP 100 - TRAVIS SCOTT - UTOPIA, su ČNS IFPI. URL consultato l'8 agosto 2023.
  89. ↑ (CS) SK - ALBUMS - TOP 100 - TRAVIS SCOTT - UTOPIA, su ČNS IFPI. URL consultato l'8 agosto 2023.
  90. ↑ (HU) Album Top 40 slágerlista: 2023. 31. hét: 2023. 07. 28. - 2023. 08. 03., su Hivatalos magyar slágerlisták. URL consultato il 13 agosto 2023.
  91. ↑ (EN) ARIA Top 100 Albums for 2023, su Australian Recording Industry Association. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  92. ↑ (DE) Ö3 Austria Top40 Jahrescharts 2023, su Ö3 Austria Top 40. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  93. ↑ (NL) Jaaroverzichten 2023, su Ultratop. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  94. ↑ (FR) Rapports annuels 2023, su Ultratop. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  95. ↑ (EN) Canadian Albums - Year-End Charts - 2023, su Billboard, Penske Media Corporation. URL consultato il 29 novembre 2023.
  96. ↑ Album Top-100 2023, su Hitlisten. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  97. ↑ (DE) Top 100 Albums - Jahrescharts, su Offizielle Deutsche Charts. URL consultato il 17 dicembre 2023.
  98. ↑ (IS) TÓNLISTINN – PLÖTUR – 2023, su Plötutíðindi. URL consultato il 9 marzo 2024 (archiviato dall'url originale l'8 marzo 2024).
  99. ↑ Classifica annuale 2023 (dal 30.12.2022 al 28.12.2023), su Federazione Industria Musicale Italiana. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  100. ↑ (NO) TOPPLISTA - årsliste - Album 2023, su IFPI Norge. URL consultato il 13 luglio 2024 (archiviato dall'url originale il 13 luglio 2024).
  101. ↑ (EN) Top Selling Albums of 2023, su Recorded Music NZ. URL consultato il 2 gennaio 2024 (archiviato il 21 dicembre 2023).
  102. ↑ (NL) Jaaroverzichten – Album 2023, su Dutch Charts. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  103. ↑ (PT) TOP AFP/AUDIOGEST - Semanas 01 a 52 de 2023 - De 30/12/2022 a 28/12/2023 (PDF), su Associação Fonográfica Portuguesa. URL consultato il 10 febbraio 2024 (archiviato dall'url originale l'8 febbraio 2024).
  104. ↑ (EN) End of Year Albums Chart 2023, su Official Charts Company. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  105. ↑ (ES) Top 100 Albums Yearly, su PROMUSICAE. URL consultato il 21 gennaio 2024.
  106. ↑ (EN) Billboard 200 - Year-End Charts - 2023, su Billboard, Penske Media Corporation. URL consultato il 29 novembre 2023.
  107. ↑ (DE) Schweizer Jahreshitparade 2023, su Schweizer Hitparade. URL consultato il 2 gennaio 2024.
  108. ↑ (HU) Album Top 100 - digitális és fizikai értékesítés alapján - 2023, su Hivatalos magyar slágerlisták. URL consultato il 17 febbraio 2024.
  109. ↑ (EN) Year-End Charts - Top Canadian Albums - 2024, su Billboard. URL consultato l'11 gennaio 2025.
  110. ↑ Classifica annuale 2024 (dal 29.12.2023 al 26.12.2024), su Federazione Industria Musicale Italiana. URL consultato il 7 gennaio 2025.
  111. ↑ (PL) Podsumowanie roku 2024 - albumy, su OLiS. URL consultato il 21 febbraio 2025.
  112. ↑ (PT) TOP AFP/AUDIOGEST - Semanas 01 a 52 de 2024 (De 29/12/2023 a 26/12/2024) (PDF), su Associação Fonográfica Portuguesa. URL consultato il 29 gennaio 2025 (archiviato dall'url originale il 29 gennaio 2025).
  113. ↑ (CS) TISKOVÁ ZPRÁVA: VÝSLEDKY TRHU 2024 – SLOVENSKO (PDF), su ČNS IFPI. URL consultato il 26 marzo 2025 (archiviato dall'url originale il 26 marzo 2025).
  114. ↑ (EN) Year-End Charts - Billboard 200 Albums - 2024, su Billboard. URL consultato il 16 dicembre 2024.
  115. ↑ (HU) Album Top 100 - digitális és fizikai értékesítés alapján - 2024, su Hivatalos magyar slágerlisták. URL consultato il 28 gennaio 2025.

Collegamenti esterni