سمفونی
سَمفونی (به فرانسوی: symphonie)، از کلمهٔ یونانیِ Συμφωνία (symphonia) بهمعنی همصدایی و همآوایی گرفته شدهاست. سمفونی در موسیقی کلاسیک به قطعهای ارکسترال گفته میشود که از چند بخشِ مجزّا بهنام موومان تشکیل شده باشد و موومان اول دارای فرم سونات است. فرم سمفونی ابتدا یک فرم استانداردِ سه موومانی داشت و سپس به فرم چهاربخشی یا چهارموومانه تبدیل شد که فرمی سازی است و به ندرت در فرم آوازی (مانند موومان چهارم سمفونی نهم بتهوون) ساخته میشود. قدمتِ سمفونی به سدهٔ هجدهم میلادی در اروپا بازمیگردد. یوزف هایدن، ولفگانگ آمادئوس موتسارت، و بهویژه لودویگ فان بتهوون در شکلگیری آن تأثیر بهسزایی داشتهاند. در دوران بعدی آهنگسازانی مانند: شوبرت، برلیوز، بروکنر، برامس، چایکوفسکی، دورژاک و مالر این راه را ادامه دادند.
از اوایلِ قرن هجدهم، این فرم از اوورتورهای اپرا ریشه گرفت و حدود نیم قرن پس از آن بهعنوان یک اثر مستقل، تحول و گسترش یافت. امروزه سمفونی رایجترین اجرای همنوازی در ارکستر سمفونیک است. هر سمفونی قطعهای بلند و دارای حجم زیاد برای ارکستر است و معمولاً چهار موومان مجزا دارد و در میانِ اجرای کلِ اثر، ارکستر بهخاطر تأکید بر جداییِ هر یک از موومانها، به مدتِ چند ثانیه بازمیایستد و موومانِ بعدی را آغاز میکند. گاه نیز، بسته به نظرِ آهنگساز، بلافاصله موومان بعدی اجرا میشود. موومان اول یا بیش از یک موومان، فرم سونات دارد. فرم سونات چنان عمومیتی در موومان اولِ سمفونیها و دیگر آثار یافته است که گاهی این فرم را «فرم موومان اول» مینامند.
سیر تغییر و تحول در فرم و محتوای سمفونی در دوران مختلف موسیقی کلاسیک گسترش یافت. در دورۀ باروک واژۀ «سمفونیا» و سپس «سمفونی»، برای طیف وسیعی از آثار مختلف، از جمله موسیقی سازی در اپراها، سوناتها و کنسرتوها رایج شد. در دورهٔ موسیقی گالانت و کلاسیک، با شدتِ فوقالعادهای گسترش یافت. این فرم در بسیاری از حوزههای زندگی عمومی، از جمله در مراسم کلیسا، نقش داشت و بهویژه اشرافزادگان از اجراهای با فرمِ سمفونی، حمایت میکردند. در دورهٔ رمانتیک و ابتدای قرن نوزدهم، به شکلی عالی ارتقا داده شد و آهنگسازان تلاش میکردند تنها در چند اثر محدود، به بالاترین توانایی در موسیقی برسند. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، تنوع بیشتر در سبک و محتوای آثاری بود که آهنگسازان، با ارکسترهای بسیار بزرگ و حجیم، آنها را «سمفونی» مینامیدند.
تاریخچه
پیدایش

نام سمفونی از کلمهای یونانی به معنای «پذیرش صدا» یا «صدای هماهنگ»، «کنسرت موسیقی آوازی یا سازی» و از واژهٔ «سمفونیا»[ب] به معنای «هماهنگ» گرفته شده است. این واژه قبل از اینکه در نهایت به معنای فعلی خود که به یک فرم موسیقی اشاره دارد، برسد، به مفاهیم مختلفی اشاره داشت. در رایجترین مفهوم امروزی، سمفونی، سوناتی است که برای ارکستر بزرگ نوشته شده باشد.[۱][۲]
در تئوریهای اواخر در یونان و قرون وسطی، این کلمه برای همصدایی و «کنسونانس» استفاده میشد، در مقابل، واژهٔ «دیافونی»[پ] یا دوصدایی، برای «دیسونانس» بود.[۳] در قرون وسطی و بعد از آن، از شکلِ لاتینِ «سمفونیا» برای توصیف سازهای مختلف، بهویژه سازهایی که قادر به تولید بیش از یک صدا بهطور همزمان بودند، استفاده میشد.[۳] ایزیدور سویل اولین کسی بود که کلمهٔ «سمفونیا» را برای نام «طبل دو سر» به کار برد،[۴] و از قرن ۱۱۵۵ تا ۱۳۷۷، فرم فرانسویِ سمفونی، نام ساز «ارگانیستوم»[ت] یا هاردی-گاردی بود. در انگلستان و در اواخر قرون وسطی، سمفونی برای هر دو معنا به کار میرفت، در حالی که در قرن شانزدهم با ساز دولسیمر همنام بود. در آلمان، سمفونی یک اصطلاح عمومی برای ساز اسپینت و ویرجینال، از اواخر قرن شانزدهم تا قرن هجدهم بود.[۵]
واژهٔ «سمفونیا» به معنی همصدایی، در عناوین برخی از آثار آهنگسازان قرون ۱۶ و ۱۷ از جمله جووانی گابریلی ظاهر میشود، مانند: سمفونیای مقدس[ث] و سمفونیای مقدس (کتاب دوم)[ج] که به ترتیب در سالهای ۱۵۹۷ و ۱۶۱۵ منتشر شدند؛ آدریانو بنچیری[چ] (آهنگساز ایتالیایی، ۱۵۶۸–۱۶۳۴) با قطعهٔ سمفونیای کلیسایی (آوازهایی در آریای فرانسوی برای خواندن و نواختن)،[ح] اپوس ۱۶، منتشرشده در سال ۱۶۰۷؛ لودوویکو ویادانا[خ] (آهنگساز ایتالیایی، ۱۵۶۰–۱۶۲۷) با سمفونیای موزیکال،[د] اپوس ۱۸، انتشار سال ۱۶۱۰؛ و هاینریش شوتس با قطعات سمفونیای مقدس، اپوس ۶ و سمفونیای مقدس، بخش دوم،[ذ] اپوس ۱۰، به ترتیب در سالهای ۱۶۲۹ و ۱۶۴۷ منتشر شدند. به جز مجموعهٔ آثار لودوویکو ویادانا، که شامل موسیقی کاملاً سازی و غیرمذهبی بود، بقیهٔ آثار مجموعههایی از آثار آوازی مقدس بودند که برخی از آنها با همراهی ساز بودند.[۶][۷] در حقیقت ظهور سمفونی از زمانی شروع شد که از مبدا و منشا خود که اپرا بود، جدا شد و به سرعت رشد کرد.[۸]
دوره باروک
از قرن هفدهم و در طولِ دوران باروک، اصطلاحهای «سمفونی» و «سمفونیا» برای طیف وسیعی از آثار مختلف، از جمله موسیقی سازی در اپراها، سوناتها و کنسرتوها — که معمولاً بخشی از یک اثر بزرگتر بودند — استفاده میشد. نامهایی چون «سمفونیا اپرا» یا «اورتور ایتالیایی»، تا قرن هجدهم، ساختاری استاندارد از سه موومان متضاد داشت: تند، کند، سریع (رقص مانند). در حقیقت، فرمِ قطعه بود که اغلب بهعنوان پیشگام مستقیم برای سمفونی ارکسترال در نظر گرفته میشد. اصطلاحهای اورتور، سمفونی و سمفونیا، در بیشتر دوران قرن هجدهم بهطور گسترده، واژهای مترادف در نظر گرفته میشدند.[۷]
در قرن هفدهم، قطعاتی که برای گروههای بزرگِ سازی نوشته میشدند، دقیقاً مشخص نمیکردند که کدام سازها باید کدام بخشها را بنوازند، همانطور که از قرن نوزدهم تا دوره فعلی مرسوم است و نام ساز را مشخص میکنند. وقتی آهنگسازان قرن هفدهم قطعاتی مینوشتند، انتظار داشتند که این آثار توسط هر گروهی از نوازندگان که در دسترس بودند اجرا شوند. بهعنوان مثال، در حالی که خط باس در یک اثر قرن نوزدهمی برای ویولنسل، کنترباس و سایر سازهای خاص نوشته میشود، در یک اثر قرن هفدهمی، یک بخش باسو کنتینوئو برای یک سمفونیا، مشخص نمیکند که کدام سازها آن بخش را اجرا کنند. اجرای قطعه ممکن است با یک «گروه باسو کنتینوئو»، به کوچکی یک ویولنسل و هارپسیکورد انجام شود. با این حال، اگر بودجه بیشتری برای اجرا در دسترس وجود داشت و صدای بزرگتری مورد نیاز بود، یک گروه باسو کنتینوئو ممکن بود شامل چندین ساز «آکوردنواز» (هارپسیکورد، لوت و غیره) و طیف وسیعی از سازهای باس، از جمله ویولنسل، کنترباس، ویول باس یا حتی یک بادی برنجی بم باشد.[۹][۱۰] فرم سمفونی در این دوره هنوز تکامل نیافته بود اما آثار یوهان سباستیان باخ، تا حدودی غریزی از قواعد مشترکی پیروی میکرد که این اصول در پیدایش سمفونی نقش داشت؛ اینها قواعدی بودند که در موسیقی مطلق، لازم بود رعایت شود.[۱۱]
دوره گالانت و کلاسیک
در دورهٔ موسیقی گالانت و کلاسیک، تحلیلگران موسیقی در ویرایش دوم فرهنگنامهٔ موسیقی و موسیقیدانان نیو گروو، مینویسند که «سمفونی در قرن هجدهم با شدت فوقالعادهای گسترش یافت». این فرم در بسیاری از حوزههای زندگی عمومی، از جمله در مراسم کلیسا، نقش داشت و بهویژه اشرافزادگان از اجراهای با فرم سمفونی، حمایت میکردند. در شهر وین، که شاید مهمترین مکان در اروپا برای موسیقی سمفونیک بود، «به معنای واقعی کلمه صدها خانوادهٔ اشرافی از گروههای موسیقی حمایت میکردند و عموماً وقت خود را بین وین و املاک اجدادی خود [در سایر نقاط امپراتوری] تقسیم میکردند».[۱۶] از آنجایی که اندازهٔ معمول ارکستر در آن زمان بسیار کوچک بود، بسیاری از این ارکسترهای درباری قادر به اجرای سمفونی بودند. یوزف هایدن جوان که اولین شغل خود را بهعنوان مدیر موسیقی در سال ۱۷۵۷ برای «خانواده مورزین»[ر] آغاز کرد، متوجه شد که وقتی خانوادهٔ مورزین در وین بودند، ارکستر آنها به تنهایی بخشی از یک صحنهٔ موسیقیِ پر جنبوجوش و رقابتی است، و اشرافِ بسیاری کنسرتهایی را با گروههای خودشان برگزار میکردند.[۱۷]
نویسندگان مقاله فرهنگنامهٔ نیو گروو که گسترش تدریجی ارکستر سمفونیک را در طول قرن هجدهم دنبال میکنند، مینویسند که در ابتدا، ارکستر سمفونی، سازهای زهی بودند که فقط در چهار بخش نوشته میشدند: ویولن اول، ویولن دوم، ویولا و باس (خط باس توسط ویولنسل(ها) و کنترباس(ها) که یک اکتاو پایینتر مینواخت، و شاید یک باسون نیز اضافه میشد). گاهی اوقات سمفونیستهای اولیه حتی بخشِ ساز ویولا را حذف میکردند و بدین ترتیب سمفونیهای سهبخشی ایجاد میکردند: یک بخش باسو کنتینوئو، شامل یک باسون به همراهِ یک هارپسیکورد یا سایر سازهایی که توانایی نواختن آکورد را داشتند، نیز امکانپذیر بود.[۱۸]
اولین سازهایی که به این گروه ساده اضافه شدند: دو هورن، گاهی دو ابوا، و سپس هم هورن و هم ابوا حضور داشتند. در طولِ قرن، سازهای دیگری به ارکستر کلاسیک اضافه شدند: فلوت (گاهی جایگزین ابوا)، بخشهای جداگانه برای باسون، کلارینت، ترومپت و تیمپانی. پارتیتور آثار، بسته به اینکه کدام یک از این سازهای اضافی ظاهر شوند، متفاوت بود. ارکستر کلاسیکِ کامل که در پایان قرن برای سمفونیهایی با بزرگترین حجم به کار گرفته شد، شامل یک گروه زهی استاندارد ذکر شده در بالا، جفت سازهای بادی شامل: فلوت، ابوا، کلارینت، باسون، هورن و تیمپانی بود. یک ساز کنتینوئوی کیبوردی (هارپسیکورد یا پیانو) همچنان بهعنوان یک گزینه باقی ماند.[۱۸]
در سبکِ ایتالیایی سمفونی که اغلب بهعنوان اورتور و آنتراکت در تالارهای اپرا اجرا میشد، به یک فرم استانداردِ سه موومانی تبدیل شد: یک موومان سریع، یک موومان آهسته و دوباره یک موومان سریع. در طولِ قرن هجدهم، به مرور نوشتنِ سمفونیهای چهار موومانی، مرسوم شد.[۱۹] سمفونی سه موومانی به آرامی از بین رفت. حدود نیمی از سی سمفونی اول یوزف هایدن در سه موومان است؛[۲۰] و برای موتسارت جوان، سمفونی سه موومانی معمول بود، شاید تحت تأثیر دوستش یوهان کریستین باخ بوده باشد.[۲۱] یک نمونۀ برجستۀ متأخر از سمفونی کلاسیکِ سه موومانی، سمفونی پراگ موتسارت در سال ۱۷۸۶ است.
تصنیف سمفونیهای اولیه، در شهرهای میلان، وین و مانهایم متمرکز بود. مدرسهٔ میلانی توسط جیووانی باتیستا سامارتینی اداره میشد و شامل موسیقیدانانی مانند: آنتونیو بریوسچی،[ز] فردیناندو گالیمبرتی[ژ] و جیووانی باتیستا لامپوگنانی[س] بودند. مروجانِ اولیهٔ فرم سمفونی در وین شامل افرادی مانند: گئورگ کریستف واگنزایل، ونزل ریموند بیرک[ش] و گئورگ ماتیاس مون[ص] میشدند، در حالی که بعدها از آهنگسازان مهم دیگری از سمفونی وینی مانند: یوهان باپتیست وانهال،[ض] کارل دیترس فن دیترسدرف و لئوپولد هافمن[ط] نام میبرند. در مکتب مانهایم نیز یوهان استامیتز حضور داشت.[۱۴] نقش آهنگسازان مکتب مانهایم در تکامل سمفونی در دورۀ کلاسیک، قابل توجه است. گرچه اکنون بیشتر محققان بر این باورند که این تغییرات تقریباً و همزمان در دیگر مراکز مختلف موسیقی مانند برلین و وین نیز در حال انجام بود.[۲۲] یکی از مهمترین نوآوریهای مکتب مانهایم، ساخت سمفونی در چهار موومان بود و منوئه را بهعنوان موومان سوم وارد سمفونی کردند که در اصل یکی از موومانهای سوئیت در دورهٔ باروک محسوب میشد. همچنین اعضا مکتب مانهایم نقش مهمی در توسعه فرم سونات داشتند و پس از آن این فرم بهطور کلی، موومان اولِ سمفونی کلاسیک شد.[۲۳][۲۴]
در این مسیر، فرم چهار موومانی از این تکامل پدیدار شد. چهار موومان سمفونی بیشتر فرمال هستند و بر روی طرح و نظم از پیش پرداختهای ترکیب میشوند. سمفونی در طی دورههای موسیقی تغییر یافته، و دارای فرمولی کامل و دقیق نیست، و با دگرگونیهای زیادی در سازبندی، محتوا و فرم، همراه بودهاست ولی فرم چهار قسمتی به شرح زیر، عمومیت بیشتری یافته است:[۲۵][۲۶][۲۷]
- موومان اول: تمپوی تند (فرم سونات)
- موومان دوم: تمپوی آهسته (فرم سونات یا روندو یا تم و واریاسیون)
- موومان سوم: تمپوی تند و سه ضربی با فرمِ منوئه یا سه قسمتی (ABA) یا اسکرتسو
- موومان چهارم: تمپوی تند، فرم: سونات، روندو یا «تم و واریاسیون» و فرمهای دیگر. موومان چهارم میتواند ترکیبی از سه موومان قبلی باشد و بهعنوان نقطهٔ اوج سمفونی برای پایان در نظر گرفته شود.
در میانِ اجرای کلِ اثر، ارکستر بهخاطر تأکید بر جداییِ هر یک از موومانها، به مدتِ چند ثانیه بازمیایستد و موومانِ بعدی را آغاز میکند. گاه نیز، بستگی به نظرِ آهنگساز، بلافاصله موومان بعدی اجرا میشود.[۲۸] تغییراتی در این طرح، مانند تغییر در ترتیب موومانهای میانی یا اضافهکردن یک مقدمهٔ آهسته به موومان اول، رایج بود. هایدن، موتسارت و معاصران آنها استفاده از فرم چهار موومانی را برای ارکستر سمفونیک، ارکستر مجلسی و گروهِ چندسازی، مانند کوارتتها محدود کردند، اگرچه از زمان بتهوون، سوناتهای تنها با یک ساز، اغلب در چهار موومان و سه موومان نوشته میشدند.[۲۹] فرم سونات چنان عمومیتی در موومان اولِ سمفونیها و دیگر آثار یافته است که گاهی این فرم را «فرم موومان اول» مینامند.[۳۰] لئونارد برنستاین میگوید:[۳۱]
| « | ... فرمِ سمفونی (بهخصوص موومان اول در فرم سونات) مثل یک «زندگی» است: شروع با ایدههای کوچک، رشد و توسعه، تضاد و در نهایت وحدت شکل میگیرد… «بسط و گسترش» قلب سمفونی است؛ بدون آن موسیقی فقط یک سری ملودی قشنگ است، نه سمفونیک. فرم در موسیقی خشک و تئوریک نیست، بلکه زنده و دراماتیک است حتی در ترانههای عامهپسند مانند پریسلی و بیتلز. | » |
یک ابتکار مهم دیگر که در فرم سمفونی رخ داد، استفاده از تمِ ادواری[ظ] به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در موومانهای دیگر بود و از این طریق موومانهای یک سمفونی به یکدیگر مرتبط میشدند و اثر واحدی شکل میگرفت [مانند سمفونی پنجم بتهوون]. سزار فرانک نیز به این شیوه بسیار علاقمند بود. در مفهوم واقعیِ این فرم ادواری، موتیف یا تمهای سادهٔ موسیقایی در ابتدای سمفونی، به تدریج تغییر شکل میدهند و ممکن است در موومانهای بعدی، بهعنوانِ تم اصلی یا بخشی یادآور از آن در موومانهای بعدی مانند موومان آهسته، اسکرتسو یا فینال ظاهر شوند.[۳۲]
دوره رمانتیک

در دورهٔ رمانتیک و ابتدای قرن نوزدهم، بتهوون سمفونی را از ژانری روزمره که به مقادیر زیاد ساخته میشد، به شکلی عالی ارتقا داد که در آن آهنگسازان تلاش میکردند تنها در چند اثر محدود، به بالاترین توانایی در موسیقی برسند.[۳۴] بتهوون با دو اثر که مستقیماً از الگوی پیشینیانِ خود، موتسارت و هایدن تقلید میکردند، تصنیف سمفونی را آغاز کرد و سپس هفت سمفونی دیگر، که با سمفونی سوم (اروئیکا) شروع شد، دامنه و جاهطلبی این ژانر را گسترش داد. سمفونی شماره ۵ او شاید مشهورترین سمفونی نوشتهشده تاکنون باشد. گذار آن از موومان آغازین در دو مینورِ احساسی و طوفانی به یک فینال پیروزمندانه در گام ماژور، الگویی را ارائه داد که توسط سمفونیستهای بعدی مانند برامس اقتباس شد.[۳۵] سمفونی شماره ۶ او اثری برنامهای است که شامل تقلیدهای سازی از آوای پرندگان و طوفان است. و بهطور نامتعارف، یک موومان پنجم (سمفونیها در آن زمان معمولاً حداکثر چهار موومان داشتند) نیز به آن اضافه کرد. سمفونی شماره ۹ او شامل بخشهایی برای تکخوانها و گروه کر در موومان آخر است که آن را به یک سمفونی کرال تبدیل میکند.[۳۶] سمفونیهای بتهوون مهمترین مرجع برای دورۀ رمانتیک بعدی شد. برخی از آهنگسازان حتی از این مدل «غولپیکر»، ناامید شدند. برای مثال، یوهانس برامس اظهار داشت که «هرگز سمفونی نخواهد ساخت، زیرا همیشه صدای چنین غولی [بتهوون] را در حال رژهرفتن پشتِ سر خود میشنود».[۳۷]
از سمفونیهای فرانتس شوبرت، دو سمفونی مهم در رپرتوارها هستند و اغلب اجرا میشوند. شوبرت از سمفونی هشتم (۱۸۲۲) تنها دو موومان اول را تکمیل کرد. این اثر بسیار رمانتیک، معمولاً با نام مستعارِ ناتمام، خوانده میشود. آخرین سمفونی کاملِ او، سمفونی نهم (۱۸۲۶) اثری عظیم در اصطلاح کلاسیک است.[۳۸]
.jpg)

از رمانتیکهای اولیه، فلیکس مندلسون (پنج سمفونی، بهاضافه سیزده سمفونی برای ارکستر زهی) و روبرت شومان (چهار سمفونی) به نوشتن سمفونیهایی در فرمِ کلاسیک، هرچند به زبان موسیقی و سبک خودشان، ادامه دادند. در مقابل، هکتور برلیوز آثاری برای موسیقی برنامهای، از جمله سمفونی دراماتیک (رومئو و ژولیت)، سمفونی ویولا (هارولد در ایتالیا) و مهمترین آن، سمفونی فانتاستیک را در کارنامهٔ خود دارد؛ فانتاستیک، یک موسیقی برنامهای است که هم مارش دارد و هم والس، و دارای پنج موومان به جای چهار موومانِ مرسوم در سمفونی بود. چهارمین و آخرین سمفونی برلیوز، سمفونی بزرگ فونِبر و تریومفال[ع] (که در ابتدا با عنوانِ سمفونی نظامی شناخته میشد) در سال ۱۸۴۰ برای یک گروه مارش ۲۰۰ نفره که در فضای باز اجرا میشد، ساخته شد و نمونهای اولیه از یک سمفونی گروهی است. برلیوز بعدها بخشهایی اختیاری از سازهای زهی و یک پایان کُرال به آن اضافه کرد.[۴۱]
در سال ۱۸۵۱، ریشارد واگنر اعلام کرد که تمام این سمفونیهای پس از بتهوون، چیزی بیش از یک مؤخره یا تکرار گذشته نیستند و اساساً هیچ ایدهٔ جدیدی ارائه نمیدهند. در واقع، پس از آخرین سمفونیِ شومان (سمفونی شماره ۳) که در سال ۱۸۵۰ ساخته شد، برای دو دهه به نظر میرسید که فرم پوئم سمفونیک لیستی، فرمِ اصلیِ موسیقی سمفونیک در مقیاس بزرگ را جایگزین کند.[غ] با این حال، لیست همچنان در این زمان دو سمفونی کرال و برنامهای به نامهای سمفونی فاوست و سمفونی دانته را ساخت. اگرچه فرمِ «سمفونی» بهطور دیگری تحتالشعاعِ فرمی مانند «پوئم سمفونیک» قرار گرفت، اما دیری نپایید که در دهههای ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰، فرم سمفونی با آثاری از بروکنر، برامس و چایکوفسکی،[ف] در «دوران دوم» (دهههای ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰)، دوباره ظهور کرد. همچنین آهنگسازانی مانند سن-سانس، برودین، دورژاک و سزار فرانک؛ آثاری خلق کردند که بیشتر از عناصرِ موسیقی برنامهای به روشِ برلیوز و لیست دوری میکردند و حداقل یک قرن بر رپرتوارهای کنسرت تسلط داشتند.[۳۴]
آهنگسازان نوگرایی مانند واگنر، لیست و برلیوز، فرم سمفونیِ محض را کهنه و فرسوده میدانسنتد مگر آنکه با موضوعهای دراماتیک آمیخته شود. در مقابل، آهنگسازان محافظهکار مانند برامس، بروکنر و چایکوفسکی (که به «جنگ رمانتیکها» معروف شد) از فرم سمفونی (به معنای موسیقی مطلق) دفاع میکردند ولی دیگر کار از کار گذشته بود و باعث شد که سمفونی تا حدودی اهمیت خود را از دست بدهد.[ق][۴۵]
در طولِ قرن نوزدهم، آهنگسازان به افزایش حجمِ ارکستر سمفونیک ادامه دادند. در حدودِ آغاز قرن، یک ارکستر زهی کامل، بهاضافهٔ جفتهایی از فلوت، ابوا، کلارینت، فاگوت، هورن، ترومپت و در نهایت مجموعهای از تیمپانیها بود. بهعنوان مثال، این امتیاز در سمفونیهای بتهوون با شماره یک، دو، چهار، هفت و هشت، استفاده شده است. ترومبونها که پیش از این محدود به موسیقی کلیسا و تئاتر بودند، به ارکستر سمفونیک اضافه شدند؛ بهویژه در سمفونیهای شماره پنج، شش و نهم. ترکیب طبل باس، مثلث، سنج و گاهی پیکولو که آهنگسازان قرن هجدهم بهعنوان یک اِفِکت رنگی به کار میبردند، در نیمۀ دوم قرن نوزدهم بدون هیچگونه دلالتِ ضمنی در سبک، بهطور فزایندهای مورد استفاده قرار گرفت. در زمانِ گوستاو مالر (به پایین مراجعه کنید)، آهنگساز میتوانست سمفونیای بنویسد که برای «مجموعهای واقعی از سازهای ارکستر» نوشته شده باشد. علاوه بر افزایش متنوعِ سازها، سمفونیهای قرن نوزدهم بهتدریج با ارکستر زهی حجیم و سازهای بادی بیشتر، تقویت شدند، بهطوری که ارکستر بهصورت قابل توجهی از نظر تعداد، افزایش یافت؛ زیرا سالنهای کنسرت نیز به همین ترتیب وسعت پیدا میکردند.[۴۶]
| سازهای بادیهای چوبی | سازهای بادیهای برنجی | سازهای کوبهای | سازهای زهی | سازهای دیگر |
| یوزف هایدن، سمفونی شمارۀ ۱۰۴ (دورۀ کلاسیک) | ||||
|---|---|---|---|---|
| ۲ فلوت، ۲ ابوا، ۲ کلارینت، ۲ فاگوت | ۲ هورن، ۲ ترومپت | ۲ تیمپانی | سی تا سی و پنج ساز زهی | |
| هکتور برلیوز، سمفونی فانتاستیک (دورۀ رمانتیک) | ||||
| ۱ پیکولو، ۲ فلوت، ۲ ابوا، ۴ کلارینت، ۴ فاگوت | ۴ هورن، ۲ ترومپت، ۲ کرنت، ۳ ترومبون، ۲ توبا | ۴ تیمپانی، طبل بزرگ، ناقوس لولهای، سنج | شصت تا شصت و پنج ساز زهی | ۲ چنگ |
در دیگر فرمهای ارکسترال، کنسرتوهایی وجود دارند مانند: کنسرتوهای ویولونِ یوهان سباستیان باخ، روبرت شومان، آنتونین دورژاک، فلیکس مندلسون و کنسرتو پیانوهای: سرگئی راخمانینف، یوهان برامس، فردریک شوپن و بسیاری آثار دیگر، همان فرمِ سمفونی و حجم ارکستر در زمان خود را داشتند و در واقع سمفونیهایی هستند که یک ساز سولو به آن اضافه شدهاند. در این میان فرمهای دیگری از آثار بزرگ برای ارکستر سمفونیک ساخته شدهاند که دارای ارزشی برابر با سمفونی دارند مانند برخی از اورتورها، پوئم سمفونیکها یا حتی سوئیت شهرزاد ساختهٔ ریمسکی کورساکف که کیفیتی مابین موسیقی مطلق و موسیقی برنامهای دارد و اغلب به جای یک سمفونی در کنسرتها حضور دارد.[۴۸]
| دورۀ کلاسیک | |
| یوزف هایدن: سمفونی شماره ۹۴، سال ۱۷۹۱ | ولفگانگ آمادئوس موتسارت: سمفونی شماره ۴۰، سال ۱۷۸۸ |
|---|---|
| |
| دورۀ رمانتیک | |
| لودویگ فان بتهوون: سمفونی شماره ۳ (اِروئیکا)، سال ۱۸۰۴ | پیوتر ایلیچ چایکوفسکی: سمفونی شماره ۵، سال ۱۸۸۸ |
| |
مهمترین ویژگی فرم در سمفونی، تعیین «مسیر محوری» برای حرکتِ موسیقی در یک موومان است. هر موومان مانند یک فصل کتاب، به بخشهای کوچکتر تقسیم میشود و در نهایت، به احساس وحدت میانجامد. یکی از اصول کلی فرم و موسیقی، رعایت «تعادل» و «تناسب» در قطعه است. قاعدهٔ کلی در این اصل، «تکرار» است،[ک] تکرارها بر پنج اصل استوار است: تکرار کامل، تکرار قرینهای، تکرار با فوگ و تکرار از طریق بسط و گسترش. در اکثر آثار موسیقی در جهان این اصول رعایت شده است زیرا تکرار کردن شاید در هیچ هنری به اندازهٔ موسیقی مجاز نباشد و دلیلش هم این است که موسیقی هنری ذهنی است و نمیتوان آن را نگه داشت یا لمس کرد. گاهی آهنگساز برای تکرار، از فرم معمول سمفونی ممکن است خارج شود، برای مثال بتهوون در موومان اول سمفونی شمارهٔ هفت، از «تم دوم» استفاده نکرده است و همان «تم اول» را برای تکرار و گسترش، کافی دانسته است.[۵۱] نمونهای از تکرار برای حفظ «وحدت» و «تعادل»، موومان اول سمفونی شماره ۴۰ (موتسارت) است. این نوع تکرار بدون فاصله انجام میگیرد و تشخیص آن آسان است. اما تشخیص تکرارهایی که با فاصله انجام میگیرد، کمی دشوارتر است:[۵۲]
دوران پسارمانتیک، مدرن و پسامدرن

در اواخر قرن نوزدهم، گوستاو مالر شروع به نوشتن سمفونیهای طولانی و بزرگ کرد که تا اوایلِ قرن بیستم به ساخت سمفونی ادامه داد. سمفونی سوم او که در سال ۱۸۹۶ تکمیل شد، یکی از طولانیترین سمفونیهایی است که بهطور منظم اجرا شده و در بیشتر اجراها حدود ۱۰۰ دقیقه طول دارد. سمفونی هشتم در سال ۱۹۰۶ ساخته شد و به دلیل تعداد زیاد صداهای مورد نیاز برای اجرای این اثر، به «سمفونی هزار نفری» معروف شده است. مالر بسیاری از ویژگیهایی را که بعدها موسیقی او را مشخص کردند، از پیشینیان خود وام گرفت؛ بنابراین، از سمفونی نهم بتهوون، ایدهٔ استفاده از تکخوانها و گروه کر در ژانر سمفونی استفاده کرد. از لیست و برلیوز مفهوم نوشتن موسیقی با یک روایت ذاتی یا «برنامهای» و گُسست از قالب سنتی سمفونی چهارموومانی بهوجود آورد. همچنین نمونههای آثار واگنر و بروکنر، مالر را تشویق کرد تا مقیاس آثار سمفونی خود را فراتر از استانداردهای پذیرفتهشدۀ قبلی گسترش دهد تا دنیایی کامل از احساسات را در بر بگیرد.[ل][۵۵][۵۶] مالر میگوید:[۵۷]
| « | سمفونی باید مانند جهان باشد، باید همه چیز را در بر بگیرد. | » |
موسیقی قرن بیستم شاهد تنوع بیشتر در سبک و محتوای آثاری بود که آهنگسازان آنها را «سمفونی» مینامیدند. برخی از آهنگسازان، از جمله دمیتری شوستاکوویچ، سرگئی راخمانینف و کارل نیلسن به نوشتن در فرم سنتی چهار موومانی ادامه دادند، در حالی که آهنگسازان دیگر رویکردهای متفاوتی داشتند: آخرین سمفونی ژان سیبلیوس در یک موومان است. سمفونی آلپ ساختهٔ ریشارد اشتراوس در یک موومان است که به بیست و دو قسمت تقسیم شده است و جزئیات یک پیادهروی یازده ساعته را در میان کوهها توصیف میکند. و سمفونی شماره ۹، اثرِ آلان هوهانس با نام سنت وارتان[م]، (در اصل اپوس. ۸۰، تغییریافته به اپوس. ۱۸۰) در ۱۹۴۹–۱۹۵۰، تألیف شده و در بیست و چهار قسمت است.[۵۸]
نگرانی برای یکپارچهسازی سمفونی سنتی چهار موومانی در یک مفهوم فرمیِ واحد و فراگیر، در اواخر قرن نوزدهم ظهور کرد. این شکل، «سمفونی دوبعدی» نامیده شده است و نقطهٔ عطفِ کلیدی خود را در «سمفونی مجلسی شماره ۱»، اپوس ۹ (۱۹۰۹) اثر آرنولد شونبرگ نشان داد، که در دههٔ ۱۹۲۰ توسط دیگر سمفونیهای تکموومانی قابلتوجه آلمانی، از جمله «سمفونی اول» (۱۹۲۱) اثر کورت وایل، «سمفونی مجلسی»، اپوس ۲۵ (۱۹۲۳) اثر مکس باتینگ،[ن] و «سمفونی در یک موومان» (۱۹۲۶) اثر پائول دسائو دنبال شد.[۵۹]
در کنار این تجربه، سمفونیهای دیگری در قرن بیستم عمداً تلاش کردند تا ریشههای این ژانر در قرن هجدهم را از نظر فرم و حتی سبکِ موسیقی تداعی کنند که نمونههای بارز آن میتوان از «سمفونی شمارهٔ ۱» (۱۹۱۶–۱۹۱۷) از سرگئی پروکفیف و «سمفونی در دو» ساختهٔ ایگور استراوینسکی (۱۹۳۸–۱۹۴۰) نام برد.[۶۰]
در سیر تحول فرم سمفونی، گرایشهای خاصی همچنان وجود داشت. نامگذاری یک اثر بهعنوان «سمفونی»، هنوز هم یک رهنمود بر جایگاهی ویژه از پیچیدگی و جدیت در هدف داشت. کلمهٔ «سنفونیتا»[و] برای اشاره به اثری کوتاهتر، با اهدافی فروتنانه یا «سبکتر» از سمفونی اشاره دارد؛ مانند «سنفونیتا برای ارکستر» ساختهٔ سرگئی پروکفیف.[۶۱][۶۲]
علاوه بر آهنگسازانی که از آنها نام برده شد، دیگر سمفونیسازان نیمهٔ اول قرن بیستم شامل ادوارد الگار، بوهوسلاو مارتینو، راجر سشنز، ویلیام والتون و رود لانگگارد[ه] بودند. سمفونیهای این دوره «از نظر وسعت، غنا، اصالت و فوریت در بیان، فوقالعاده» بودند.[۶۳] آهنگسازان دیگرِ قرن بیستمی که این معیار را انجام میدادند عبارتند از ژان سیبلیوس، ایگور استراوینسکی، لوچیانو بریو (در سمفونیا، ۱۹۶۸–۱۹۶۹)، الیوت کارتر (سمفونی سه ارکستری.[ی] ۱۹۷۶)، و پله گودموندسن-هولمگرین[اا] در سمفونی/آنتیفونی،[اب] (۱۹۸۰)[۶۴]
در دو دههٔ اول موسیقی قرن بیستم، سمفونی اهمیت خود را از دست داد و این فرم با بیتوجهی آهنگسازانی مانند: دبوسی، راول، شونبرگ و استراوینسکی روبرو شد و آنها در اواخر عمر سمفونی نساختند. پس از آن این روش تغییر کرد و آهنگسازان مجدداً به ساخت سمفونی روی آوردند.[۶۵] از اواسط قرن بیستم تا قرن بیست و یکم، علاقه به سمفونی با افزودن قابل توجه بسیاری از آهنگسازان پست مدرنیست به آثار اصلی خود، بهویژه در بریتانیا، این فرم دوباره احیا شده است: پیتر مکسول دیویس (۱۰ سمفونی)،[۶۶] رابین هالووی[اپ] (یک سمفونی)،[۶۷] دیوید متیوز[ات] (۹ سمفونی)،[۶۸] جیمز مکمیلان (۵ سمفونی)،[۶۹] پیتر سیبورن[اث] (۶ سمفونی)،[۷۰] و فیلیپ سایرز[اج] (۶ سمفونی).[۷۱] درک بورژوا،[اچ] آهنگساز بریتانیایی، با ۱۱۶ سمفونی، از تعداد سمفونیهای نوشتهشده توسط هایدن نیز پیشی گرفته است.[۷۲] بیشترین تعداد سمفونی تا به امروز توسط لیف سگرستام[اح] فنلاندی ساخته شده است که فهرست آثار او شامل ۳۷۱ سمفونی است.[۷۳]
برای بررسی سمفونیهای مدرن در قرن معاصر، مقایسهٔ آنها با سمفونیهای ساختارمندِ قرن نوزدهم مشکل است و نمیتوان همهٔ آثار را در یک ردیف قرار داد. تشخیص سمفونیهای امروزی از اجزای فرم مانند «تم اول»، «تم دوم»، «گسترش» و «بازگشایش»، امکانپذیر نیست. سمفونیسازان معاصر، خود را متعهد به رعایتِ فرم سمفونی نمیدانند اما نام سمفونی برای آن انتخاب میکنند یا به جای سمفونی چهار موومانی، سمفونی تکموومانی تصنیف میکنند. برای مثال سمفونی هفتم سیبلیوس، بیشتر فرم پوئم سمفونیک دارد تا اینکه سمفونی باشد. با این حال و با گذشت زمان، هنوز فرم سمفونی دارای اهمیت است و آثارِ فاقدِ فرم، «مانند گلهایی هستند که ریشههای سست و ناچیز دارند».[۷۴]
سمفونیها برای گروه کنسرت
در ابتدا، سمفونیهای کمی برای ارکستر بادی ساخته شد، یک نمونه از آن سمفونی کوچک[اد] در سی بمل ماژور، ساختهٔ شارل گونو در چهار موومان است که در سال ۱۸۸۵ برای اولین بار در پاریس اجرا شد. این اثر برای یک گروه بادی متشکل از ۹ ساز (۱ فلوت، ۲ ابوا، ۲ کلارینت، ۲ فاگوت و ۲ هورن) نوشته شده است.[۷۵][۷۶]
در قرن بیستم سمفونیهای بیشتری نسبت به قرنهای گذشته برای گروههای کنسرت غیر از ارکستر سمفونیک نوشته شد. اگرچه نمونههایی از اوایل سال ۱۹۳۲ وجود داشت اما اولین سمفونی مهم برای گروه کنسرت، سمفونی شمارهٔ ۱۹ (اپوس. ۴۶)، ساختهٔ نیکولای میاسکوفسکی بود.[۷۷] برخی از نمونههای دیگر عبارتند از «سمفونی در سی بمل برای گروه»، اثرِ پل هیندمیت است. در ادامه: مورتون گلد با سمفونی شمارهٔ ۴، «نقطهٔ غرب»[اذ] ساختهشده در سال ۱۹۵۲؛ سمفونی شمارهٔ ۶ (اپوس. ۶۹)، ساختهٔ وینسنت پرسیکتی در سال ۱۹۵۶؛ سمفونی شماره ۳ اثرِ ویتوریو جیانینی[ار] (آهنگساز آمریکایی)، ساختهشده در سال ۱۹۵۸؛ سمفونیهای آلان هوهانس (آهنگساز ارمنی)، سمفونی شمارهٔ ۴ (اپوس. ۱۶۵)، سمفونی شمارهٔ ۷، «نانگا پاروات»[از] (اپوس. ۱۷۵)، سمفونی شمارهٔ ۱۴، «آرارات» و سمفونی شمارهٔ ۲۳، «آنی»[اژ] (اپوس. ۲۴۹)، به ترتیب در سالهای ۱۹۵۸، ۱۹۵۹، ۱۹۶۱ و ۱۹۷۲، ساخته شدهاند؛ سمفونی شماره ۲ اثرِ جان بارنز چنس[اس] (آهنگساز آمریکایی)، ساختهشده در سال ۱۹۷۲؛ ساخت سمفونیهای شمارهٔ ۲، ۳، ۴ و ۵، توسط آلفرد رید[اش] (آهنگساز آمریکایی)، در سالهای ۱۹۷۹، ۱۹۸۸، ۱۹۹۲ و ۱۹۹۴؛ ساخت هشت سمفونی از ده سمفونیِ شمارهگذاریشده توسط دیوید ماسلانکا[اص] (آهنگساز آمریکایی)؛[۷۸] تصنیف شش سمفونی تا به امروز از آهنگساز آمریکایی، جولی ژیرو[اض] (اگرچه او در حال حاضر روی سمفونی هفتم کار میکند)؛[۷۹]) سمفونی شماره ۱، «ارباب حلقهها»، اثرِ یوهان دِ میج،[اط] (آهنگساز هلندی)، ساختهشده در سال ۱۹۸۸ و سمفونی شماره ۲ «سیب بزرگ» دیگر اثرِ او، ساختهشده در سال ۱۹۹۳؛ سمفونی در سه صحنه، «لا ویتا»[اظ] اثر یاسوهیده ایتو[اع] (آهنگساز ژاپنی) ساختهشده در سال ۱۹۹۸ که سومین سمفونی او برای گروه سازهای بادی است؛ «سمفونی شماره ۳، سیرکوس ماکسیموس»، اثر جان کوریلیانو که در سال ۲۰۰۴ ساخته شده است؛ ساخت «سمفونی پاچاماما»[اغ] توسط دنیس لوایلانت[اف] (آهنگساز فرانسوی)، در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵،[۸۰] و سمفونی شماره ۲ اثرِ جیمز ام. استفنسون[اق] (آهنگساز آمریکایی) که توسط «گروه موسیقی تفنگداران دریایی ایالات متحده»[اک] برای اولین بار اجرا شد و جوایز «انجمن ملی گروه موسیقی ویلیام دی. رولی»[اگ] (۲۰۱۷)،[۸۱] و «انجمن رهبران دستهٔ موزیک آمریکا سوزا/استوالد»[ال] (۲۰۱۸) را دریافت کرد.[۸۲]
دیگر کاربردهای نام سمفونی
در برخی از فرمهای زبان انگلیسی، کلمه «سمفونی» برای اشاره به ارکستر، گروه بزرگی که اغلب این آثار را اجرا میکند، نیز استفاده میشود. کلمه «سمفونی» در نام بسیاری از ارکسترها، بهعنوان مثال، ارکستر سمفونی لندن، ارکستر سمفونی بوستون، «سمفونی سنت لوئیس»،[ام] «سمفونی هیوستون»[ان] یا «سمفونی دنیای جدید»،[او] میامی، ظاهر میشود. برای برخی از ارکسترها، «سمفونی (نام شهر)» نسخه کوتاهتری از نام کامل را ارائه میدهد. برای مثال، در فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد «سمفونی ونکوور» را بهعنوان شکل اختصاری احتمالیِ «ارکستر سمفونی ونکوور»،[اه] ارائه میدهد.[۸۳][۸۴]
نفرین نهم
سرچشمهٔ توهمِ «نِفرین نهم»[ای] از اواخر دورهٔ رمانتیک در موسیقی کلاسیک شکل گرفت.[۸۵] خرافهای بود که از این واقعیت ناشی میشود: «هیچ آهنگساز بزرگی از زمان بتهوون بیش از نُه سمفونی را با موفقیت به پایان نرسانده است»؛ به گفتهٔ آرنولد شونبرگ، این خرافه توسط گوستاو مالر آغاز شد که پس از نوشتن سمفونی هشتمِ خود، آواز زمین را نوشت که در عین حال که از نظر ساختاری هر یک از ترانهها بهعنوان یک قطعهٔ مستقل از هم جدا میشدند، تنظیم شعر برای تکنواز و ارکستر میتوانست به چرخهای از ترانهها تبدیل شود.[۸۶] وی از ترس مرگ بعدیاش، تصمیم گرفت به جای شمارهگذاریِ آن بهعنوان یک سمفونی، عنوان فرعیِ «سمفونی برای صدای تنور، آلتو (یا باریتون) و ارکستر» را برای آن انتخاب کند.[۸۷] سپس سمفونی نهم خود را نوشت و فکر کرد که «نفرین» را شکست داده است، اما در حالی که سمفونی دهم وی ناقص بود، درگذشت. پیش از او، بتهوون و شوبرت قبل یا در حینِ نوشتن سمفونی دهم خود فوت کرده بودند. مالر با پیبردن به این موضوع، اصطلاح «نفرین سمفونی نهم» را خلق کرد و با اثباتِ ظاهری آن، این خرافه را به شهرت رساند. با این حال، این خرافه محبوبیت خود را از دست داده است و اگرچه در مورد آن صحبت میشود، اما اخیراً هیچ «اثباتِ» احتمالی برای آن مانند دوران بتهوون و مالر اتفاق نیفتاده است.[۸۵][۸۸]
پس از بتهوون، شوبرت و مالر، برخی از آهنگسازانی که بهعنوان نمونههایی از این نفرین ذکر شدهاند، عبارتند از:[۸۵][۸۹]
مالکوم آرنولد، آنتون بروکنر، آنتونین دورژاک، الکساندر گلازونف، وینسنت پرسیکتی، اینویوهانی رائوتاوارا، آلفرد اشنیتکه، راجر سشنز و رالف وان ویلیامز
در مقابل، آهنگسازان بیشماری وجود دارند که ده یا بیشتر از ده سمفونی را تصنیف کردهاند، مانند:
یوزف هایدن، ولفگانگ آمادئوس موتسارت، دمیتری شوستاکوویچ، دیوید دایموند، روی هریس، داریوس میو، نیکولای میاسکوفسکی، آندژی پانوفنیک، یواخیم راف، ادموند رابرا، هیتور ویلالوبس و میهچیسواف واینبرگ
فیلیپ گلس در سال ۲۰۱۲، اظهار داشت: «همه از ساختِ یک [سمفونی] نهم، میترسند. این یک طلسم است که مردم در مورد آن فکر میکنند».[۹۰] از سوی دیگر، معیار و تأثیر نهمین سمفونی بتهوون باعث شد که آهنگسازان بعدی اهمیت ویژهای برای سمفونیهای شمارهٔ نهم خود قائل شوند و این امر به پدیدهٔ فرهنگی معروف به «نفرین سمفونی نهم» کمک کرد. برخی از آهنگسازان دیگر در سمفونیهای نهم خود، از گروه کُر نیز استفاده کردند، مانند سمفونیهای کرت آتربرگ[با] (آهنگساز سوئدی ۱۹۷۴ – ۱۸۸۷)، میهچیسواف واینبرگ، ادموند رابرا، هانس ورنر هنتسه و رابرت کایر[بب] (آهنگساز آمریکایی، ۱۹۵۲). آنتون بروکنر در ابتدا قصد نداشت سمفونی نهم و فینالِ ناتمام خود را با اجرای گروه کُر بسازد، اما ظاهراً استفادۀ گروه کُرِ او از سرود روحانی ای خدایان[بپ] به جای پایان ناتمام، توسط این آهنگساز تأیید شده است.[۹۱]
جورج لِوید[بت] (آهنگساز انگلیسی ۱۹۹۸ – ۱۹۱۳)، در مورد سمفونی نهم خود نوشت: «وقتی یک آهنگساز هشت سمفونی مینویسد، ممکن است تصور کند که افق به خاطر تصویر عظیم بتهوون و تنها نهمین سمفونی او، سیاه شدهاست، سمفونیهای بسیار خوب دیگری با شمارهٔ ۵ نیز وجود دارند، یا بهعنوان مثال با نامِ شمارۀ ۳، اما چگونه میتوان جسارت کرد و تلاش برای نوشتنِ سمفونی (با شمارۀ) نهم داشت؟».[۹۲] نیلز گید[بث] (آهنگساز دانمارکی ۱۸۹۰ – ۱۸۱۷)، با وجود اینکه بیست سال دیگر پس از اتمام سمفونی هشتم خود زندگی کرد، تنها همان هشت سمفونی را ساخت؛ اعتقاد بر این است که او در پاسخ به این سؤال که چرا سمفونی دیگری نساخته است، با اشاره به این اثر بتهوون میگوید: «فقط یک نهم وجود دارد».[۹۳]
متنهایی در برخی رسانههای سال ۱۹۲۲ با این مضمون نوشته میشد که: «مرگ با بالهای سریع به سراغ کسی خواهد آمد که سمفونی دهم را آغاز میکند». دمیتری شوستاکوویچ در ابتدا قصد داشت سمفونی نهم خود را مانند بتهوون، اثری بزرگ همراه با گروه کُر و تکخوانان تصنیف کند، اما این سمفونی همانطور که در نهایت خلق شد، اثری نسبتاً کوتاه و بدون موسیقی آوازی بود. از آهنگسازان با سمفونیهای دو رقمی، شاید شوستاکوویچ — شناختهشدهترین نمونه — باشد که ظاهراً از «نفرین» گریخته است، پس از دو سمفونی (هفت و هشت) دربارهٔ تجربه روسیه از جنگ جهانی دوم، امیدهای زیادی به سمفونی نهم شوستاکوویچ وجود داشت؛ انتظار میرفت سمفونی نهم او که در اواخر سال ۱۹۴۵ نوشته شده بود، یک سهگانهٔ غیررسمی را با جشن پیروزی شوروی به پایان برساند، اما مشخص شد که توسط یک ارکستر مجلسی قابل اجرا است (اتفاقی نادر در میان سمفونیهای شوستاکوویچ)، با مدت زمان بسیار کمتر از نیم ساعت. برخی از منتقدان در غرب نیز چندان تحت تأثیر قرار نگرفتند، به طوری که یک روزنامه آمریکایی واکنش «کودکانهٔ» آهنگساز به شکست رایش سوم را به سُخره گرفت. در هر صورت، با توجه به اینکه فیلیپ گلس تاکنون (۲۰۲۶) پانزده سمفونی به نام خود دارد، ممکن است این موضوع به فراموشی سپرده شود.[۹۴][۹۵]
منتخب آثار

سال ۲۰۱۶، یک نظرسنجی برای انتخاب ۱۰ سمفونی برتر در تاریخ موسیقی، توسط «مجله موسیقی بیبیسی»[بح] انجام شد؛ نتیجهٔ نظرسنجی از ۱۵۱ رهبر ارکستر سرشناس که در سرتاسر جهان کار میکنند این بود که اِروئیکا بهعنوان «عالیترین سمفونی درهمهٔ زمانها»، شناخته شد و رتبهٔ اول را کسب کرد. نکتهٔ قابل توجه در این نظرخواهی جاماندن سمفونی شماره ۵ (بتهوون) از این فهرست بود و در ردیف یازدهم قرار گرفت. الیور کاندی[بخ] سردبیر مجله معتقد است: «جای تعجب نداشت که (آثار) بتهوون بر این فهرست تسلط داشته باشد. بیش از ۲۰۰ سال از نگارش سمفونی میگذرد و رایگیری نشان میدهد که طی این سالها هنوز اثر دیگری برتری نیافته است که این امر واقعاً قابل توجه است و نشان از نبوغ مطلق او است». کندی در بارهٔ موسیقیدانانی که در نظرسنجی شرکت کردند، اضافه میکند: «در مورد افرادی صحبت میکنیم که سمفونیها را از درون میشناسند، آنها واقعاً به عمقِ آثار، ساختار، بافتها و ارکستراسیونها نفوذ میکنند». جاناتان نات[بد] رهبر ارکستر بریتانیایی و مدیر موسیقی ارکستر سمفونیک توکیو که در این نظرسنجی شرکت کرده بود اظهار داشت: «اروئیکا مرزها را شکست. این سمفونی دربارهٔ جلالِ خدا نیست، دربارهٔ انسان هاست، مبارزات، چالشها و پیروزیهای ما». ده سمفونی برتر به ترتیبِ امتیاز عبارتند از:[۹۹]
یازده رتبۀ بعدی که در مجموع بیستویک سمفونی را شامل میشود بدین شرح است:[۱۰۰]
امروزه نام سمفونی، رایجترین اجرای همنوازی، همچنین رایجترین فرمِ اجرایی توسط ارکسترهای سمفونیک است. پیشرفت سمفونی ۵۰ سال پس از پیدایش تاکنون، به صورت یک آهنگسازی مستقل، چنان تحول و گسترشی یافته که در حال حاضر بهعنوان یک معیار در سالنهای کنسرت محسوب میشود.[۱۰۱]
جستارهای وابسته
پینوشتها
یادداشت
- ↑ Heinz Walter Florin
- ↑ συμφωνία (symphōnía)
- ↑ διαφωνία(diaphōnía)
- ↑ Organistrum
- ↑ Sacrae symphoniae
- ↑ Symphoniae sacrae, liber secundus
- ↑ Adriano Banchieri
- ↑ Symphoniae sacrae, Eclesiastiche sinfonie, dette canzoni in aria francese, per sonare, et cantare
- ↑ Lodovico Grossi da Viadana
- ↑ Sinfonie musicali
- ↑ Symphoniarum sacrarum secunda pars
- ↑ Karl Joseph of Morzin
- ↑ Antonio Brioschi
- ↑ Ferdinando Galimberti
- ↑ Giovanni Battista
- ↑ Wenzel Raimund Birck
- ↑ Georg Matthias Monn
- ↑ Johann Baptist Wanhal
- ↑ Leopold Hofmann
- ↑ Cyclique
- ↑ Grande symphonie funèbre et triomphale
- ↑ یکی از نگرانیهایی که سمفونی ممکن بود اهمیت خود را از دست بدهد، آثار آهنگسازانی مانند شومان و مندلسون بود که بعد از بتهوون آمده بودند و کارهایشان «قدرت و عظمت» او را نداشتند.[۴۲]
- ↑ سه سمفونی بزرگ چایکوفسکی (چهارم، پنجم و ششم)، بسیاری از علاقمندان موسیقی را به سالنهای کنسرت کشاند.[۴۳]
- ↑ برای مثال، ریشارد اشتراوس با ساختنِ منظومههای سمفونیک، شهرت و موفقیتی بیش از سمفونیهای مطلقی که پیشتر ساخته بود، بهدست آورد.[۴۴]
- ↑ تکرار در اکثر هنرها نقش ویژهای دارد، یونانیها و رومیها در هنر معماری (مانند تکرار ستونهای پارتنون) بسیار بهره بردند و در شعر، رقص و نقاشی نیز نه تنها به دلیل جاذبۀ احساسی، بلکه برای حفظ وحدت استفاده میشود.[۵۰]
- ↑ حجم عجیبِ ارکستر در سمفونیهای مالر، با انتقادهای شدید منتقدانِ زمان خود روبرو شد و مالر را «شخصی خودنما و متظاهر خواندند» اما آرون کوپلند میگوید: «سمفونیهای مالر به اندازهٔ آثار برلیوز، همسطح و ارزشمند است».[۵۳]
- ↑ اگر چه آثار بروکنر و مالر (هر کدام با ۹ سمفونی) مورد توجه روزافزون رهبران جدید ارکستر قرار گرفته است، اما هنوز درک و شنیدن آثارشان برای یک شنوندۀ معمولی یا حتی متوسط، آسان نیست.[۵۴]
- ↑ Saint Vartan
- ↑ Max Butting's
- ↑ Sinfonietta
- ↑ Rued Langgaard
- ↑ Symphony of Three Orchestras
- ↑ Pelle Gudmundsen-Holmgreen
- ↑ Symphony/Antiphony
- ↑ Robin Holloway
- ↑ David Matthews
- ↑ Peter Seabourne
- ↑ Philip Sawyers
- ↑ Derek Bourgeois
- ↑ Leif Segerstam
- ↑ Soni Ventorum Wind Quintet
- ↑ Petite Symphonie
- ↑ West Point
- ↑ Vittorio Giannini
- ↑ Nanga Parvat
- ↑ Ani
- ↑ John Barnes Chance
- ↑ Alfred Reed
- ↑ David Maslanka
- ↑ Julie Giroux
- ↑ Johan de Meij
- ↑ La Vita
- ↑ Yasuhide Ito
- ↑ PachaMama Symphony
- ↑ Denis Levaillant
- ↑ James M. Stephenson
- ↑ United States Marine Band
- ↑ National Band Association's William D. Revelli
- ↑ American Bandmasters Association's Sousa/Ostwald
- ↑ St. Louis Symphony Orchestra
- ↑ Houston Symphony
- ↑ New World Symphony
- ↑ Vancouver Symphony Orchestra
- ↑ Curse of the ninth
- ↑ Kurt Atterberg
- ↑ Robert Kyr
- ↑ Te Deum
- ↑ George Walter Selwyn Lloyd
- ↑ Niels Wilhelm Gade
- ↑ ABC Classic FM
- ↑ درک و دریافت سمفونی دورژاک به دلیل اقتباس و استفاده از ملودیهای آشنایِ عامیانه، برای بسیاری از علاقمندان به موسیقی سیاهان، ملتهای دیگر و بهویژه آمریکاییها، آسان است.[۹۶]
- ↑ BBC Music magazine
- ↑ Oliver Condy
- ↑ Jonathan Nott
پانویس
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۸۵.
- ↑ "Symphony", Oxford English Dictionary (online version ed.)
- 1 2 Brown 2001
- ↑ The Etymologies of Isidore of Seville (in English). Cambridge University Press. 2006-06-08. p. 98. ISBN 978-1-139-45616-6.
- ↑ Marcuse 1975, p. 501.
- ↑ Bowman 1971, p. 7.
- 1 2 LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson (2001).
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۵.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۱–۲۸۲.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۳۶۸.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۰.
- ↑ Webster 2001.
- ↑ حسنی، تاریخ موسیقی، ۱۶۲.
- 1 2 Eisen & Sadie 2001.
- ↑ حسنی، تاریخ موسیقی، ۱۳۸.
- ↑ LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson (2001), §I.2.
- ↑ Carpani, Giuseppe (1823). Le Haydine, ovvero Lettere su la vita e le opere del celebre maestro Giuseppe Haydn (Second ed.). p. 66.
- 1 2 LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson (2001), §I.4.
- ↑ Hepokoski, James; Darcy, Warren (2006). Elements of Sonata Theory : Norms, Types, and Deformations in the Late-Eighteenth-Century Sonata. Oxford University Press. p. 320. ISBN 0198033451.
- ↑ Count taken from Graham Parkes, "The symphonic structure of Also sprach Zarathustra: a preliminary outline", in Luchte, James (2011). Nietzsche's Thus Spoke Zarathustra: Before Sunrise. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1441118455.. Excerpts online at .
- ↑ The conjecture about the child Mozart's three-movement preference is made by Gärtner, who notes that Mozart's father Leopold Mozart and other older composers already preferred four. See Gärtner, Heinz (1994). John Christian Bach: Mozart's Friend and Mentor. Hal Leonard Corporation. ISBN 0931340799. Excerpts online at .
- ↑ "Mannheim school". Encyclopædia Britannica. Retrieved 22 April 2017.
- ↑ Encyclopedia of Music, William Collins Sons & Company Ltd. , p. 340. 1976 شابک ۰۰۰۴۳۴۳۳۱X
- ↑ حسنی، تاریخ موسیقی، ۱۱۳.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۵.
- ↑ Jackson 1999, p. 26.
- ↑ Stein 1979, p. 106.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۴–۲۸۵.
- ↑ Prout 1895, p. 249.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۴–۲۸۵.
- ↑ Bernstein, Leonard. "What Makes Music Symphonic?". 13 December 1958. Retrieved 22 August 2026.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۵–۱۵۶.
- ↑ حسنی، تاریخ موسیقی، ۱۶۲.
- 1 2 Dahlhaus 1989 p. 265
- ↑ Libbey 1999, p. 40.
- ↑ Beethoven's Ninth is not the first choral symphony, though it is surely the most celebrated one. Beethoven was anticipated by Peter von Winter's Schlacht-Sinfonie ("Battle Symphony"), which includes a concluding chorus and was written in 1814, ten years before Beethoven's Ninth. Source: LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson 2001
- ↑ Furchert, Nicolas. "Brahms: Sinfonie Nr. 1 c-Moll op. 68". Concerti. 26. October 2016. Retrieved 19 August 2026.
- ↑ Rosen 1997, p. 521.
- ↑ Hinrichsen, Hans-Joachim. "Bruckner als Sinfoniker". link.Springer. Retrieved 21 August 2026.
- ↑ Taruskin, Richard (2010). Music in the Nineteenth Century. Oxford: Oxford University Press. p. 729. ISBN 978-0195384833.
- ↑ Macdonald 2001, §3: 1831–42.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۵.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۲.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۶.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۵.
- ↑ LaRue, Bonds, Walsh, and Wilson (2001), II.1.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۵.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۷–۲۰۸.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ص۲۸۷.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۱۰۳-۱۰۵.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۸۶–۸۸.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۱۳۰.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۷.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۶.
- ↑ Franklin, Peter (2010) [2001]. "Mahler, Gustav". Grove Music Online. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.40696. ISBN 978-1-56159-263-0. (subscription or UK public library membership required)
- ↑ Cooke, Deryck (1964). Mahler and the Eighth Symphony (performance notes 29 May 1964). Royal Liverpool Philharmonic Society. pp. 10–11.
- ↑ Mitchell, Donald (1975). Gustav Mahler Volume II: The Wunderhorn Years: Chronicles and Commentaries. London, England: Faber and Faber. p. 286. ISBN 978-0-571-10674-5.
- ↑ Tawa 2001, p. 352.
- ↑ Vande Moortele 2013, 269, 284n9.
- ↑ BABITZ, SOL (1941). "Stravinsky's Symphony in C (1940)". The Musical Quarterly. XXVII (1): 20–25. doi:10.1093/mq/xxvii.1.20. ISSN 0027-4631.
- ↑ Kennedy 2006.
- ↑ Temperley 2001.
- ↑ Steinberg 1995, 404.
- ↑ Grimley 2013, p. 287.
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۶.
- ↑ Whittall, Arnold (March 14, 2016). "Contemporary Composer – Sir Peter Maxwell Davies". Gramophone (magazine). Retrieved 12 July 2020.
- ↑ "Prom 27: Robin Holloway, Strauss & Brahms". BBC. August 4, 2011. Retrieved 12 July 2020.
- ↑ Bratby, Richard (May 17, 2018). "Natural selection". The Spectator. Retrieved 12 July 2020.
- ↑ Ashley, Tim (August 4, 2015). "BBCSSO/Runnicles review – MacMillan premiere and the raw power of Mahler". The Guardian. Retrieved 12 July 2020.
- ↑ "Peter Seabourne – composer". Peterseabourne.com. Retrieved 22 July 2020.
- ↑ Rickards, Guy. "Sawyers Symphony No 3. Songs of Loss and Regret". Gramophone (magazine). Retrieved 12 July 2020.
- ↑ "Catalogue". www.derekbourgeois.com. Retrieved 2023-10-27.
- ↑ "The (Mis)numbering of symphonies".
- ↑ کوپلند، موسیقی، ۱۵۷–۱۵۸.
- ↑ Huebner, Steven. "Gounod, Charles-François", Grove Music Online, Oxford University Press, 2001. Retrieved 28 November 2019 (نیازمند آبونمان)
- ↑ Stepphun, Diether (1983). Notes to Orfeo CD C 1051 831 A اُسیالسی ۸۰۸۰۳۸۱۶۳
- ↑ Battisti 2002, p. 42.
- ↑ "Suspending Time and Figuring Out the Impossible—Remembering David Maslanka (1943-2017)". NewMusicBox. 31 August 2017.
- ↑ "Julie Giroux: A Wind Band is a Box of 168 Crayons". NewMusicBox. 16 December 2020.
- ↑ Vagne, Thierry (17 February 2016). "Denis Levaillant – Pachamama Symphony". vagnethierry.fr (in French). Retrieved 15 December 2020.
- ↑ "James Stephenson Wins 2017 NBA Revelli Award". NewMusicBox. 4 January 2018. Archived from the original on 20 ژانویه 2022. Retrieved 19 اوت 2026.
- ↑ "2018 Sousa-ABA-Ostwald Award Winner". American Bandmasters Association. 20 December 2018. Archived from the original on October 25, 2023. Retrieved 19 اوت 2026.
- ↑ OED, definition 5d:ellipt. for 'symphony orchestra'
- ↑ Paul Whiteman; Mary Margaret McBride (1926). Jazz. xiv. 287.
The unknown composer has to pay to get his compositions played by a good symphony.
- 1 2 3 Roberts, Maddy (January 30, 2019). "What is the Curse of the Ninth - and does it really exist". Classic Fm. Archived from the original on 2019-06-07. Retrieved June 27, 2021.
- ↑ "The Curse of the Ninth Haunted These Composers | WQXR Editorial". WQXR (in English). 17 October 2016. Archived from the original on 2022-01-16. Retrieved 2022-01-16.
- ↑ Floros, Constantin (1993). Gustav Mahler: The Symphonies (in English). Translated by Wicker, Vernon; Wicker, Jutta. Amadeus Press. p. 244. ISBN 1574670255.
- ↑ Ethan Mordden, A Guide to Orchestral Music: The Handbook for Non-Musicians. New York: Oxford University Press (1980): 312. شابک ۹۷۸۰۱۹۸۰۲۰۳۰۱. "Though it is more a song-cycle than a symphony, this was to have been Mahler's Ninth Symphony—but superstition cautioned him. Beethoven and Schubert both died after completing their respective Ninths, and Bruckner died with his Ninth unfinished. ... He thought he saw a way out: give his Ninth Symphony a name—no number—thus leaping the verge unscathed. He could then go on to a 'tenth' (really his Tenth). But fate laughed at Mahler, and he, like his predecessors, died before he could complete a Tenth Symphony."
- ↑ James, Bennett II (17 October 2016). "The Curse of the Ninth Haunted These Composers". The WQXR Newsletter. New York Public Radio. Archived from the original on 17 January 2023. Retrieved 17 January 2023.
- ↑ Guardian Staff (2012-02-05). "Pass notes No 3,119: Curse of the ninth symphony". the Guardian (in English). Archived from the original on 2022-01-16. Retrieved 2022-01-16.
- ↑ "Bruckner's Te Deum: A Hymn of Praise". The Listeners' Club. 10 March 2021. Archived from the original on October 6, 2021. Retrieved 6 October 2021.
- ↑ "George Lloyd: Symphonies Nos 2 & 9". Archived from the original on 30 ژانویه 2021. Retrieved 22 Jan 2021.
- ↑ Henriques, Robert (1891). Niels W. Gade (in Danish). Copenhagen: Studentersamfundets Førlag [Student Society]. p. 23. OCLC 179892774.
- ↑ Fay, Laurel E. Shostakovich: A life. Oxford University Press, 2000.
- ↑ "The Curse of the Ninth". Scottish Chamber Orchestra. 13 Apr 2026. Retrieved 21 August 2026.
- ↑ اسپات، چگونه از موسیقی لذت ببریم، ۲۰۵.
- ↑ As of 18 March 2011, this article is derived in whole or in part from abc.net.au. The copyright holder has licensed the content in a manner that permits reuse under CC BY-SA 3.0 and GFDL. All relevant terms must be followed. The original text was at "Classic 100 Symphony"
- ↑ Official ABC Classic FM Classic 100 Symphony site
- ↑ Brown, Mark (August 4, 2016). "Beethoven's Eroica voted greatest symphony of all time". The Guardian. Retrieved September 29, 2017.
- ↑ "Greatest symphonies: the 21 best orchestral masterpieces, ranked". Classical Music. BBC Music Magazine. Retrieved 24 August 2026.
- ↑ ل-وینک، چگونه خوب بشنویم، ۲۸۵.
منابع
فارسی
- اسپات، زیگموند (۱۳۵۶). چگونه از موسیقی لذت ببریم. ترجمهٔ پرویز منصوری. تهران: کتاب زمان.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - حسنی، سعدی (۱۳۶۳). تاریخ موسیقی. ج. اول. تهران: صفیعلیشاه.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کوپلند، آرون (۱۳۶۴). موسیقی. ترجمهٔ مهدی فروغ. تهران: انتشارات نگاه.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ل-وینک، ریچارد (۱۳۶۶). چگونه خوب بشنویم. ترجمهٔ پرویز منصوری. تهران: کتاب زمان.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
انگلیسی
- Anon. n.d. "Mannheim School". Encyclopædia Britannica (accessed 27 January 2015).
- Anon. 2008. "Symphony." The Oxford Dictionary of Music, second edition, revised, edited by Michael Kennedy (music critic), associate editor Joyce Bourne. Oxford Music Online (Accessed 24 July 2008) (نیازمند آبونمان).
- Battisti, Frank L. (2002). The Winds of Change: The Evolution of the Contemporary American Wind Band/Ensemble and Its Conductor. Galesville, Maryland: Meredith Music Publications. ISBN 9780634045226.
- Bowman, Carl Byron. 1971. "The Ecclesiastiche Sinfonie (Opus 16) of Adriano Banchieri (1568–1634)". Ph.D. diss. New York: New York University.
- Howard Mayer Brown. 2001. "Symphonia". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist). London: Macmillan.
- Carl Dahlhaus. 1989. Nineteenth-Century Music, translated by J. Bradford Robinson. Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press. شابک ۹۷۸−۰−۵۲۰−۰۷۶۴۴−۰.
- Cliff Eisen, and Stanley Sadie. 2001. "Mozart (3): (Johann Chrysostum) Wolfgang Amadeus Mozart". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist). London: Macmillan.
- Grimley, Daniel M. (2013). "Symphony/Antiphony: Formal Strategies in the Twentieth-Century Symphony". In Julian Horton (ed.). The Cambridge Companion to the Symphony. Cambridge Companions to Music. Cambridge and New York: Cambridge University Press. pp. 285–310. ISBN 9781107469709.
- Timothy L. Jackson 1999. Tchaikovsky, Symphony No. 6 (Pathétique). Cambridge Music Handbooks. Cambridge and New York: Cambridge University Press. شابک ۰−۵۲۱−۶۴۱۱۱-X (cloth); شابک ۰−۵۲۱−۶۴۶۷۶−۶ (pbk).
- Michael Kennedy (music critic). 2006a. "Sinfonietta". The Oxford Dictionary of Music, second edition, revised, Joyce Bourne, associate editor. Oxford and New York: Oxford University Press.
- LaRue, Jan. 1959. "A Union Thematic Catalogue of 18th Century Symphonies". Fontes Artis Musicae 6:18–20.
- LaRue, Jan. 1988. A Catalogue of 18th-Century Symphonies, i: Thematic Identifier. Bloomington, Indiana.
- LaRue, Jan, Mark Evan Bonds, Stephen Walsh (writer), and Charles Wilson. 2001. "Symphony". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist). London: Macmillan.
- Libbey, Theodore. 1999. The NPR Guide to Building a Classical CD Collection, second edition. New York: Workman Publishing. شابک ۹۷۸−۰۷۶۱۱۰۴۸۷۲
- Hugh Macdonald (musicologist). 2001b. "Berlioz, Hector". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist. London: Macmillan.
- Marcuse, Sybil. 1975. Musical Instruments: A Comprehensive Dictionary. Revised edition. The Norton Library. New York: W. W. Norton. شابک ۰−۳۹۳−۰۰۷۵۸−۸.
- Ebenezer Prout. 1895. Applied Forms: A Sequel to 'Musical Form', third edition. Augener's Edition, no. 9183. London: Augener. Facsimile reprint, New York: AMS Press, 1971. شابک ۰−۴۰۴−۰۵۱۳۸−۳.
- Rosen, Charles (1997). The Classical Style: Haydn, Mozart, Beethoven (expanded ed.). London: Faber and Faber. ISBN 9780571192878.
- Leon Stein. 1979. Structure & Style: The Study and Analysis of Musical Forms, expanded edition. Princeton, New Jersey: Summy-Birchard Music. شابک ۰−۸۷۴۸۷−۱۶۴−۶.
- Michael Steinberg (music critic). 1995. The Symphony: A Listener's Guide. Oxford and New York: Oxford University Press. شابک ۹۷۸−۰−۱۹−۵۰۶۱۷۷−۲ (cloth); شابک ۹۷۸−۰−۱۹−۵۱۲۶۶۵−۵ (pbk) (accessed 27 January 2015).
- Tawa, Nicholas E. From Psalm to Symphony: A History of Music in New England. Boston: Northeastern University Press. شابک ۹۷۸−۱−۵۵۵۵۳−۴۹۱−۲.
- Nicholas Temperley. 2001. "Sinfonietta." The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist). London: Macmillan.
- Vande Moortele, Steven. 2013. "'Two-dimensional' Symphonic Forms: Schoenberg's Chamber Symphony, Before and After". In The Cambridge Companion to the Symphony, edited by Julian Horton, 268–284. Cambridge Companions to Music. Cambridge and New York: Cambridge University Press. شابک ۹۷۸۱۱۰۷۴۶۹۷۰۹.
- Webster, James, and Georg Feder. 2001. "Haydn, (Franz) Joseph". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (musicologist). London: Macmillan.
پیوند به بیرون
- سمفونی – راهنمای تعاملی
- «فهرست سمفونیسازان، که عمدتاً پس از ۱۸۰۰ فعال بودهاند»، گردآوریشده توسط تان-تام له: "A to D". "E to J". "K to O". "P to Z".
- «گاهشماری سمفونی از ۱۷۳۰ تا ۲۰۰۵، با فهرستی از سمفونیهای بزرگ و منتخب، ساختهشده از ۱۸۰۰ تا ۲۰۰۵، به همراه آهنگسازان سمفونی در قرنهای ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۱». دریافتشده در ۲۰ اوت ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مقالههای خوب
- مقالاتی با متن وارد شده با مجوز دوگانه
- سمفونیها
- فرمهای موسیقایی
- فرمهای موسیقی کلاسیک غربی
- واژگان موسیقی




