Łuskwiak nameko
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
łuskwiak nameko |
| Nazwa systematyczna | |
| Pholiota nameko (T. Itô) S. Ito & S. Imai Bot. Mag., Tokyo 47: 388 (1933) | |
Łuskwiak nameko (Pholiota nameko (T. Itô) S. Ito & S. Imai) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji: Pholiota, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1929 Tokutarô Itô, nadając mu nazwę Collybia imako. W 1933 roku Seiya Ito i Sanshi Imai przenieśli go do rodzaju Pholiota[1]. Synonimy[2]:
- Collybia nameko T. Itô 1929
- Kuehneromyces nameko (T. Itô) S. Ito 1959
Polską nazwę nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego[3].
Morfologia
Owocniki wyrastają kępami.
O średnicy 2–8 cm, u młodych okazów wypukły, u starszych płaski z pofalowanym brzegiem. powierzchnia naga, pokryta kleistym śluzem, o barwie miodowobrązowej, z nieco jaśniejszym brzegiem[4].
O wysokości 5–8 cm, średnicy 0,5–1 cm, u podstawy rozszerzający się, początkowo pełny, potem pusty. Powierzchnia gładka[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki na sterygmach. Podstawki o brązowocynamonowej barwie, elipsoidalnym kształcie i rozmiarach 5–6 × 2,5–3 mm. Grzybnia biała, z czasem od środka staje się jasnopomarańczowa lub żółtobrązowa[4].
Występowanie i znaczenie
Saprotrof[5]. Podano nieliczne stanowiska w Azji, Europie i Ameryce Północnej[6]. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski[5]. W Polsce nie występuje w stanie dzikim, ale jest dopuszczony do obrotu spożywczego. Jego uprawa w Polsce prowadzona jest na niewielką skalę, ale w Japonii i w Chinach jest to drugi co do znaczenia grzyb uprawny (po twardniku japońskim Lentinula edodes)[7].
Łuskwiak nameko jest grzybem jadalnym i grzybem leczniczym. Jest bogatym źródłem witamin z grupy B, zwłaszcza B6, B3, B2 i B1. Ponadto zawiera szereg cennych pierwiastków, takich jak: żelazo, potas, fosfor, magnez, cynk, miedź, mangan, selen, niezbędnych aminokwasów i wielu związków bioaktywnych. Przez Unię Europejską został zaliczony do żywności funkcjonalnej, czyli produktów mającej udokumentowany badaniami naukowymi, wpływ na zdrowie człowieka. Zawiera także wielocukry o działaniu przeciwzapalnym i obniżającym stężenie cholesterolu we frakcji LDL. Jest tak¿e bogaty w magnez i fitosterole. Liczne badania wykazały, że działa antybakteryjnie i przeciwnowotworowo. Jego owocniki stanowią również cenny dodatek do konserw mięsnych[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-06-14] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-06-14] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
- 1 2 3 4 Krzysztof Sobieralski, Marek Siwulski, Jolanta Lisiecka, Agnieszka Jasińska, Iwona Sas-Golak, £uskwiak nameko – Pholiota nameko (T. ITO) S. ITO et IMAI charakterystyka gatunku oraz możliwości uprawy w Polsce, „Postêpy Nauk Rolniczych”, 4, 2011, s. 63–69.
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 519–525, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 749547600.
- ↑ Występowanie Pholiota nameko na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2026-06-14].
- ↑ Marek Snowarski, Pholiota nameko (łuskwiak nameko) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-04-25] (pol.).