Łysak blady
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
łysak blady |
| Nazwa systematyczna | |
| Gymnopilus neerlandicus (Huijsman) Contu Boll. Assoc. Micol. Ecol. Romana 24(nos 73-74): 16 (2008) | |
Łysak blady (Gymnopilus neerlandicus (Huijsman) Contu) – gatunek grzybów należący do rodziny Galerinaceae[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnopilus, Galerinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1978 roku Hendrik Sijbert Cornelis Huijsman, nadając mu nazwę Hebelomina neerlandica. Wskazał holotyp[2]. W 2008 r. Marco Contu przeniósł go do rodzaju Gymnopilus[1]. Pozostałe synonimy[3]:
- Hebelomina huijsmaniana Singer 1986
- Hebelomina microspora Huijsman 1978
Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym[4].
Morfologia
Średnica 20–40(–50) mm, początkowo półkulisty-wypukły, z podwiniętym brzegiem, połączony z trzonem nietrwałą osłoną, szybko rozszerzający się, często z szerokim i tępym garbkiem starsze okazy wygięte, falisto-płatowate lub z nieregularnym brzegiem. Powierzchnia czasami u młodych okazów pokryta drobnymi resztkami osłony. Jest niehigrofaniczny, na środku lepki, początkowo biały, następnie bladożółtoochrowy, czasami z rozproszonymi, wodnistymi plamkami o średnicy 1–4 mm średnicy, w tym samym kolorze, ale bardziej nasyconymi niż reszta powierzchni kapelusza[2].
O średniej gęstości, zwężone-przyrośnięte lub nieznacznie zbiegające, o szerokości do 4–4,5 mm, białe, następnie w tym samym kolorze co kapelusz. Krawędzie równe[2]
Wysokość 35–45 mm, grubość 3–12 mm, centralny lub prawie ekscentryczny, początkowo zwykle pionowy, później wznoszący się, prawie równy lub rozszerzony u podstawy, biały, kora raczej twarda, rdzeń watowaty. Powierzchnia starszych okazów prążkowana lub bruzdowata, nieco oprószona na szczycie, z miękkimi i szybko zanikającymi włókienkami[2].
Biały. Zapach początkowo przypominający jodoform, potem praktycznie bez zapachu. Smak bardzo gorzki[2].
- Cechy mikroskopowe
Zarodnikiw cienkiej warstwie białe, pod mikroskopem słomkowożółte, 6,5–7,5 × 4,2–4,6 μm, migdałowate, gładkie, grubościenne, wyraźnie dekstrynoidalne. Podstawki 29 × 6,5 μm, czterozarodnikowe. Włoski brzeżne o wymiarach 30–40 × 6–9 μm, u dołu rozdęte, na szczycie lekko rozszerzone. Trama blaszek regularna. PSkórka kapelusza niewyraźnie dwuwarstwowa. Epikutis o grubości około 25 μm, zbudowany z falistych, wąskich strzępek o zżelatynizowanej ścianie, subkutis z szerszych strzępek, które nie są zżelatynizowane, stopniowo przechodzących w warstwę strzępek mieszanych. Skórka trzonu na szczycie zaopatrzony jedynie w kilka wyłaniających się strzępek. Sprzążki liczne
Występowanie i siedlisko
Występuje w Europie[5], w tym także w Polsce[6].
Grzyb saprotroficzny[7]. Rozwija się na próchniejącym drewnie drzew iglastych i na igliwiu[2].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-11-13] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 H.S.C. Huijsman, Hebelomina neerlandica [online] [dostęp 2025-11-13].
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-11-13] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-11-13].
- ↑ Występowanie Gymnopilus neerlandicus na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-11-13].
- ↑ Gymnopilus neerlandicus (łysak blady) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-11-13].
- ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 278, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 749547600.