Śmierć Chattertona

Śmierć Chattertona
The Death of Chatterton
Ilustracja
Wersja z Tate Britain
Autor

Henry Wallis

Rodzaj

portret

Data powstania

1856

Medium

olej na płótnie

Wymiary

62 × 93 cm

Miejsce przechowywania
Miejscowość

Londyn

Lokalizacja

Tate Britain

Śmierć Chattertona[1.1] (ang. The Death of Chatterton[2], Chatterton[3]) – obraz olejny autorstwa Henry’ego Wallisa z 1856 roku, przedstawiający scenę samobójstwa XVIII-wiecznego poety Thomasa Chattertona. Jest przechowywany w Tate Britain w Londynie.

Historia

Według Heinza Kurta Henischa XVIII-wieczny poeta Thomas Chatterton miał popełnić samobójstwo poprzez zażycie arszeniku w wieku 17 lat, po oskarżeniu go o fałszowanie średniowiecznych rękopisów[4]. Nick Groom, badacz twórczości poety, jest przekonany jednak, że Chatterton nie popełnił samobójstwa[1.2].

Obraz poświęcony rzekomemu samobójstwu Chattertona został namalowany przez Henry’ego Wallisa w 1856 roku[1.1][5.1]. Do obrazu pozował poeta George Meredith[4] (jego żona Mary Meredith (ur. 1821, zm. 1861[6]), zostawiła go w 1857 roku[6] i wyjechała z Wallisem na Capri[6] w 1858 roku[7]).

Płótno zaprezentowano publicznie po raz pierwszy w 1856 roku w Akademii Królewskiej, opatrzone cytatem ze sztuki Tragiczne dzieje doktora Fausta Christophera Marlowe’a (ang. Cut is the branch that might have grown full straight / And burned is Apollo's laurel bough[3]; w tłumaczeniu Juliusza Kydryńskiego: Odcięty konar, który mógł wzróść mocno, / spłonęła gałąź laurowa Apolla) i wzbudziło ono wówczas sensację[8]; bardzo przychylnie o obrazie wypowiedział się krytyk John Ruskin[1.1][9]. W 1859 roku wykonano stereogram na podstawie obrazu[4]. Dzieło zaprezentowano na wystawie światowej w Paryżu w 1867 roku[10]. Obraz znajduje się w Tate Britain w Londynie[2]. Dwie mniejsze wersje dzieła autorstwa Henry’ego Wallisa[11][12] znajdują się w Birmingham Museum oraz w Yale Center for British Art[13], w Dove Cottage znajduje się zaś obraz namalowany na podstawie oryginału przez nieznanego malarza[14].

Scena przedstawiona na obrazie pojawia się w filmie Stanleya Kubricka pt. Barry Lyndon[15].

Charakterystyka

Obraz o wymiarach 62 na 93 cm[9] (23 i 3/4 na 35 i 3/4 cala[5.1]) przedstawia domniemane samobójstwo Thomasa Chattertona, poety i fałszerza[1.1]. O poranku, na poddaszu londyńskiego[9] domu przy Brooke Street 30, na wymiętej pościeli leży martwy młody człowiek[1.1]. Ma na sobie brudną koszulę, niebieskie pantalony oraz pończochy[1.1]. Ma faliste rude włosy, jego twarz jest posiniała[1.1]. Z ręki wypadła fiolka barwy brązowej[1.1].

Na podłodze leży but, brązowa marynarka leży niedbale na krześle[1.1]. W pobliżu wezgłowia znajduje się otwarta skrzynia z pomiętymi rękopisami, a u stóp łóżka znajduje się dogasająca świeca, której dym ulatuje w kierunku okna[1.1]. Przez okno lukarny wpada blade światło i oświetla twarz zmarłego[1.1]. Za oknem widać zabudowę Londynu, w tym katedrę św. Pawła[1.1].

Przedstawienie przypomina obrazy z wizerunkiem zmarłego Jezusa Chrystusa, co można odebrać jako ukazanie poety w roli męczennika społeczeństwa[1.1] (zob. bohater romantyczny). John Nicoll określił dzieło mianem portretu zwłok człowieka, który odmówił spełnienia w społeczeństwie[2]. Migotająca świeca i roślina doniczkowa na parapecie, z której opadają liście, mają wymiar symboliczny[5.2] – świeca symbolizuje koniec życia[16] (zob. motyw vanitas), natomiast roślina dążąca do światła symbolizuje życie[17].

Obraz został namalowany w stylu prerafaelitów. Na tle dokonań tego ruchu dzieło wyróżnia się pięknem koloru i detalicznością, oderwaną od przedstawianego tematu[5.2].

Galeria

Przypisy

  1. Magnus Magnusson, Słynne fałszerstwa, oszustwa i skandale, Bellona, 2008.
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 S. 250.
    2. ↑ S. 251.
  2. 1 2 3 John Nicoll, The Pre-Raphaelites, Studio Vista / Dutton Pictureback, 1970, s. 121, ISBN 289797837 (ang.).
  3. 1 2 Chatterton [online], artuk.org [dostęp 2025-09-28] (ang.).
  4. 1 2 3 Heinz K. Henisch, Bridget Ann Henisch, The photographic experience, 1839-1914: images and attitudes, University Park, Pa: Pennsylvania State University Press, 1994, s. 306, ISBN 978-0-271-00930-8 [dostęp 2025-09-06].
  5. William Gaunt, English painting: a concise history, World of art, London: Thames and Hudson, 1988, ISBN 978-0-500-20016-2.
    1. 1 2 S. 283.
    2. 1 2 S. 183.
  6. 1 2 3 Bonhams : Henry Wallis R.W.S. (British, 1830-1916) Portrait of Mary Ellen Meredith 18 x 15 cm. (7 x 6 in.) [online], www.bonhams.com [dostęp 2024-05-16].
  7. ↑ William Gaunt (red.), The restless century: painting in Britain 1800 - 1900; with 171 plates, including 24 pages in colour, wyd. 1st. publ, London: Phaidon Pr, 1972, s. 239, ISBN 978-0-7148-1835-1 [dostęp 2024-05-16].
  8. ↑ Furious, Wild and Young: The Death of Chatterton [online], RWA Bristol [dostęp 2025-09-28] (ang.).
  9. 1 2 3 Death of Chatterton by WALLIS, Henry [online], www.wga.hu [dostęp 2025-09-06].
  10. ↑ Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart : unter Mitwirkung von etwa 400 Fachgelehrten, Ulrich Thieme, Felix Becker, Hans Vollmer, t. 35, Waage - Wilhelmson, Leipzig: E. A. Seemann, 1966, s. 102 (niem.).
  11. ↑ The Death of Chatterton - Henry Wallis, 1830–1916, British [online], Google Arts & Culture [dostęp 2025-09-28] (ang.).
  12. ↑ The Death of Chatterton [online], Artvee [dostęp 2025-09-28] (ang.).
  13. ↑ The painter, the poet and the model's wife: the tragedies of 'The Death of Chatterton' by Henry Wallis | Art UK [online], artuk.org [dostęp 2025-09-06] (ang.).
  14. ↑ The Death of Chatterton | Art UK [online], artuk.org [dostęp 2025-09-06] (ang.).
  15. ↑ STANLEY KUBRICK'S BARRY LYNDON [online], www.americancinemapapers.com [dostęp 2025-09-06].
  16. ↑ Smarthistory – Henry Wallis, Chatterton [online], smarthistory.org [dostęp 2025-09-28].
  17. ↑ The Death of Chatterton by Henry Wallis [online], Prints and Fine Art [dostęp 2025-09-28] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.