Święte psy

Święte psy – książka autorstwa Stanisława Tymińskiego, wydana w 1990 roku, stanowiąca jego manifest programowy podczas wyborów prezydenckich w Polsce w 1990 roku. Jej nakład wyniósł 300 tys. egzemplarzy[1].

Prace nad książką

Stanisław Tymiński, przedsiębiorca, od 1961 roku przebywający za granicą[2], jesienią 1990 wrócił do Polski[3]. Głosił, że komunizm pozostawił w spadku wiele ofiar, a kolejne przybywają za sprawą wściekłego kapitalizmu[3]. Swoje poglądy zaczął wyrażać książką Wściekłe psy, którą sfinansował z własnych środków[4]. Pierwotnie książka miała nosić tytuł Tylko dla Polaków. Adresatem książki mieli być ubodzy Polacy[5]. Jako ghostwriter w pracach nad książką duży udział miał współpracownik Tymińskiego, dziennikarz Roman Samsel[5][6.1]. Wydawcą książki został Andrzej Ochalski[5].

Książka została napisana przed startem Tymińskiego w wyborach prezydenckich[6.1]. Udział przedsiębiorcy w wyborach był początkowo uważany za chwyt marketingowy, mający na celu wyłącznie promocję książki[7]. Według Romana Samsela decyzja o starcie Tymińskiego w wyborach wynikała z jego wewnętrznej potrzeby. Sam Tymiński w 1991 roku przyznał, że nie wystartowałby w wyborach, gdyby Polska nie znalazła się w bardzo złej sytuacji gospodarczej[6.1].

Treść

Książka Święte psy stanowi manifest programowy Tymińskiego[4.1][6.2], rozwinięcie jego programu wyborczego składającego się z 21 postulatów[8]. Książka odwołuje się do retoryki wojennej[6.2]. Tytułowymi psami są Polacy, którzy zdaniem Tymińskiego zostali rozleniwieni przez gospodarkę socjalistyczną[5]. Autor książki postawił sobie za cel obudzenie Polaków z letargu i pozbawienie ich mrzonek[5][6.3]. Polska została przedstawiona jako kraj zagrożony agresją z zewnątrz oraz wewnątrz, stojący w obliczu zagrożenia narzuceniem zależności gospodarczej przez siły międzynarodowe, które pragną stworzyć z Polski enklawę białych Murzynów Europy[6.3]. Jednocześnie Tymiński wyraził pogląd, że Polska powinna być uzbrojona w inteligentną rakietę średniego zasięgu, wyposażoną w głowicę jądrową wielkości megatony[9].

Tymiński w książce przedstawiał siebie jako osobę znającą się na ekonomii. Zaprezentowane przez autora propozycje rozwiązania problemów gospodarczych charakteryzowały się prostotą, co wyróżniało Tymińskiego od innych kandydatów w wyborach prezydenckich[6.4].

W Świętych psach znalazły się również odwołania do filozofii życiowej Tymińskiego. Autor podaje, że istnieją cztery wymiary człowieka: witalny, emocjonalny, intelektualny oraz duchowy. Aby osiągnąć czwarty wymiar, człowiek musi rozpocząć samoobserwację, stanowiącą początek procesu samokształcenia[6.5]. Przywódcą Polski powinien być człowiek charyzmatyczny, świadomy praw natury, potrafiący kontrolować emocje, wolny od pragnień i spraw przyziemnych, znajdujący się w czwartym wymiarze[6.6].

Rola książki w kampanii wyborczej Tymińskiego

Święte psy wraz z autografem były rozdawane podczas spotkań i wieców wyborczych[4]. Egzemplarz książki wydawano danej osobie po tym, jak uzbierała dwadzieścia podpisów na rzecz Tymińskiego. Za rozdawanie książek podczas zbierania podpisów odpowiadała Agencja Reklamowa Golik Dąbrowski. Dystrybucja książek stanowiła największy wydatek, jaki poniósł sztab wyborczy Stanisława Tymińskiego w 1990 roku[5].

Dzięki tej książce Tymińskiemu udało się zdobyć co najmniej 102 tys. podpisów. Po zarejestrowaniu kandydatury 25 października 1990 roku OBOP przeprowadził sondaż, który wskazał, że poparcie dla Tymińskiego wynosi poniżej 1%. Wzrost popularności nastąpił po 28 października, gdy zaczęto emitować telewizyjne audycje wyborcze[10]. Tymiński zdobywał coraz większe poparcie za sprawą promocji książki, udanych występów w telewizji, głoszeniu hasła, że jako biznesmen wie, co jest potrzebne Polsce oraz byciu postrzeganym jako kandydat niezależny, niebiorący udziału w dotychczasowych sporach politycznych[11][12][13]. Szczególną popularnością cieszył się wśród osób młodych, słabo wykształconych oraz pochodzących z małych miast[11]. Tymińskiego poparli również ludzie tęskniący za Polską Rzeczpospolitą Ludową, niechętni wobec dawnej opozycji antykomunistycznej, do której przynależało większość kandydatów (Lech Wałęsa, Tadeusz Mazowiecki, Roman Bartoszcze, Leszek Moczulski), a zarazem nieufni wobec Włodzimierza Cimoszewicza[10].

We wrześniu 2010 roku Stanisław Tymiński opublikował tekst pt. Święte psy (tak jak książka z 1990 roku), stanowiący komentarz do wyborów prezydenckich[14].

Przypisy

  1. ↑ Anita Czupryn, Stan Tymiński – kim jest największa sensacja wyborów prezydenckich po 1989 roku? [VIDEO] [online], i.pl, 8 marca 2015 [dostęp 2024-01-10].
  2. ↑ Tymiński Stanisław, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-01-10].
  3. 1 2 Człowiek, który się sondażom nie kłaniał [online], tvn24.pl, 2 lipca 2010 [dostęp 2024-01-10].
  4. 1 2 Amerykanizacja kampanii wyborczych a aplikacja marketingu na rynku politycznym w Polsce, Marek Sempach, [w:] Agnieszka Kisztelińska-Węgrzyńska (red.), Koszty współczesnych kryzysów, 2021, ISBN 978-83-8220-700-2.
    1. ↑ s. 174
  5. 1 2 3 4 5 6 Piotr Głuchowski, Powrót człowieka z teczką, „Gazeta Wyborcza. Duży Format” (15/1675), 20 kwietnia 2026, s. 3–5.
  6. Marcin Gajek, Stan Tymiński – przeoczony charyzmatyk, „Securitologia”, 2, 2018.
    1. 1 2 3 s. 129
    2. 1 2 s. 132
    3. 1 2 s. 131–132
    4. ↑ s. 133
    5. ↑ s. 140–141
    6. ↑ s. 142
  7. ↑ Piotr Witwicki, Wybory prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Toruniu w 1990 r., „Rocznik Toruński”, 35, 2008, s. 104.
  8. ↑ Agnieszka Szczudlińska-Kanoś, Marketing polityczny w regionie, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011, s. 61, ISBN 978-83-233-3256-5.
  9. ↑ Justyna Zahorska, Stan Tymiński po latach [online], wiadomosci.onet.pl, 26 listopada 2013 [dostęp 2024-01-10].
  10. 1 2 Antoni Dudek, Jakim cudem Stan Tymiński wszedł do drugiej tury? Znawca najnowszych dziejów Polski odsłania kulisy wyborów prezydenckich 1990 roku [online], twojahistoria.pl, 10 lutego 2018 [dostęp 2024-01-10].
  11. 1 2 Marta Hauschild, Pontiac Agaty. Filmowe political-fiction jako krzywe lustro pierwszych lat polskiej transformacji, „Panoptikum”, 15 (22), 2016, s. 112.
  12. ↑ Wojtek Duch, Pierwsze wybory prezydenckie w Polsce. Brutalna kampania i Wałęsa kontra czarna teczka [online], historia.org.pl, 10 lipca 2020 [dostęp 2024-01-10].
  13. ↑ Lech Wałęsa zostaje prezydentem RP [online], muzhp.pl [dostęp 2024-01-10].
  14. ↑ Marta Tychmanowicz, Jaka byłaby Polska, gdyby on został prezydentem [online], wiadomosci.wp.pl, 9 grudnia 2010 [dostęp 2024-01-10].

Bibliografia

  • Marcin Gajek, Stan Tymiński – przeoczony charyzmatyk, „Securitologia”, 2, 2018.
  • Piotr Głuchowski, Powrót człowieka z teczką, „Gazeta Wyborcza. Duży Format” (15/1675), 20 kwietnia 2026, s. 3–5.
  • Marta Hauschild, Pontiac Agaty. Filmowe political-fiction jako krzywe lustro pierwszych lat polskiej transformacji, „Panoptikum”, 15 (22), 2016, s. 112.
  • Amerykanizacja kampanii wyborczych a aplikacja marketingu na rynku politycznym w Polsce, Marek Sempach, [w:] Agnieszka Kisztelińska-Węgrzyńska (red.), Koszty współczesnych kryzysów, 2021, ISBN 978-83-8220-700-2.
  • Agnieszka Szczudlińska-Kanoś, Marketing polityczny w regionie, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011, s. 61, ISBN 978-83-233-3256-5.
  • Piotr Witwicki, Wybory prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Toruniu w 1990 r., „Rocznik Toruński”, 35, 2008, s. 104.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.