Świrany (Litwa)
Tablica upamiętniająca miejsce narodzin Franciszka Bahuszewicza w Świranach | |
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg | |
| Rejon | |
| Gmina | |
| Populacja • liczba ludności |
|
Położenie na mapie rejonu wileńskiego ![]() | |
Położenie na mapie Litwy ![]() | |
Położenie na mapie Polski w 1939 r. ![]() | |
Świrany[1] (lit. Svironys) – kolonia na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Rukojnie.
Współcześnie w skład miejscowości wchodzi także dawny zaścianek Dola[1].
Historia
Do czasów II Rzeczypospolitej folwark. Były własnością bazylianów wileńskich. W okresie zaborów przejęte zostały przez carski skarb państwa[2]. W XIX w. stanowiły centrum dóbr skarbowych, obejmujących w 1865 43 wsi, 6 przysiółków i 7 zaścianków, które zamieszkiwało wówczas łącznie 1135 dusz rewizyjnych[3].
W Rzeczypospolitej Obojga Narodów leżały w województwie wileńskim, w powiecie wileńskim. Odpadły od Polski w wyniku III rozbioru.
W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie wileńskim, w gminie Rukojnie. Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.
Od 11 kwietnia 1922[4] leżały w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim[a], do 1 kwietnia 1927 w gminie Rukojnie, następnie w gminie Szumsk[5][6]. W 1931 miejscowość liczyła 14 mieszkańców, zamieszkałych w 1 budynku[5].
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 na niepodległej Litwie.
Ludzie związani z miejscowością
- Franciszak Bahuszewicz (ur. w 1840 w Świranach) – białorusko-polski pisarz, poeta, adwokat i uczestnik powstania styczniowego
Uwagi
- ↑ Przynależność wojewódzka i powiatowa zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce w Ziemi Wileńskiej (1922 - 1926), następnie w województwie wileńskim (1926 - 1945). W ZCZW, na Litwie Środkowej i w początkach przynależności do Polski miejscowość należała do powiatu wileńskiego, następnie do powiatu wileńsko-trockiego.
Przypisy
- 1 2 Antanas Salys: Raštai, II tomas: tikriniai vardai. Rzym: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 1983.
- ↑ Świrany (5), pow. wileński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 714.
- ↑ Świrany (6), pow. wileński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 714.
- ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (ISAP)
- 1 2 Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.. T. I. Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1938.
- ↑ Dz. U. z 1927 r. Nr 24, poz. 189 (ISAP)
Bibliografia
- Świrany (5), pow. wileński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 714.
- Mapa WIG Miedniki / Nowa Wilejka. [dostęp 2025-05-30]. (pol.).
- geoportal.lt. [dostęp 2025-05-30]. (lit. • ang.).


