Żaglouszek
| Laephotis | |||
| O. Thomas, 1901[1] | |||
 Afrokarlik przylądkowy (L. capensis) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
żaglouszek | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Laephotis wintoni O. Thomas, 1901 | |||
| Gatunki | |||
| |||
Żaglouszek[2] (Laephotis) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).
Rozmieszczenie geograficzne
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 46–77 mm, długość ogona 25–50 mm, długość ucha 8–25 mm, długość tylnej stopy 5,3–9 mm, długość przedramienia 28–41 mm; masa ciała 5–11 g[4][6].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1901 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym O nowym rodzaju i gatunku mroczkowatych, ale pochodzącym ze wschodniej Afryki, opublikowanym na łamach „The Annals and magazine of natural history”[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) żaglouszek sawannowy (L. wintoni).
Etymologia
Laephotis: gr. λαιφoς laiphos ‘żagiel’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’[7].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[8][6][3][9][2]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[2] | Podgatunki[4][3][6] | Rozmieszczenie geograficzne[4][3][6] | Podstawowe wymiary[4][6][a] | Status IUCN[10][11] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Laephotis stanleyi | (S.M. Goodman, T. Kearney, M.M. Ratsimbazafy & Hassanin, 2017) | gatunek monotypowy | Botswana (Delta Okawango wzdłuż rzeki Gomoti), Zambia (Park Narodowy Kafue) i Zimbabwe (Park Narodowy Mana Pools); być może Mozambik i Zambia | DC: 4,9–5,3 cm DO: 3,4–4,8 cm DP: 3,4–3,9 cm MC: 6,1–6,8 g |
NE | ||
| Laephotis malagasyensis | (R.L. Peterson, Eger & L. Mitchell, 1995) | afrokarlik drobny | gatunek monotypowy | endemit Madagaskaru: znany z 4 miejsc wokół masywu Isalo; zakres wysokości: 450–700 m n.p.m. | DC: brak danych DO: około 3 cm DP: 3–3,2 cm MC: brak danych |
NE | |
| Laephotis robertsi | (S.M. Goodman, P.J. Taylor, F. Ratrimomanarivo & Hoofer, 2012) | afrokarlik madagaskarski | gatunek monotypowy | endemit Madagaskaru: Anjozorobe-Angavo i Mantadia-Analamazaotra (Park Narodowy Andasibe-Mantadia); zakres wysokości: 900–1300 m n.p.m. | DC: 5,3–5,8 cm DO: 3,1–3,5 cm DP: 3,4–3,8 cm MC: brak danych |
NE | |
| Laephotis wintoni | O. Thomas, 1901 | żaglouszek sawannowy | gatunek monotypowy | środkowa Etiopia na południe przez Kenię i Tanzanię do południowej Zambii, rozłącznie w Lesotho i Południowej Afryce; zakres wysokości: 1000–1700 m n.p.m. | DC: 5,3–6,4 cm DO: 3,8–5 cm DP: 3,7–4,1 cm MC: 7,7–11 g |
LC | |
| Laephotis namibensis | Setzer, 1971 | żaglouszek namibijski | gatunek monotypowy | Afryka Południowa w południowo-zachodniej Namibii i zachodniej Południowej Afryce | DC: 4,9–6,5 cm DO: 3,8–4,7 cm DP: 3,6–4 cm MC: 7,8–11 g |
LC | |
| Laephotis angolensis | Monard, 1935 | żaglouszek angolski | gatunek monotypowy | południowo-zachodnia Tanzania, południowa Demokratyczna Republika Konga, Zambia, Malawi, południowo-zachodnia Angola, północno-wschodnia Botswana, Zimbabwe i północno-wschodnia Południowa Afryka; zakres wysokości: 800–1700 m n.p.m. | DC: 4,6–5,5 cm DO: 3,6–4,7 cm DP: 3–3,9 cm MC: 5–8 g |
DD | |
| Laephotis kirinyaga | Monadjem, B.D. Patterson, Webala & Demos, 2020 | gatunek monotypowy | wyżyny Kenii (obie strony Wielkich Rowów Afrykańskich), Uganda (Park Narodowy Wodospadu Murchisona), Etiopia, poza zasięgiem w Senegalu; zakres wysokości: 1155–1700 m n.p.m. | DC: 4,6–5,8 cm DO: 2,8–3,7 cm DP: 3–3,4 cm MC: 4–7 g |
NE | ||
| Laephotis matroka | (O. Thomas & Schwann, 1905) | afrokarlik malgaski | gatunek monotypowy | endemit Madagaskaru: głównie ograniczony do wschodnich wzgórz; zakres wysokości: 970–1300 m n.p.m. | DC: 4,6–5,4 cm DO: 2,8–3,6 cm DP: 2,9–3,5 cm MC: około 9 g |
NE | |
 |
Laephotis capensis | (A. Smith, 1829) | afrokarlik przylądkowy | gatunek monotypowy | Czarna Afryka od Gwinei Bissau na wschód do Sudanu i Erytrei, na południe do Południowej Afryki, także wyspy Bioko i Zanzibar | DC: 4,4–7,7 cm DO: 2,5–3,8 cm DP: 2,8–3,8 cm MC: 6–9 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała
Przypisy
- 1 2 O. Thomas. On a new genus and species of Vespertilionine but from East Africa. „The Annals and magazine of natural history”. Seventh Series. 7 (41), s. 460, 1901. (ang.).
- 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 124. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 230–232. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 819–820, 824–825. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Laephotis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 538. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 359, 1904. (ang.).
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-23]. (ang.).
- ↑ A. Monadjem, T.C. Demos, D.L. Dalton, P.W. Webala, S. Musila, J.C. Kerbis Peterhans & B.D. Patterson. A revision of pipistrelle-like bats (Mammalia: Chiroptera: Vespertilionidae) in East Africa with the description of new genera and species. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 191 (4), s. 1114–1146, 2021. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaa087. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Laephotis – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-23]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Neoromicia – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-23]. (ang.).