Życie nowe

Życie nowe
Vita nova
Ilustracja
Rękopis z tekstem dzieła, XIV wiek
Autor

Dante Alighieri

Typ utworu

zbiór wierszy

Data powstania

około 1292–1293

Wydanie oryginalne
Język

dialekt toskański

Życie nowe (wł. Vita nuova, oryg. Vita nova[1]) – tom wierszy Dantego Alighierego skompletowany około 1293 roku, poświęcony postaci Beatrycze Portinari, ukochanej poety.

Historia

Jest to pierwsze dzieło Dantego, napisane prawdopodobnie w latach 1292–1293, zawiera także wcześniejsze wiersze młodzieńcze[2]. Możliwe, że pierwowzorem Beatrycze była córka Folca Portinari, mieszkanka Florencji, żona Simona dei Bardi, która zmarła w 1290 roku[2].

Treść

Utwór ma charakter autobiograficzny[3], opowiada o miłości Dantego do Beatrycze, z którą wiążą go przypadkowe spotkania i pozdrowienia; po raz pierwszy spotkali się, gdy Dante miał 9 lat, następnie w wieku lat 18 Beatrycze pozdrowiła Dantego[4]; poeta utracił ukochaną i opłakiwał ją, ostatecznie objawiła mu się ona jako osoba zbawiona[2]. Poprzez alegoryczny i abstrakcyjny charakter rozważań konkretna historia miłosna staje się uniwersalnym opisem miłości jako takiej[2].

Końcowe przedstawienie Beatrycze można odbierać jako zapowiedź Boskiej komedii[5].

Charakterystyka

Dzieło jest napisane w dialekcie toskańskim[3]. Tom jest zbudowany z 42 krótkich rozdziałów[4], składa się z fragmentów poetyckich (24 sonety, 1 ballata, 4 kancony[4]), którym towarzyszą prozatorskie objaśnienia[6], wprowadzające czytelnika w okoliczności powstawania utworów i historię miłości poety do Beatrycze. Tę wieloletnią historię niespełnionego uczucia rozpoczyna pierwsze spotkanie w dzieciństwie. Później Dante widuje swoją wybrankę zaledwie kilka razy. Dante opisał smutek, towarzyszący jednemu z takich spotkań, podczas którego Beatrycze odmówiła mu pozdrowienia, a także sen, zapowiadający śmierć ukochanej oraz swoją rozpacz po tym, gdy śmierć ta faktyczne następuje. Tematem niektórych wierszy są również daremne próby znalezienia pociechy i zastąpienia uczucia do Beatrycze relacją z inną kobietą (nazywaną donna gentile).

Wizja miłości i sposób przedstawienia postaci kobiecej jest w Życiu nowym zgodny z regułami dolce stil nuovo, a zbiór stanowi najbardziej reprezentacyjny utwór tego stylu[2].

Dzieło jest napisane podniosłym tonem, pojawiają się w nim filozoficzne dygresje, powtarza się motyw wizji, życie Beatrycze jest związane z liczbą dziewięć[2].

Tytuł bywa interpretowany jako aluzja do wewnętrznego odrodzenia poprzez miłość bądź jest traktowany jako odniesienie do młodości autora[6], może pochodzić z pism Augustyna z Hippony[3].

Polskie przekłady

W Polsce ukazało się pięć tłumaczeń całości:

Poszczególne wiersze z tomu przekładali także: Lucjan Siemieński (1860 r.), Felicjan Faleński, Teofil Lenartowicz, Julian Ejsmond, Alina Świderska, Tadeusz Feliks Hahn (XV sonet)[5].

Przypisy

  1. ↑ Faculty of AHC, Introducing Dante [online], ahc.leeds.ac.uk [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 Gałuszka 1960 ↓, s. 6.
  3. 1 2 3 The Pilgrim of Eternity: on Dante’s La Vita Nuova and Commedia [online], The London Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  4. 1 2 3 La vita nuova [online], Britannica [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  5. 1 2 3 Gałuszka 1960 ↓, s. 8.
  6. 1 2 Gałuszka 1960 ↓, s. 7.
  7. ↑ Anna Pifko-Wadowska, Dantego Alighieri "Życie nowe" z włoskiego przełożył Atanazy Siekierski. Edycja krytyczna [online], 27 lipca 2020 [dostęp 2025-06-02].

Bibliografia

  • Jadwiga Gałuszka, (Wstęp bez nazwy), [w:] Dante Alighieri, Życie nowe, Edward Porębowicz, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960 (Biblioteka Poetów).
  • Józef Heistein: Historia literatury włoskiej. Wrocław: Ossolineum, 1987. ISBN 83-0402122-6.
  • Dante Alighieri. W: Christopher Kleinhenz: Medieval Italy: an encyclopedia. T. 1. Routledge, 2004. ISBN 0-415-93930-5.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.