Żyrafowate

Żyrafowate
	Giraffidae
	J.E. Gray, 1821
	; Okapi leśne (Okapia johnstoni)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	parzystokopytne
Podrząd	przeżuwacze
Infrarząd	Pecora
Nadrodzina	Giraffoidea
Rodzina	żyrafowate
	Typ nomenklatoryczny
	Giraffa Brisson, 1762
Synonimy
	Devexa Illiger, 1811; Progiraffinae Pilgrim, 1911;
	Devexa Illiger, 1811; Progiraffinae Pilgrim, 1911;
Podrodziny
	7 podrodzin (w tym 5 wymarłych + 5 wymarłych rodzajów o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście
	7 podrodzin (w tym 5 wymarłych + 5 wymarłych rodzajów o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście

Żyrafowate^[4] (Giraffidae) – rodzina dużych ssaków z podrzędu przeżuwaczy (Ruminantia) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla) obejmująca dwa rodzaje żyjące współcześnie i szereg rodzajów wymarłych. Oba obecnie żyjące rodzaje zasiedlają Afrykę.

Najwcześniej datowane szczątki przodków żyrafowatych należą do przedstawicieli rodzaju Climacoceras należącego do rodziny Climacoceratidae, żyjącego we wczesnym miocenie^[5].

Cechy charakterystyczne

Masa ciała wynosi 250–1500 kg. Gatunki cechuje wąska, wydłużona głowa, cienkie wargi oraz chwytny język. Na głowie występują rogi, pokryte porośniętą sierścią skórą. W szczęce brak kłów oraz siekaczy. W uzębieniu żuchwy występuje długa diastema pomiędzy siekaczami i siekaczopodobnymi kłami a zębami policzkowymi (przedtrzonowcami i trzonowcami)^[6].

Wzór zębowy		I	C	P	M
32	=	0	0	3	3
32	=	3	1	3	3

Systematyka

Do rodziny należą dwie występujące współcześnie podrodziny^[7]^[8]^[4]:

Giraffinae J.E. Gray, 1821
Okapiinae Bohlin, 1926

Opisano również podrodziny wymarłe^[9]:

Bohliniinae Solounias, 2007
Canthumerycinae W.R. Hamilton, 1978
Giraffokerycinae Solounias, 2007
Palaeotraginae Pilgrim, 1911
Sivatheriinae Bonaparte, 1850

Taksony wymarłe o statusie incertae sedis^[9]:

Bugtimeryx Ginsburg, Morales & Soria Mayor, 2001^[10]
Lyra Rios & Solounias, 2024 – jedynym przedstawicielem był Lyra sherkana Rios & Solounias, 2024
Progiraffa Pilgrim, 1908^[11] – jedynym przedstawicielem był Progiraffa exiguus Pilgrim, 1908
Propaleomeryx Lydekker, 1883^[12] – jedynym przedstawicielem był Propalaeomeryx sivalensis Lydekker, 1883
Umbrotherium Abbazzi, Delfino, Gallai, Trebini & Rook, 2008^[13]

Uwagi

↑ Takson nie bazuje na nazwie rodzajowej.
↑ Typ nomenklatoryczny: †Progiraffa Pilgrim, 1908.

Przypisy

↑ J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 307, 1821. (ang.).
↑ J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 103. (łac.).
↑ G.E. Pilgrim. The fossil Giraffidae of India. „Memoirs of the Geological Survey of India, Palaeontologia Indica”. New series. 4 (1), s. 26, 1911. (ang.).
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 176. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ W.R. Hamilton. Fossil giraffes from the Miocene of Africa and a revision of the phylogeny of the Giraffoidea. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London”. Biological sciences. 283 (996), s. 178, 1978. DOI: 10.1098/rstb.1978.0019. (ang.).
↑ Giraffidae. Giraffes and okapis. Animal Diversity Web, 2000.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-14]. (ang.).
↑ C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Giraffidae Gray, 1821, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
↑ L. Ginsburg, J. Morales & M.D. Soria Mayor. Les Ruminantia (Artiodactyla, Mammalia) du Miocène des bugti (Balouchistan, Pakistan). „Estudios Geológicos”. 57, s. 163, 2001. (hiszp.).
↑ G.E. Pilgrim. The Tertiary and post-Tertiary freshwater deposits of Baluchistan and Sind with notices of new vertebrates. „Records of the Geological Survey of India”. 37 (2), s. 155, 1908. (ang.).
↑ R. Lydekker: Siwalik selenodont Suina, etc. W: R.Lydekker: Indian Tertiary and post Tertiary Vertebrata. Calcutta: Geological Survey Office, 1883, s. 173, seria: Memoirs of the Geological Survey of India, Palæontologia Indica, ser. 10. (ang.).
↑ L. Abbazzi, M. Delfino, G. Gallai, L. Trebini & L. Rook. New data on the vertebrate assemblage of Fiume Santo (North-West Sardinia, Italy), and overview on the Late Miocene Tusco-Sardinian palaeobioprovince. „Palaeontology”. 51 (2), s. 432, 2008. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2008.00758.x. (ang.).

[2] Takson nie bazuje na nazwie rodzajowej.

[4] Typ nomenklatoryczny: †Progiraffa Pilgrim, 1908.

[gray-1] J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 307, 1821. (ang.).

[ill-3] J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 103. (łac.).

[pil-5] G.E. Pilgrim. The fossil Giraffidae of India. „Memoirs of the Geological Survey of India, Palaeontologia Indica”. New series. 4 (1), s. 26, 1911. (ang.).

[Cichocki&inni-6] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 176. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[ham1978-7] W.R. Hamilton. Fossil giraffes from the Miocene of Africa and a revision of the phylogeny of the Giraffoidea. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London”. Biological sciences. 283 (996), s. 178, 1978. DOI: 10.1098/rstb.1978.0019. (ang.).

[adw-8] Giraffidae. Giraffes and okapis. Animal Diversity Web, 2000.

[mdd-9] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-14]. (ang.).

[Burgin&inni-10] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[zij-11] 1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Giraffidae Gray, 1821, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-14] (ang.).

[gin&inni-12] L. Ginsburg, J. Morales & M.D. Soria Mayor. Les Ruminantia (Artiodactyla, Mammalia) du Miocène des bugti (Balouchistan, Pakistan). „Estudios Geológicos”. 57, s. 163, 2001. (hiszp.).

[pil1908-13] G.E. Pilgrim. The Tertiary and post-Tertiary freshwater deposits of Baluchistan and Sind with notices of new vertebrates. „Records of the Geological Survey of India”. 37 (2), s. 155, 1908. (ang.).

[lyd83-14] R. Lydekker: Siwalik selenodont Suina, etc. W: R.Lydekker: Indian Tertiary and post Tertiary Vertebrata. Calcutta: Geological Survey Office, 1883, s. 173, seria: Memoirs of the Geological Survey of India, Palæontologia Indica, ser. 10. (ang.).

[abb&inni-15] L. Abbazzi, M. Delfino, G. Gallai, L. Trebini & L. Rook. New data on the vertebrate assemblage of Fiume Santo (North-West Sardinia, Italy), and overview on the Late Miocene Tusco-Sardinian palaeobioprovince. „Palaeontology”. 51 (2), s. 432, 2008. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2008.00758.x. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[b]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]