Abahlali baseMjondolo

Abahlali baseMjondolo

Logo Abahlali baseMjondolo
Państwo	Południowa Afryka
Data założenia	2005
brak współrzędnych
Strona internetowa

Abahlali baseMjondolo – niezależny socjalistyczny^[1][2] ruch społeczny ubogich mieszkańców osiedli nieformalnych w Południowej Afryce. Powstał w 2005 w Durbanie i stał się jednym z największych i najbardziej wpływowych ruchów oddolnych w kraju po upadku apartheidu. Ruch zrzesza obecnie ponad 150 000 członków^[3] w 93 oddziałach w czterech prowincjach: KwaZulu-Natal, Gauteng, Mpumalanga i Eastern Cape^[4].

Ruch narodził się w kwietniu 2005 w wyniku protestu około 750 mieszkańców osiedla Kennedy Road w dzielnicy Clare Estate w Durbanie, którzy zablokowali jedną z głównych dróg. Protest był odpowiedzią na wieloletnie zaniedbania ze strony władz oraz niespełnione obietnice dotyczące poprawy warunków życia i zapewnienia mieszkań^[4].

Od początku istnienia Abahlali baseMjondolo spotyka się z represjami – w tym groźbami, przymusowymi eksmisjami, policyjną brutalnością, a nawet zabójstwami działaczy^[5]. Do 2025 co najmniej 25 osób związanych z ruchem zostało zamordowanych^[6].

Od 2005 ruch przeprowadził szereg wielkich marszów oraz angażował się w różnorodne formy działania bezpośredniego^[7], takie jak okupacje ziemi^[8], samodzielne podłączanie dostępu do wody i energii elektrycznej, a także taktyczne wykorzystywanie sądów^{[9][10][11][12]}. Często wyrażał stanowiska antykapitalistyczne^[13], wzywał do realizacji idei „żywego komunizmu”^[14][15] i domagał się wywłaszczenia prywatnych gruntów na potrzeby publicznego budownictwa mieszkaniowego^[16]. Ponadto zorganizował wiele akcji polegających na zajmowaniu ziemi^[17][18].

Kampanie na rzecz uzyskania dobrze zlokalizowanej ziemi miejskiej pod budownictwo społeczne^[19] oraz okupacje nieużytkowanych terenów rządowych^[19][20] stanowią centralny element działalności ruchu, podobnie jak sprzeciw wobec eksmisji^[21][22]. Ruch wielokrotnie posługiwał się hasłem „Prawo do miasta”^[23], podkreślając, że lokalizacja mieszkań ma kluczowe znaczenie. Domaga się modernizacji istniejących osiedli slumsów w ich obecnym miejscu, a nie relokacji mieszkańców na obrzeża miast^[24].

Ruch zorganizował wiele inicjatyw opartych na wzajemnej pomocy, takich jak żłobki, kuchnie społeczne oraz ogrody warzywne^[25]. Prowadzi również projekty edukacji politycznej^[26] m.in. poprzez swój University Abahlali baseMjondolo^[27], w ramach którego odbywają się regularne seminaria^[28]. Dodatkowo działa tam Szkoła Frantza Fanona — szkoła polityczna zlokalizowana w Komunie eKhenana. Działania te mają na celu budowanie alternatywnej formy wspólnoty i odporności wobec marginalizacji ze strony państwa^[4][29][30].

Ruch działa jako demokratyczny, autonomiczny ruch oddolny, którego celem jest obrona godności ludzkiej, prawa do ziemi, dachu nad głową oraz tworzenie wspólnot opartych na solidarności, trosce i samodzielności. Ruch postuluje, że decyzje powinny być podejmowane bezpośrednio przez osoby, których dotyczą – bez pośrednictwa partii politycznych, organizacji pozarządowych czy donorów zagranicznych^[6].

Abahlali odrzuca przywództwo elit, akademików czy NGO-sów działających „dla ubogich”, zamiast „razem z nimi”. Kluczową rolę odgrywa w nim budowanie teorii i praktyki politycznej „z dołu”, poprzez codzienne działania, debaty, spotkania oraz przekaz ustny – m.in. w formie pieśni czy lokalnych uniwersytetów, takich jak University Kennedy Road^[6].

Niekiedy ruch opisywany jest jako anarchistycznym lub autonomistycznym^[32][33]. Wynika to głównie z faktu, że jego praktyka blisko odpowiada podstawowym zasadom anarchizmu, takim jak decentralizacja, sprzeciw wobec narzuconych struktur hierarchicznych, demokracja bezpośrednia oraz uznanie nierozerwalnego związku między środkami a celami działania^[34]. Mimo to sam ruch nigdy nie definiował się ani jako anarchistyczny, ani jako autonomistyczny. Według słów Zikode, celem Abahlalismu jest dążenie do „etyki życia komunizmu”^[14][19]. Ruch często opisuje swoją działalność jako budowanie „socjalizmu oddolnego”^[2], a niekiedy określa się wręcz jako komunistyczny^[19]. Duże zgromadzenia publiczne rozpoczynają się od odśpiewania Międzynarodówki, a nawiązując do dziedzictwa zmarłego aktywisty Lindokuhle Mnguni, ruch często posługuje się hasłem: „Socjalizm albo śmierć”^[1].

Abahlali baseMjondolo aktywnie wyraża solidarność z ruchami oporu na całym świecie, m.in. w Palestynie, Demokratycznej Republice Konga i Eswatini. Ruch podkreśla, że walka z uciskiem ma charakter globalny i wymaga globalnej solidarności^[3].

• Oficjalna strona Abahlali baseMjondolo (ang.)