Abdullah Cevdet

Abdullah Cevdet

Data i miejsce urodzenia	9 września 1869 Arapgir
Data i miejsce śmierci	29 listopada 1932 Stambuł
Przynależność polityczna	Komitet Jedności i Postępu

Abdullah Cevdet, ps. Ömer Cevdet (ur. 9 września 1869 w Arapgirze, zm. 29 listopada 1932 w Stambule) – osmański okulista, działacz polityczny, tłumacz i publicysta, jeden ze współzałożycieli Komitetu Jedności i Postępu. Był związany m.in. z czasopismami İctihat oraz Osmanlı.

Urodził się w Arapgirze, w prowincji Malatya, w kurdyjskiej rodzinie^[1]. Został wysłany do Konstantynopola, gdzie kształcił się w szkole Kuleli^[2], a w 1894 roku ukończył studia medyczne ze specjalizacją w okulistyce^[1]. W okresie nauki zajmował się twórczością literacką, publikując poezję pod pseudonimem Ömer Cevdet; inspirował się m.in. twórczością George’a Byrona i Williama Shakespeare’a^[3]. Pozostawał pod wpływem środowisk opozycyjnych wobec sułtana Abdülhamida II, co doprowadziło do jego zaangażowania w działalność polityczną^[1]. Był jednym ze współzałożycieli Komitetu Jedności i Postępu^[4]. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent lekarza, a w 1894 roku został skierowany do Diyarbekiru w związku z epidemią cholery^[5]. W 1895 roku przełożył na język turecki dramat Wilhelm Tell autorstwa Friedricha Schillera^[3].

Z powodu działalności opozycyjnej został aresztowany, a następnie zesłany do Trypolitanii^[5]. W Trypolisie wykonywał zawód okulisty, pozostając pod nadzorem władz^[3]. W 1897 roku zbiegł do Tunisu, skąd udał się do Genewy^[5], gdzie redagował czasopismo Osmanlı^[4]. Następnie przebywał w Wiedniu jako lekarz przy ambasadzie osmańskiej^[2], a od 1903 roku w Paryżu. W 1904 roku założył czasopismo İctihat (w źródłach podawane także jako İctihad). Na jego łamach propagował idee sekularyzacji oraz podejmował próby godzenia religii z nauką, jednocześnie krytykując tradycyjne instytucje religijne^[1].

Do Konstantynopola powrócił w 1910 roku^[5]. W tym okresie był redaktorem naczelnym czasopisma Hak oraz zajmował się działalnością translatorską, przekładając m.in. dzieła Omara Chajjama, Gustave’a Le Bona i Williama Shakespeare’a^[3]. Opowiadał się również za reformami społecznymi, takimi jak wprowadzenie alfabetu łacińskiego oraz zwiększenie roli kobiet w życiu publicznym^[4].

Zmarł 29 listopada 1932 roku w Stambule. Po jego śmierci zakończono wydawanie czasopisma İctihat^[3].

Jest autorem^[3]:

• Hiç (1890)
• Türbe-yi Masumiyet (1890)
• Tuluat (1891)
• Masumiyet (1894)