Abessivus
Abessivus (caritivus, caritativus, privativus)[1] – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający brak danego desygnatu. Pojawia się w większości w liczbie pojedynczej. Występuje m.in. w języku mongolskim[2.1] oraz w językach ugrofińskich. W fińskim należy do przypadków ginących – coraz częściej zastępują go konstrukcje omowne[3].
Język fiński
Budowa i użycie
Końcówką abessywu w języku fińskim jest -tta lub -ttä. Wybór końcówki zależy od harmonii samogłosek. Ta sama końcówka obowiązuje w liczbie mnogiej. Przypadek podlega zjawisku wymiany stóp i w większości końcówka przypadka występuje, gdy rdzeń przyjmuje stopę słabą[3], np.:
- raha (pieniądze) – rahatta (bez pieniędzy).
Konstrukcje omowne
- Najczęściej używa się w miejsce abessywu konstrukcji przyimkowej ilmaan (bez) + rzeczownik w partytywie, np. Olen ilman rahaa (Jestem bez pieniędzy)
- Sufiks -ton/-tön (przy uwzględnieniu harmonii samogłosek), np. rahaton (bez pieniędzy). Obie konstrukcje są w większości wypadków zamienne[4][5].
Język mongolski
W języku mongolskim końcówką abessywu jest -гүй, np. морь (koń) → морьгүй (bez konia)[2.2].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Arja Hamari: The abessive case of the Uralic languages. [w:] BOOK OF ABSTRACTS: Case in and across languages. Helsinki (Finland), August 27-29, 2009 [on-line]. Peter M. Arkadiev. s. 35. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).
- Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).
- 1 2 Abessiivi. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].
- ↑ § 1615 Yleisesti kiellosta ja kieltoilmausten käytöstä. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08]. (fiń.).
- ↑ § 1262 Rahatta, vaivatta, ajattelematta. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].