Abzu

Abzu, akad. Apsû – w wierzeniach sumeryjsko-akadyjskich określenie podziemnego zbiornika słodkich wód, ocean otaczający ziemię. Pojawienie się takiego wyobrażenia mogło mieć związek z warunkami środowiskowymi południowej Mezopotamii. Na terenach podmokłych niektóre partie równiny mogły sprawiać wrażenie znajdujących się nad wodami słodkimi zalegającymi pod powierzchnią gruntu^[1].

Z Abzu związany był Enki, bóg mądrości i jego władca^[2]. W Eridu, a później także w Ur, znajdowała się jego świątynia określana mianem Abzu lub „Dom E-engury”. Nazwa E-engura stanowiła w języku sumeryjskim inne określenie Abzu. Abzu nie oznaczało jednak wyłącznie podziemnego oceanu. Było również przedstawiane jako niedostępne, ukryte w głębinach miejsce, w którym znajdowały się potężne i tajemnicze moce me, poza zasięgiem bogów. W micie Enki i Ninmah Enki poleca Ninmah stworzenie człowieka z gliny znajdującej się w Abzu^[1].

W tradycji babilońskiej, znanej m.in. z poematu akadyjskiego Enuma elisz, odpowiednikiem Abzu jest Apsû. Został on ukazany jako uosobienie światowego oceanu i pierwotnego żywiołu, będącego źródłem życia. Apsû występuje ponadto jako małżonek Tiamat. Z połączenia wód obojga wyłaniają się bogowie należący do starszego pokolenia, wśród nich Lahmu i Lahamu. Relacje między Apsû a młodszymi bogami prowadzą do konfliktu. Ich zachowanie wzbudza jego niezadowolenie, dlatego wraz ze swoim doradcą Mummu zamierza doprowadzić do ich zagłady. Plan ten udaremnia Ea, utożsamiany z sumeryjskim Enkim: usypia Apsû, po czym odbiera mu życie. Następnie w miejscu związanym z pokonanym Apsû wznosi własną siedzibę, również określaną jako „Apsû”. To właśnie tam zostaje poczęty Marduk^[1].

• Babilońskie zaklęcia magiczne. K. Łyczkowska (oprac.). Warszawa: 2015. ISBN 978-83-8002-156-3.
• Мифы народов мира. Энциклопедия. С.А. Токарев (red.). Wyd. ebook. Москва: 2008.