Adam Kamieński
| Data urodzenia |
około 1635 |
|---|---|
| Data śmierci |
około 1676 |
| Zawód, zajęcie |
podróżnik i pamiętnikarz |
Adam Kamieński-Dłużyk lub Dłużek (ur. ok. 1635, zm. ok. 1676) – podróżnik i pamiętnikarz XVII-wieczny, autor najstarszego opisu Syberii w języku polskim[1].
Życiorys
Urodził się w rodzinie szlacheckiej herbu Ślepowron o litewskich korzeniach na terenie Białorusi. Służył w wojsku litewskim pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Pawła Jana Sapiehy. Brał udział w wielu bitwach i potyczkach w czasie wojen polsko-rosyjskich w latach 1654-1667. W 1660 został wzięty do niewoli przez wojska rosyjskie nad rz. Banią, skąd wysłano go wraz z innymi jeńcami do Mohylowa, a później do Moskwy. Tam, według zapisu znajdującego się w dokumentach "Sibirskogo prikaza", Kamieński został skierowany do przymusowej służby wojskowej w Jakucku.
Wraz z innymi więźniami wędrował do Jakucka przez Tobolsk, Jenisejsk i Ust´-Kut. Do jakuckiej twierdzy dotarł 16 sierpnia 1662. Prawdopodobnie odbył 2-letnią służbę na Indygirce, Ałazeji i Kołymie. Dotarł między innymi w dorzecze rzeki Leny oraz nad Amur. W latach 1664–1668 pełnił funkcję nadzorcy jakuckiego więzienia. Miejsce zesłania opuścił latem 1668 na mocy postanowień rozejmu andruszowskiego. Uwolniony w październiku 1671 powrócił do Rzeczypospolitej wraz z poselstwem kierowanym przez Jana Krzysztofa Gnińskiego.
Pamiętnik z Syberii
Po powrocie do kraju na prośbę Gnińskiego sporządził w 1672 relację ze swojego pobytu na zesłaniu, w której opisał Syberię pod względem etnograficznym oraz przyrodniczym. Swój pamiętnik zatytułował Dyaryusz więzienia moskiewskiego, miast i miejsc. Jest to pierwsza w historii polska relacja z pobytu na Syberii. Wspomnienia Kamieńskiego zostały odkryte dopiero w 1870 przez ks. Aleksandra Maryańskiego, który opublikował je w 1874 w zbiorowej publikacji zatytułowanej Warta, poświęconej ks. Franciszkowi Bażyńskiemu.
Opracowania nt. Kamieńskiego
źródło[2]:
- M. D. (Dubiecki): Kamieński Adam. Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana t. 34 (1903)
- M. Janik: Dzieje Polaków na Syberii Kraków 1928
- T. Turkowski: Dłużyk Kamieński Adam. Polski słownik biograficzny t. 5 (1939/1946)
Przypisy
- ↑ Samuel Orgelbrand, Encyklopedia powszechna : z ilustracjami i mapami, t. XVIII, Warszawa, 1912.
- ↑ Roman (1886-1972) Oprac Pollak i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 136”, 1964 [dostęp 2026-03-29].
Bibliografia
- Aleksander Rembowski, Jan Moskorzowski, Dyaryusz więzienia moskiewskiego, miast i miejsc, Biblioteka Ordynacyi Krasińskich, Warszawa 1895.
- Marcin Maciuk: Polscy zesłańcy na Syberię w XVII wieku. historiaswiata.com.pl, 20 maja 2009. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-12)].