Adam Sawczyński
 Adam Sawczyński (przed 1933) | |
 pułkownik artylerii | |
| Data i miejsce urodzenia |
22 sierpnia 1892 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
19 marca 1975 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
2 Dywizjon Artylerii Konnej |
| Stanowiska |
dowódca dywizjonu artylerii |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
        | |
Adam Tymoteusz Sawczyński (ur. 22 sierpnia 1892 we Lwowie, zm. 19 marca 1975 w Londynie) – polski historyk wojskowości, pułkownik artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Henryka i Elżbiety z domu Kratter, urodziny 22 sierpnia 1892 we Lwowie[1]. Ukończył Szkołę Ludową oraz III Gimnazjum we Lwowie[2], gdzie w 1910 zadał egzamin dojrzałości[3]. Następnie studiował przez osiem semestrów historię i historię prawa na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego, jednak ze względu na wybuch wojny egzaminów końcowych nie złożył[4].
W czasie I wojny światowej, 1 sierpnia 1914 został wcielony do armii austriackiej[5]. Przydzielono go do 4 Pułku Artylerii Górskiej, wraz z którym brał udział w walkach na frontach: rosyjskim, włoskim, serbskim, czarnogórskim, albańskim i rumuńskim[3]. 3 listopada 1918 dostał się do niewoli włoskiej[3]. Po uwolnieniu 29 grudnia 1918 wstąpił do armii polskiej, formującej się we Włoszech oraz we Francji[3].
W maju 1919 powrócił do Polski wraz z Armią gen. Hallera[3]. Od tego czasu m.in. brał udział walkach w Małopolsce Wschodniej i na Podolu podczas wojny polsko-ukraińskiej, a także uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 12 pułku artylerii polowej (wcześniej 6 pułk artylerii polowej)[3]. 1 marca 1924 roku, jako major rezerwy powołany do służby czynnej został przesunięty ze stanowiska dowódcy baterii na stanowisko dowódcy I dywizjonu 12 pułku artylerii polowej w Złoczowie[6][7]. 23 stycznia 1928 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii[8]. W 1928 roku został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu i wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 baterii szkolnej. W następnym roku został dowódcą dywizjonu szkolnego w Szkole Podchorążych Artylerii[9][10]. Z dniem 1 września 1931 roku został przeniesiony do 2 dywizjonu artylerii konnej w Dubnie na stanowisko dowódcy dywizjonu[11][3]. W 1934 roku został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie na stanowisko wykładowcy[12]. 4 lipca 1935 roku został dowódcą 18 pułku artylerii lekkiej w Ostrowi Mazowieckiej[13]. Pułkiem dowodził do 16 czerwca 1936 roku[14]. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Przez kolejne trzy lata pełnił służbę na stanowisku komendanta Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku był dowódcą artylerii dywizyjnej 41 Dywizji Piechoty (rezerwowej). Następnie przebywał w niewoli niemieckiej w oflagu II C Woldenberg. Był tam czynny w konspiracji obozowej – wykładał historię wojen i wojskowości w tajnym kształceniu obozowym.
Po wojnie udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii. Doktorat obronił w 1967 (Polskie siły zbrojne - kampania wrześniowa) pod kierunkiem Mariana Kukiela na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie. na tej uczelni był wykładowcą historii nowożytnej[15]. Zajmował się historią wojskowości polskiej XVI i XVII wieku a także polskim czynem zbrojnym w okresie II wojny światowej. Członek Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego. Pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Historycznego w Wielkiej Brytanii[15].
Zmarł 19 marca 1975 w Londynie. Pochowany na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC10, rząd 12, nr grobu 5)[16].
Był kawalerem[2].
Wybrane publikacje
- Les institutions militaires polonaises au XVIIe siècle, Paris 1952.
- Polskie instytucje wojskowe w XVII wieku, Londyn 1954.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 132[15][17]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 900 – 19 lutego 1922[18][19]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[15]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937[20]
- Krzyż Walecznych nr 21703 – 1921[21]
- Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928[22][5]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[5]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[5]
Przypisy
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
- 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- 1 2 3 4 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 13 marca 1924 roku, s. 119.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 658, 739.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 20.
- ↑ Szkoła Podchorążych Artylerii. Ku uczczeniu dziesięciolecia 1923–1933. Toruń: 1933, s. 20, 72.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 431, 451.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 235.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 263.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 96.
- ↑ Żuralski 1994 ↓, s. 32.
- 1 2 3 4 Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 28, s. 95, Czerwiec 1975. Koło Lwowian w Londynie.
- ↑ Parafia Najświętszego Salwatora: Śp. Adam Sawczyński. Cmentarz Parafialny w Krakowie. Grobonet. Ogólnopolska wyszukiwarka osób pochowanych. [dostęp 2025-11-04].
- ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 371.
- ↑ Dziennik Personalny 1922.04.30 R.3 Nr10, „Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, 30 kwietnia 1922, s. 320 [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410 (ISAP) „za zasługi w służbie wojskowej”.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831)
- ↑ M.P. z 1928 r. n4 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Marek Ney-Krwawicz, Sawczyński Adam [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 463–464.
- Jan Żuralski: 18 Pułk Artylerii Lekkiej. T. 44. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1994, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-40-7.
- Rafał Stobiecki, Klio na wygnaniu. Z dziejów polskiej historiografii na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii po 1945 r., Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2005.
- Sawczyński Adam Tymoteusz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.50-4106 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-07-02].