Aeneas Mackintosh

Ernest Shackleton (1874–1922), po wcześniejszym udziale w ekspedycji Discovery (1901–1904) Roberta Falcona Scotta (1868–1912), zorganizował Brytyjską Ekspedycję Antarktyczną (ang. British Antarctic Expedition), której – jako pierwszej brytyjskiej wyprawie – postawił za cel dotarcie do bieguna południowego^[3]. Mackintosh, mimo stosunkowo młodego wieku, otrzymał stanowisko nawigatora i drugiego oficera statku ekspedycyjnego „Nimrod” w rejsie do Lyttelton w Nowej Zelandii, a później awansował na członka grupy lądowej^[1] .

31 stycznia 1908 roku, podczas operacji przeładunku zapasów w cieśninie McMurdo Sound, Mackintosh został uderzony hakiem w oko, które zostało usunięte przez chirurga ekspedycji Erica Marshalla (1879–1963)^[4][5]. Wskutek wypadku został czasowo wyłączony z czynnej służby, a Shackleton odesłał go na leczenie do Nowej Zelandii^[1] . Rok później w drodze powrotnej, 1 stycznia 1909 roku „Nimrod” został zablokowany przez lód ok. 40 km od bazy wyprawy na Cape Royds^[6]. 3 stycznia Mackintosh poprowadził grupę trzech marynarzy, którzy idąc pieszo, ciągnęli sanie z zaopatrzeniem i pocztą^[6]. Dwóch marynarzy wkrótce wróciło się na statek, a Mackintosh i Michael McGillion (1885–1962) parli do bazy w ciężkich warunkach pękającego lodu, docierając w końcu na jęzor lodowca i dalej idąc lądem^[6]. Podróżowali w sumie przez dziewięć dni z niewielką ilością żywności i sprzętu, aż zostali uratowani przez Bernarda Day’a^[1] . Mimo utraty oka Mackintosh podjął swoje obowiązki, nie biorąc jednak udziału w głównych wyprawach na Płaskowyż Polarny, a uczestnicząc w pracach logistycznych i przygotowawczych – dołączył do wyprawy Ernesta Joyce'a (1875–1940) i innych przez Lodowiec Szelfowy Rossa na półwysep Minna Bluff, aby przygotować bazę dla polarnej grupy Shackletona^[7].

Wyprawie na biegun udało się osiągnąć 88°23′S i znaleźć ok. 180 km od celu^[8] – wówczas był to najdalej na południe wysunięty punkt, do którego dotarł człowiek^[9] . Shackleton podjął wówczas decyzję o odwrocie, co umożliwiło przeżycie wszystkich członków ekspedycji^[8].

Po powrocie z wyprawy Mackintosh został zwolniony z pracy w P&O^[10] . Wówczas Shackleton wysłał go w Karpaty na inspekcję kopalni złota, w których miał udziały, i które mogłyby pomóc sfinansować kolejną wyprawę^[10] . Wynik tej inspekcji nie jest znany^[10] . Następnie Mackintosh spędził trzy miesiące na Wyspach Kokosowych na południowym Pacyfiku w poszukiwaniu zaginionego hiszpańskiego skarbu^[1] .

W 1912 roku poślubił Gladys Campbell^[1] . Para miała dwie córki: Pamelę Aileen Mackintosh (1912–2000) i Gladys Elisabeth Mackintosh (1914–2011)^[11] . Później przez pewien czas pracował jako zastępca sekretarza gildii Imperial Merchant Sailor’s Guild w Liverpoolu^[1] .

Na początku drugiej dekady XX wieku Ernest Shackleton rozpoczął przygotowania do nowej, ambitnej wyprawy, której celem było pierwsze w historii przejście przez kontynent antarktyczny od Morza Weddella do Morza Rossa^[12].

W ramach tego przedsięwzięcia utworzono dwie niezależne grupy: pierwsza grupa pod kierownictwem Shackletona – Grupa Morza Weddella (ang. Weddell Sea Party) – miała przejść od Morza Weddella przez biegun południowy do cieśniny McMurdo Sound na Morzu Rossa, a druga – Grupa Morza Rossa (ang. Ross Sea Party) – miała założyć bazę w McMurdo Sound, rozstawić składy zaopatrzenia dla Shackletona idącego od bieguna na północ^[12], a następnie wyjść naprzeciw ekipie trawersującej kontynent i spotkać ją na Lodowcu Beardmore’a^[13]. Mackintosh został wyznaczony przez Shackletona na dowódcę Grupy Morza Rossa i kapitana statku „Aurora” (dawnego statku Australijsko-azjatyckiej Wyprawy Antarktycznej (1911–1914)^[14])^[1] . Cała grupa składała się z niedoświadczonych uczestników i była słabo przygotowana na warunki antarktyczne^[15].

24 grudnia 1914 roku grupa wypłynęła z portu Hobart na Tasmanii^[16]. Następnego dnia dotarła do Macquarie Island, gdzie znajdowała się stacja meteorologiczna założona przez wyprawę Mawsona, do której dostarczono zapasy^[16]. 15 stycznia 1915 roku dotarła do McMurdo Sound^[15].

Wierząc, że Grupa Morza Weddella podejmie się przejścia przez kontynent jeszcze w tym samym roku, Grupa Morza Rossa zabrała się niezwłocznie do rozstawiania składu zaopatrzenia na Lodowcu Szelfowym Rossa^[15][17]. Niedoświadczeni polarnicy ulegli odmrożeniom i stracili wkrótce 8 z 10 psów^[15]. 20 lutego 1915 roku założyli skład na wysokości 80°S^[14]. 6 maja^[a] „Aurora” wraz z zapasami została zepchnięta na szerokie wody, gdzie wkrótce utknęła w paku lodowym, tracąc ster, i dryfując w lodzie przez zimę^[14]. Dziesięciu uczestników wyprawy utknęło na zimę na przylądku Cape Evans, gdzie wcześniej przebywała wyprawa Scotta^[14]. Trudy zimowania łagodził dostęp do zapasów pozostawionych przez wcześniejsze ekspedycje Scotta i Shackletona^[14]. We wrześniu 1915 roku zabrano się do rozstawiania składów zaopatrzenia dla grupy Shackletona i w kolejnych miesiącach rozmieszczono składy aż do Lodowca Beardmore’a^[15]. W drodze powrotnej zaczęto odczuwać dolegliwości z powodu szkorbutu – jeden z członków wyprawy, kapelan Arnold Spencer-Smith (1883–1916) zmarł, lecz pozostałym udało się dotrzeć do chaty w Hut Point^[15]. Grupa wykonała zadanie – pokonano 1330 mil (ok. 2140 km), rozstawiając 4500 funtów (ok. 2 ton) zaopatrzenia wzdłuż lodowca, aż do Mount Hope u podnóża Lodowca Beardmore’a^[18].

8 maja 1916 roku Mackintosh i Victor Hayward (1887–1916) podjęli próbę przejścia do Cape Evans^[15]. Ernest Joyce (1875–1940) odmówił Mackintoshowi udziału w tej wyprawie z uwagi na złą pogodę, i wraz z Ernestem Wildem (1879–1918) i Dickiem Richardsem (1894–1986) namawiali Mackintosha, by poczekał na lepszą aurę – ten jednak pozostawał nieugięty^[19]. Mackintosh wraz z Haywardem, osłabieni jeszcze trudami rozstawiania zaopatrzenia dla Shackletona, wyszli, nie zabierając sań ani żadnego ekwipunku, by zredukować obciążenie i umożliwić szybsze tempo marszu^[19]. Zostali zepchnięci przez wiatr z lodu do morza i przepadli bez śladu^[14].

16 stycznia 1917 roku ich towarzysze wznieśli na Cape Evans krzyż upamiętniający śmierć Mackintosha, Haywarda i Spencera Smitha^[20] . Krzyż ten został wpisany na listę historycznych miejsc i pomników w Antarktyce (ang. Historic Sites and Monuments in Antarctica)) jako HSM 17: Wind Vane Hill Cross – Cape Evans, Ross Island^[20] .

W lutym 1916 roku lód ustąpił i „Aurorze” udało się dotrzeć do Port Chalmers w Nowej Zelandii^[14]. Statek wraz z Shackletonem powrócił w styczniu 1917 roku zabierając ocalałych z Grupy Morza Rossa do Wellington w Nowej Zelandii^[14]. Grupa Morza Rossa nazywana jest zapomnianymi bohaterami Shackletona (ang. forgotten Shackleton's heroes)^[14].