Agnyphantes expunctus

Agnyphantes expunctus – gatunek pająka z rodziny osnuwikowatych. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1873 roku przez Octaviusa Pickarda-Cambridge’a na łamach „Journal of the Linnean Society of London” pod nazwą Linyphia lepida^[1][2]. Nazwa ta okazała się jednak młodszym homonimem, w związku z czym Pickard-Cambridge wprowadził w 1875 roku na łamach „Annals and Magazine of Natural History” nową nazwę Linyphia expuncta ^[3]. Oryginalnego opisu dokonano na podstawie samicy złowionej w szkockim Dunkeld^[1], natomiast samca opisał ten sam autor w 1881 roku na łamach „Proceedings of the Dorset Natural History and Antiquarian Field Club”^[4].

Eugène Simon w 1884 roku przeniósł omawiany takson do rodzaju Lepthyphantes^[5], a John Edward Hull w 1909 roku do rodzaju Bolyphantes^[6]. W 1933 roku za sprawą Hulla został gatunkiem typowym nowego rodzaju Agnyphantes, który jednak wkrótce zsynonimizowany został z Lepthyphantes^[7]. Do klasyfikacji przywrócili Agnyphantes Michael I. Saaristo i Andriej Tanasiewicz w 1996 roku^[8], nową diagnozę podając w 2000 roku^[2][9].

Pająk osiągający od 1,8 do 2,5 mm długości ciała^[10].

Karapaks jest żółty^[1][4] do żółtobrązowego^[10], na brzegach czarniawo przydymiony, za oczami z klinowatym, brązowym znakiem^[1][4], czasem też z brązowo podbarwionymi liniami tułowiowymi^[4]. Oczy tylno-środkowe są tak samo odległe od siebie, od oczu tylno-bocznych i od oczu przednio-środkowych. Oczy tylno-boczne i przednio-boczne stykają się ze sobą, leżąc na wspólnych wzgórkach. Żółte szczękoczułki uzbrojone są w dwa lub trzy drobne, czerwonobrązowe ząbki^[1]. Ząbki wewnętrzne są tęgie i odseparowane od siebie^[11]. Półkolista warga dolna jest bardzo krótka. Sercowate sternum ma kolor żółty z czarnym przydymieniem^[1]. Odnóża są smukłe, żółte^[1][4] do żółtobrązowych^[10], na stawach przyczernione^[1][4]. Kolejność ich par od najdłuższej do najkrótszej to I, II, IV, III^[4]. Zaopatrzone są we włoski i delikatne, czarne kolce (szczecinki makroskopowe)^[1][4]. Na nadstopiach występuje tylko jedna, grzbietowa szczecinka^[10].

Opistosoma (odwłok) jest duża, owalna^[1][4], przynajmniej u samicy nawisająca ku przodowi nad tyłem karapaksu^[1]. Barwę ma białawą do żółtobrązowej z czarnymi kropkami i paskami^[1][4][10].

Nogogłaszczki samca odznaczają się paracymbium o gałęzi końcowej zaopatrzonej w mały płat boczny oraz o tęgim zębie leżącym między tą gałęzią a gałęzią poprzeczną^[10].

Genitalia samicy mają epigyne z trzonkiem silnie z tyłu wciętym^[10].

Zwierzę to preferuje tereny górskie^[12], położone powyżej 800 m n.p.m.^[10], ale przynajmniej na północy zasięgu występuje również niżej^[13]. Zasiedla lasy, zadrzewienia i ich pobrzeża. Bytuje głównie na gałęziach i pniach drzew, w tym świerków, sosen, modrzewi, jałowców i brzóz^[12][13]. Aktywne dorosłe samice obserwuje się od marca do października^[13], samce zaś od lipca do września^[10][13].

Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Słowenii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Serbii, Albanii oraz europejskiej części Rosji^[10]. W Azji notowany jest z syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji, Kazachstanu i Chin^[10][2].