Akiko Iwasaki
 | |
| Państwo działania |
USA, Japonia |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
13 września 1970 |
| doktor nauk przyrodniczych (PhD) | |
| Specjalność: Immunologia | |
| Alma Mater | |
| od 2000 | |
| Uczelnia | |
| Okres zatrudn. |
od 2000 |
| Strona internetowa | |
Akiko Iwasaki (jap. 岩崎 明子 Iwasaki Akiko) (ur. 13 września 1970 w mieście Iga, w prefekturze Mie) – amerykańska immunolożka japońskiego pochodzenia, profesorka Uniwersytetu Yale i badaczka w Instytucie Medycznym Howarda Hughesa[1].
Życiorys
Jej matka, Fumiko Iwasaki, działała na rzecz praw kobiet, a ojciec, Hiroshi Iwasaki, był fizykiem. Ma dwie siostry[2].
Po ukończeniu szkoły średniej wyjechała do Toronto w Kanadzie, gdzie w 1994 uzyskała licencjat z biochemii i fizyki na Uniwersytecie w Toronto. W 1998 uzyskała doktorat z immunologii[3]. W latach 1998–2000 odbyła staż badawczy w Narodowych Instytutach Zdrowia w Stanach Zjednoczonych. W 2000 została zatrudniona na Uniwersytecie Yale, gdzie założyła własne laboratorium.
Od 2018 jest członkinią Narodowej Akademii Nauk (NAS)[4].
Jej mężem jest immunolog Rusłan Miedżitow, pochodzący z Uzbekistanu. Para ma dwie córki, Emi i Naomi[5][6].
Działalność naukowa
Akiko Iwasaki prowadzi badania nad mechanizmami wrodzonej i adaptacyjnej odpowiedzi immunologicznej. Zajmuje się m.in. odpowiedzią immunologiczną płuc na zakażenie wirusem grypy oraz odpowiedzią układu rozrodczego na zakażenie wirusem opryszczki pospolitej. Jej prace służą opracowywaniu szczepionek i środków przeciwdrobnoustrojowych ograniczających przenoszenie patogenów wirusowych i bakteryjnych[1].
Iwasaki zidentyfikowała rolę autofagii we wrodzonym rozpoznawaniu wirusów i prezentacji antygenu przez komórki dendrytyczne. W tym mechanizmie materiał wirusowy trafia do endosomu, gdzie jest rozpoznawany przez receptor toll-podobny 7 (TLR7)[7]. W odniesieniu do wirusa opryszczki pospolitej wykazała także, że komórki dendrytyczne rozpoznają go przy udziale receptorów TLR9 i TLR2, co prowadzi do odpowiedzi interleukinowej[8].
Iwasaki i Haina Shin opracowały strategię szczepień o nazwie Prime and Pull. Polega ona najpierw na zastosowaniu konwencjonalnej szczepionki, która wywołuje ogólnoustrojową odpowiedź limfocytów T („prime”), a następnie na miejscowym podaniu chemokin, które rekrutują aktywowane limfocyty T („pull”). Strategię tę zastosowano w badaniach nad terapeutyczną szczepionką przeciw nawracającym zakażeniom wirusem opryszczki pospolitej (HSV)[9][10].
Badania zespołu Iwasaki wskazują, że temperatura wpływa na wrodzoną odpowiedź przeciwwirusową w komórkach dróg oddechowych. Może to częściowo wyjaśniać częstsze występowanie przeziębień w chłodniejszych porach roku[11].
Nagrody i wyróżnienia
- 2000 – Burroughs Wellcome Fund Career Award in Biomedical Sciences[12],
- 2003 – Ethel Donaghue Women’s Health Program Investigator Award[12],
- 2003 – Wyeth Lederle Young Investigator Award, przyznana przez Infectious Diseases Society of America[13][12],
- 2005 – Burroughs Wellcome Fund Investigator in Pathogenesis in Infectious Diseases[12],
- 2011 – BD Biosciences Investigator Award, przyznana przez American Association of Immunologists[13][12],
- 2012 – Eli Lilly and Company-Elanco Research Award, przyznana przez American Society for Microbiology[13][12],
- 2017 – Inspiring Yale Award[13],
- 2018 – Yale’s Charles W. Bohmfalk Teaching Award[13],
- 2019 – Seymour & Vivian Milstein Award for Excellence in Interferon & Cytokine Research[14],
- 2022 – Lupus Insight Prize (LIP), przyznana przez Lupus Research Alliance[15],
- 2023 – Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research[16],
- 2023 – Dr. William E. Paul Distinguished Innovator Award, przyznana przez Lupus Research Alliance[17],
- 2023 – Connecticut Medal of Science[5].
Przypisy
- 1 2 Faculty - Akiko Iwasaki, PhD [online], medicine.yale.edu [dostęp 2025-05-27] (ang.).
- ↑ Jennifer Viegas, Profile of Akiko Iwasaki, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 115 (50), 2018, s. 12544–12546, DOI: 10.1073/pnas.1818903115, ISSN 1091-6490, PMID: 30509976, PMCID: PMC6294888 [dostęp 2026-01-17].
- ↑ Profile of Akiko Iwasaki. pnas.org. [dostęp 2020-10-30]. (ang.).
- ↑ Akiko Iwasaki. nasonline.org. [dostęp 2020-10-30]. (ang.).
- 1 2 Akiko Iwasaki to Receive the 2023 Connecticut Medal of Science [online], Connecticut Academy of Science and Engineering, 12 maja 2023 [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- ↑ Profile: Akiko Iwasaki, British Society of Immunology [dostęp 2025-06-24] [zarchiwizowane 2021-06-24] (ang.).
- ↑ Heung Kyu Lee, Jennifer M. Lund, Balaji Ramanathan, Noboru Mizushima, Akiko Iwasaki, Autophagy-Dependent Viral Recognition by Plasmacytoid Dendritic Cells, „Science”, 315 (5817), 2007, s. 1398, DOI: 10.1126/science.1136880, ISSN 0036-8075 [dostęp 2025-05-27] (ang.).
- ↑ Ayuko Sato, Melissa M. Linehan, Akiko Iwasaki, Dual recognition of herpes simplex viruses by TLR2 and TLR9 in dendritic cells, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 103 (46), 2006, s. 17343, DOI: 10.1073/pnas.0605102103, ISSN 0027-8424, PMID: 17085599, PMCID: PMC1859932 [dostęp 2025-05-27] (ang.).
- ↑ Haina Shin, Akiko Iwasaki, A vaccine strategy that protects against genital herpes by establishing local memory T cells, „Nature”, 491 (7424), 2012, s. 463, DOI: 10.1038/nature11522, ISSN 0028-0836, PMID: 23075848, PMCID: PMC3499630 [dostęp 2025-05-27] (ang.).
- ↑ David I. Bernstein i inni, Successful application of prime and pull strategy for a therapeutic HSV vaccine, „npj Vaccines”, 4 (1), 2019, DOI: 10.1038/s41541-019-0129-1, ISSN 2059-0105, PMID: 31396405, PMCID: PMC6671986 [dostęp 2025-05-27] (ang.).
- ↑ Ellen F. Foxman i inni, Temperature-dependent innate defense against the common cold virus limits viral replication at warm temperature in mouse airway cells, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 112, 2015, s. 827, DOI: 10.1073/pnas.1411030112 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Akiko Iwasaki, PhD, Biological & Biomedical Sciences. Yale University [zarchiwizowane 2015-12-21] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Jennifer Viegas, Profile of Akiko Iwasaki [online], PubMed Central, 3 grudnia 2018 [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- ↑ Akiko Iwasaki, PhD. milstein-award.org. [dostęp 2020-10-30]. (ang.).
- ↑ Meislin Margy, Lupus Research Alliance Awards 2022 Lupus Insight Prize to Immunologist Dr. Akiko Iwasaki: Renowned immunology expert honored [online], Lupus Research Alliance, 23 czerwca 2022 [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- ↑ Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2023 [online], Else Kröner Fresenius Foundation [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- ↑ Meislin Margy, Lupus Research Alliance 2023 Dr. William E. Paul Distinguished Innovator Award Granted to Yale School of Medicine Researcher Akiko Iwasaki, Ph.D. [online], Lupus Research Alliance, 30 stycznia 2024 [dostęp 2025-06-24] (ang.).