Akshata Murty

Akshata Murty

Akshata Murty (2024)
Pełne imię i nazwisko	Akshata Narayan Murty
Data i miejsce urodzenia	kwiecień 1980 Hubli, Karnataka, Indie
małżonka premiera Wielkiej Brytanii
Okres	od 25 października 2022 do 5 lipca 2024
Małżonek	Rishi Sunak (od 2009)
Poprzednik	Hugh O’Leary[1]
Następca	Victoria Starmer[1]

Akshata Narayan Murty (ur. w kwietniu 1980 w Hubli) – indyjska przedsiębiorczyni, inwestorka, projektantka mody i filantropka. W latach 2022–2024 była małżonką urzędującego premiera Wielkiej Brytanii Rishiego Sunaka.

Założyła markę odzieżową Akshata Designs i współzałożyła spółkę inwestycyjną Catamaran Ventures UK. Jest córką współzałożyciela przedsiębiorstwa informatycznego Infosys, N.R. Narayany Murthy’ego, oraz inżynierki i filantropki Sudha Murty. Jej majątek pochodzi głównie z mniejszościowego pakietu akcji Infosys. W 2022 roku jej brytyjski status podatkowy osoby niedomicyliowanej, określany jako non-dom, stał się przedmiotem debaty publicznej.

Akshata Narayan Murty urodziła się w kwietniu 1980 roku w Hubli w stanie Karnataka w Indiach^[2][3]. Jej ojciec, N.R. Narayana Murthy, był współzałożycielem przedsiębiorstwa informatycznego Infosys, a matka, Sudha Murty, pracowała jako inżynierka i zajęła się działalnością filantropijną^[2][4]. Ma młodszego brata, Rohana Murty’ego^[5].

Pierwsze lata, do około 5. roku życia, spędziła z dziadkami w Hubli, ponieważ jej rodzice rozwijali kariery zawodowe^[5]. Uczęszczała do żeńskiej szkoły średniej Baldwin Girls' High School w Bengaluru^[6].

Po ukończeniu szkoły przeniosła się do Kalifornii, gdzie studiowała ekonomię i język francuski w Claremont McKenna College^[7]. Następnie uzyskała dyplom w zakresie technologii produkcji odzieży w Fashion Institute of Design & Merchandising w Los Angeles^[6]. Pracowała w firmach Deloitte oraz Unilever i ukończyła studia MBA na Uniwersytecie Stanforda^[4].

W 2007 roku, mieszkając w Kalifornii, dołączyła do rady Exploratorium, muzeum nauki w San Francisco, którego celem jest angażowanie młodych ludzi w naukę i technologię^[4]. Wspierała zwłaszcza programy zwiększające liczbę kobiet podejmujących kształcenie i pracę w dziedzinach STEM^[4]. Po ukończeniu Uniwersytetu Stanforda przez 2 lata pracowała w spółce venture capital Tendris^[4].

Po odejściu z Tendris założyła markę odzieżową Akshata Designs, działającą w latach 2010–2012^[4][8]. Marka łączyła tradycyjne indyjskie rzemiosło ze współczesnymi zachodnimi krojami i współpracowała z artystkami oraz rzemieślniczkami z terenów wiejskich^[9][4]. Przy wybranych kolekcjach twórczynie otrzymywały wynagrodzenie z góry oraz tantiemy od sprzedaży ubrań opartych na ich pracach^[9].

W 2013 roku razem z Rishim Sunakiem założyła w Londynie Catamaran Ventures UK, brytyjską filię rodzinnej spółki inwestycyjnej Catamaran Ventures^[8][4]. W kwietniu 2015 roku, krótko przed objęciem przez Sunaka mandatu parlamentarnego, przejęła należące do niego 50% udziałów i została jedyną właścicielką Catamaran Ventures UK^[8]. W 2023 roku rozpoczęła wygaszanie działalności spółki^[7].

Jej mniejszościowy udział w brytyjskiej agencji opieki nad dziećmi Koru Kids był w 2023 roku przedmiotem postępowania prowadzonego przez parlamentarnego komisarza ds. standardów w sprawie prawidłowego ujawnienia interesu żony przez Rishiego Sunaka^[10]. Komisarz uznał, że Sunak powinien był ujawnić ten interes w odpowiedzi na pytanie komisji, lecz określił naruszenie jako drobne i nieumyślne^[10]. W grudniu 2023 roku Murty przekazała swój pakiet akcji organizacji charytatywnej ShareGift^[11].

W zestawieniu Sunday Times Rich List z 2024 roku, należący do Murty pakiet obejmujący 0,91% akcji Infosys był wyceniany na około 590 mln funtów i stanowił większość łącznego majątku jej i Rishiego Sunaka, oszacowanego na 651 mln funtów^[7].

W 2022 roku Murty korzystała w Wielkiej Brytanii ze statusu podatkowego non-dom, przysługującego mieszkańcom uznającym swój domicyl za położony poza krajem^[12]. Rozwiązanie pozwalało jej płacić brytyjski podatek od dochodów uzyskiwanych w kraju, lecz nie od zagranicznych dochodów nieprzeniesionych do Wielkiej Brytanii^[12]. Za korzystanie z tej zasady płaciła brytyjskiemu skarbowi 30 tys. funtów rocznie^[13].

Na podstawie zgłoszonych dywidend z Infosys, BBC oszacowało, że status mógł zmniejszać jej brytyjskie zobowiązania podatkowe o około 2,1 mln funtów rocznie^[12]. Stacja wskazała również, że zachowanie indyjskiego domicylu mogło ograniczyć przyszłe zobowiązania z tytułu podatku spadkowego na mocy umowy między Wielką Brytanią a Indiami z 1956 roku^[12].

8 kwietnia 2022 roku Murty ogłosiła, że przestanie korzystać z tzw. podstawy remisyjnej, pozwalającej osobom non-dom wyłączyć zagraniczne dochody z brytyjskiego opodatkowania, dopóki nie zostały przeniesione do kraju^[14]. Dobrowolnie zadeklarowała płacenie brytyjskiego podatku od całości swoich światowych dochodów, w tym dywidend i zysków kapitałowych^[14]. Zmiana objęła poprzedni rok podatkowy, rok bieżący i kolejne lata^[14]. Jej domicyl podatkowy pozostał w Indiach^[14].

W październiku 2023 roku wystąpiła na konferencji Partii Konserwatywnej, przedstawiając Rishiego Sunaka przed jego przemówieniem^[4]. W kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 2024 roku razem z mężem rozdawała materiały wyborcze i uczestniczyła w spotkaniach kampanijnych w Yorkshire^[7]. Po objęciu urzędu premiera Wielkiej Brytanii przez Rishiego Sunaka 25 października 2022 roku, Murty została małżonką urzędującego szefa rządu^[15]. Pełniła tę rolę do 5 lipca 2024 roku, gdy Sunak ustąpił ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii po porażce Partii Konserwatywnej w wyborach parlamentarnych w 2024 roku^[16].

Razem z Rishim Sunakiem finansowała na Uniwersytecie Stanforda stypendium dla przedsiębiorców społecznych^[4]. W 2025 roku była członkinią rady powierniczej Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie^[17]. W autorskim artykule dla i argumentowała, że kontakt ze sztuką i muzeami może rozwijać empatię, a technologie cyfrowe mogą poszerzać dostęp do zbiorów^[17].

Murty poznała Rishiego Sunaka w 2005 roku na Uniwersytecie Stanforda, gdzie oboje studiowali na programie MBA^[7]. Pobrali się w sierpniu 2009 roku w Bengaluru, a uroczystości trwały 2 dni^[8]. Mają dwie córki, Krishnę i Anoushkę^[7].