Aleksander Kośko

Naukowe zainteresowania Kośki koncentrowały się na archeologii schyłku epoki kamienia (IV i III tys. p.n.e.) oraz początków epoki brązu (III/II – połowa II tys. p.n.e.). Kierował licznymi badaniami terenowymi w Polsce, przede wszystkim na Kujawach, ale także na Pomorzu i w Wielkopolsce^[1]. Wśród najważniejszych stanowisk, które badał wykopaliskowo, były: Bożejewice 8, kompleks Kruszy Zamkowej 3, kompleks Opatowice-Wzgórze Prokopiaka oraz „odcinek włocławski” gazociągu tranzytowego^[3].

Jego prace naukowe zmieniły nie tylko merytoryczne ustalenia w archeologii, ale zapoczątkowały nowy nurt w rozumieniu prahistorii pogranicza Europy Środkowej i Wschodniej^[1].

Kośko był współorganizatorem Zespołu Badań Kujaw UAM oraz Fundacji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Społeczeństw Kujaw. Członkiem Komitetów Redakcyjnych serii prac naukowych: „Materiały do syntezy pradziejów Kujaw”, „Studia i Materiały do Dziejów Kujaw - Niżu Polski” oraz „Źródła do studiów nad prahistorią Kujaw”. Był współautorem syntez „Historia pierwotna społeczeństw Kujaw” (1982) i „Kujawy w pradziejach i starożytności” (2002) wraz z A. Cofta-Broniewską^[3].

Kośko był współorganizatorem innowacyjnego „poznańsko-kijowskiego” programu studiów nad prehistorią międzymorza bałtycko-pontyjskiego. Program powstał na bazie umowy o współpracy naukowej podpisanej między Instytutem Archeologii Narodowej Akademii Nauk Republiki Ukrainy w Kijowie a Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a następnie poszerzony umową z Instytutem Badań Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Turystyki Republiki Ukrainy. Na osnowie tego programu powstały liczne inicjatywy badawcze, stażowe i edytorskie łączące środowiska archeologiczne Polski, Ukrainy, Białorusi i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, zainteresowane „archeologią Międzymorza”^[1].

Kierował międzynarodowym projektem badań archeologicznych prowadzonym od 2010 roku na terenie Ukrainy, na pograniczu ukraińsko-mołdawskim w rejonie Dniestru (miejscowość Prydnistryanske, obwód winnicki). Badania dotyczyły kurhanowych cmentarzysk nomadycznych pasterzy z epoki brązu. W projekcie uczestniczyli oprócz archeologów również biolodzy, genetycy i antropolodzy fizyczni^[5]. Wyniki prac były publikowane w tomach rocznika „Baltic-Pontic Studies”.

Był twórcą i redaktorem naczelnym rocznika naukowego „Baltic-Pontic Studies” (20 tomów opublikowanych w latach 1993–2015), którego celem była publikacja wyników badań nad prahistorią regionu bałtycko-pontyjskiego. Współredagował cykl „Archaeologia Bimaris”, w którego ramach wydano wiele monografii poświęconych nomadyzmowi, pastoralizumowi oraz kulturom Europy Środkowo-Wschodniej, m.in. „Trzciniec - system kulturowy czy interkulturowy proces?” (1998), „Nomadyzm a pastoralizm w międzyrzeczu Wisły i Dniepru” (2004), „Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki międzymorza IV-I tys. przed Chr.” (2011) oraz „Naddniestrzańskie kompleksy cmentarskie kurhanowych” (2014)^[3].

W latach 2002–2006 Kośko był członkiem Rady Naukowej Ośrodka Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego Ministerstwa Nauki i Dostępu do Informacji, odpowiedzialnym za opracowanie strategii współpracy naukowo-konserwatorskiej ze środowiskami Białorusi i Ukrainy. Pełnił funkcję rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie archeologii pradziejowej w latach 2005–2007, był członkiem Komitetu Nauk Pre- i Protohistorycznych Polskiej Akademii Nauk od 2007 roku^[3].