Aleksander Strzemieński
 podpułkownik artylerii | |
| Pełne imię i nazwisko |
Aleksander Leszek Strzemieński |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
5 listopada 1882 |
| Data i miejsce śmierci |
25 lipca 1920 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca pułku |
| Główne wojny i bitwy |
wojna rosyjsko-japońska |
| Odznaczenia | |
    | |
Aleksander Leszek Strzemieński (ur. 5 listopada 1882 w maj. Leśna, zm. 25 lipca 1920 pod Iwaszczukami) – podpułkownik artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
5 listopada 1882 st. stylu w majątku Leśna, w ówczesnej guberni grodzieńskiej, w rodzinie szlacheckiej Bronisława[1][2][a]. Prawdopodobnie był starszym bratem Stefana (1885–1955), generała brygady Wojska Polskiego.
Ukończył Połocki Korpus Kadetów[2]. 31 sierpnia 1901 został mianowany podoficerem[2]. 10 sierpnia 1903, po ukończeniu Michajłowskiej Szkoły Artylerii w Petersburgu, został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 10 sierpnia 1902 i wcielony do artylerii fortecznej twierdzy Brześć (ros. Брест-Литовская крепостная артиллерия)[2]. W latach 1904–1905 walczył na wojnie rosyjsko-japońskiej, w szeregach wschodniosyberyjskiego pułku artylerii oblężniczej (ros. Восточно-Сибирский осадный артиллерийский полк)[2]. 1 września 1906 został awansowany na porucznika ze starszeństwem z 10 sierpnia 1906[2]. W tym samym roku został przeniesiony do 2 wschodniosyberyjskiego pułku artylerii oblężniczej w Chabarowsku, który 1 września 1910 został przeformowany 2 syberyjski dywizjon artylerii ciężkiej (ros. 2-й Сибирский тяжелый артиллерийский дивизион) w Ussuryjsku (od 1912 w Spasskoje)[2][3][4]. 3 września 1910 awansował na sztabskapitana ze starszeństwem z 10 sierpnia 1910[2]. W 1911 ukończył kurs Szkole Główna Gimnastyki i Fechtunku (ros. Главная гимнастическо-фехтовальная школа) w Petersburgu[5][2]. 26 sierpnia 1912 został wyznaczony na stanowisko starszego oficera 3 baterii[2]. Wziął udział w I wojnie światowej. W 1915 został przeniesiony do 34 dywizjonu moździerzy (ros. 34-й мортирный артиллерийский дивизион)[5][3]. W tym samym roku awansował na podpułkownika[5].
W 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji, w którym został dowódcą i organizatorem 5 baterii II dywizjonu 2 Brygady Artylerii[6]. Równocześnie od 28 marca 1918 razem z podpułkownikami Bolesławem Siestrzeńcewiczem i Józefem Świętorzeckim kierował szkołą artyleryjską korpusu[7].
11 listopada 1918 został przydzielony do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Rembertowie[8]. 20 listopada 1918 objął dowództwo II dywizjonu 8 pułku artylerii polowej w Rembertowie[9]. 23 grudnia 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Korpusów Polskich i armii rosyjskiej z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika[10]. 29 grudnia 1918 został zatwierdzony z dniem 11 listopada 1918 na stanowisku dowódcy II dyonu 8 pap[11]. 27 lutego 1919 objął dowództwo 8 pap[12]. 1 września 1919 został formalnie mianowany dowódcą 8 pap[13]. Wyróżnił się w maju 1920 w bitwie nad Berezyną[14]. 11 czerwca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu podpułkownika, w artylerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[15]. W lipcu 1920 został przeniesiony do 18 pułku artylerii polowej na stanowisko dowódcy pułku[9][16]. Zginął 25 lipca 1920 w bitwie pod Iwaszczukami[17][18][19].
Sztab XXXV brygady piechoty, przy której znajdował się podpułkownik Strzemieński został znienacka przez silny oddział nieprzyjacielskiej kawalerii napadnięty i rozbity. Po zaciętym oporze sztab brygady uległ w nierównej walce. Podpułkownik Strzemieński widząc się otoczonym chmarą kozaków, zastrzelił swego konia, a potem, klęcząc przy nim, siebie, przenosząc śmierć nad hańbiącą niewolę[17].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3663 – pośmiertnie 1921[20][21][22][23]
- Medal Niepodległości – pośmiertnie 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[24][1][25]
- rosyjskie
- Order Świętej Anny 2 stopnia z mieczami – 18 kwietnia?/1 maja 1917[3]
- Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami – 19 listopada?/2 grudnia 1916[3]
- Order Świętej Anny 3 stopnia – 1912[2] (miecze i kokarda do orderu – 7 maja?/20 maja 1916)[3]
- Order Świętego Stanisława 3 stopnia – 1910[2]
- Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem na szabli „Za odwagę” – 1906[2]
Uwagi
- ↑ Data urodzenia Aleksandra Strzemieńskiego oraz wszystkie daty dotyczące przebiegu jego służby w armii rosyjskiej są datami starego stylu[2].
Przypisy
- 1 2 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-10].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Список (по старшинству в чинах) штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 2-го Сибирского тяжелого артиллерийского дивизиона, с. 5. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2026-05-10]. (ros.).
- 1 2 3 4 5 Стржеминский Александр. [w:] Памяти героев Великой войны 1914–1918 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2026-05-10]. (ros.).
- ↑ Общий список 1909 ↓, s. 739.
- 1 2 3 Pieńkowski 2024 ↓, s. 405.
- ↑ Kordek 1935 ↓, s. 86.
- ↑ Bagiński 1921 ↓, s. 295, 296.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 3 z 14 stycznia 1919, poz. 152.
- 1 2 Kraszewski 1929 ↓, s. 5.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 2 z 12 stycznia 1919, poz. 69.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 8 z 25 stycznia 1919, poz. 305, jako Strzemiński.
- ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 24.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 91 z 2 października 1919, poz. 3356.
- ↑ Strzemieński Aleksander. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.70-6322 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-11].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 7 lipca 1920, s. 553.
- ↑ Badowski 1930 ↓, s. 27.
- 1 2 Kraszewski 1929 ↓, s. 27.
- ↑ Badowski 1930 ↓, s. 27, 41, jako Strzemiński pułkownik.
- ↑ Lista strat 1934 ↓, s. 840, jako Strzemiński pułkownik.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921, s. 1725.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-10].
- ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 34.
- ↑ Badowski 1930 ↓, s. 42, jako Strzemiński pułkownik.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 167, poz. 198 (ISAP)
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-10].
Bibliografia
- Общий список офицерским чинам русской императорской армии. Составлен по 1-е января 1909 г.. Санкт-Петербург: Военная Типография, 1909.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934.
- Zbigniew Badowski: Zarys historji wojennej 18-go pułku artylerii polowej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Henryk Bagiński: Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1921.
- Józef Kordek. 2-ga Brygada Artylerji Strzelców Polskich. „Placówka”. 7, 1935. Warszawa.
- Stanisław Kraszewski: Zarys historji wojennej 8-go pułku artylerii polowej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Maciej A. Pieńkowski: Przetrwać zwycięsko. 8 Dywizja Piechoty w wojnie z Rosją sowiecką 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 2024.