Aleksandra Banasiak
 Aleksandra Banasiak (2007) | |
| Data i miejsce urodzenia |
5 stycznia 1935 |
|---|---|
| Zawód, zajęcie |
pielęgniarka |
| Odznaczenia | |
  | |
Aleksandra Agnieszka Banasiak[1] (ur. 5 stycznia 1935[2] w Karsach) – polska pielęgniarka, uczestniczka wydarzeń czerwcowych w Poznaniu w 1956 („siostra Awana”).
Życiorys
Urodziła się jako jedna z ośmiorga rodzeństwa w rodzinie wiejskiego nauczyciela[3]. W 1951 rozpoczęła półroczny kurs pielęgniarski w szkole pielęgniarskiej w Pile. W lutym następnego roku podjęła pracę w Szpitalu Miejskim nr 2 w Poznaniu, przemianowanym później na Szpital Miejski im. Franciszka Raszei. Egzamin pielęgniarski zdała przed komisją egzaminacyjną w 1955[1]. Od 1956 była zatrudniona jako oddziałowa w Szpitalu im. Franciszka Raszei w Poznaniu.
28 czerwca 1956, gdy w Poznaniu doszło do wystąpień robotniczych, mimo dnia wolnego udała się do szpitala[4]. Słysząc wołania o pomoc ze strony rannych manifestantów, jako pierwsza w czasie trwającej strzelaniny wyszła na ulicę celem opatrywania poszkodowanych. W trakcie tych zdarzeń została również draśnięta przez zbłąkaną kulę. W godzinach popołudniowych tego samego dnia została wraz z lekarzami wezwana do siedziby lokalnego urzędu bezpieczeństwa publicznego dla udzielenia pomocy zranionym funkcjonariuszom bezpieki. Od jednego z nich usłyszała, że to właśnie członkowie tej służby rozpoczęło strzelaninę z uwagi na możliwość podpalenia budynku przez demonstrantów. Na wniosek adwokata Stanisława Hejmowskiego Aleksandra Banasiak została później przesłuchana jako świadek w procesie uczestników demonstracji. Zgodnie z prawdą zeznała, że to funkcjonariusze bezpieki pierwsi zaczęli strzelać, podczas gdy według „oficjalnej” wersji władzy mieli to zrobić manifestanci[5].
W 1961 zdała maturę, a w 1979 ukończyła studia z zakresu rehabilitacji na poznańskiej Akademii Wychowania Fizycznego[1]. W połowie lat 90. przeszła na emeryturę. Pełniła funkcję prezesa Stowarzyszenia Poznański Czerwiec ’56[3].
W 1992 została prezesem Stowarzyszenia „Poznański Czerwiec 56”. W wyborach w 2007 kandydowała do Sejmu z ramienia Platformy Obywatelskiej[6]. W 2010 poparła kandydaturę Ryszarda Grobelnego w wyborach na prezydenta Poznania[7].
Odznaczenia i wyróżnienia
Uhonorowano ją Medalem Florence Nightingale przyznawanym zasłużonym pielęgniarkom[8]. Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[9]. Została matką chrzestną statku MS „Poznań”[3]. W 2025 została laureatką nagrody „Stukot’56 – odgłosy Czerwca” w kategorii „za wolność”[10].
Przypisy
- 1 2 3 Aleksandra Agnieszka Banasiak. wmpp.org.pl. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Bohaterka Czerwca ’56 Aleksandra Banasiak świętuje 91. urodziny. dzieje.pl, 5 stycznia 2026. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 3 Helena Czechowska: 40 lat Szpitala im. Franciszka Raszei w Poznaniu 1953–1993. Poznań: Fibak Noma Press, 1993, s. 26–27.
- ↑ Poznański czerwiec 1956: relacje uczestników. Poznań: „Bonami” Wydawnictwo-Drukarnia, 2008, s. 361. ISBN 978-83-89621-70-2.
- ↑ Aleksandra Banasiak. Poznańskie Archiwum Historii Mówionej, 2019. [dostęp 2022-06-09].
- ↑ Serwis PKW – Wybory 2007. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Polityka: Znani Poznaniacy poparli Ryszarda Grobelnego. gloswielkopolski.pl, 2 grudnia 2010. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Aleksandra Banasiak. ipn.gov.pl. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ M.P. z 2006 r. Nr 64, poz. 664 (ISAP)
- ↑ Misjonarz, pielęgniarka i fundacja laureatami nagrody Stukot’56 – odgłosy Czerwca. dzieje.pl, 23 czerwca 2025. [dostęp 2025-06-23].
Bibliografia
- Poznański Czerwiec 1956. Jarosław Maciejewski, Zofia Trojanowiczowa (red.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1981. ISBN 83-210-0319-2.