Alessandro Fersen
 Scena z filmu Il viale della speranza (1953) | |
| Data i miejsce urodzenia |
5 grudnia 1911 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
3 października 2001 |
| Zawód |
aktor, reżyser |
Alessandro Fersen (ur. 5 grudnia 1911 w Łodzi[1][2] jako Aleksander Kazimierz Fajrajzen, zm. 3 października 2001 w Rzymie[3][2]) – polsko-włoski dramaturg, aktor teatralny i filmowy oraz scenarzysta pochodzenia żydowskiego.
Życiorys
Pochodził z rodziny żydowskich bankierów, która w 1913 przeniosła się do Genui. Tam, w 1934, uzyskał dyplom z filozofii na Uniwersytecie Genueńskim, broniąc pracę L’Universo come giuoco (pol. Wszechświat jako gra), napisaną pod kierunkiem Giuseppe Rensiego. W 1938, w związku z odmową przyjęcia obywatelstwa włoskiego, które wiązałoby się ze wstąpieniem do Narodowej Partii Faszystowskiej oraz służbą wojskową, wyjechał do Paryża, gdzie uczęszczał na zajęcia u Luciena Levy’ego-Bruhla w Collège de France[1]. 18 listopada 1938 po wprowadzeniu ustaw rasowych, przez faszystowski rząd Mussoliniego, ograniczających wolności ludności żydowskiej we Włoszech, Fersen zaniechał powrotu do domu i wstąpił do Włoskiej Partii Socjalistycznej na wygnaniu i wiódł wędrowne życie w Europie Wschodniej[1].
W 1943, po kapitulacji Włoch i inwazji Niemiec, dołączył do włoskiego ruchu oporu, w ramach Komitetu Wyzwolenia Narodowego w Ligurii. Następnie wyjechał do Szwajcarii, gdzie w Valais pracował w obozie dla uchodźców, gdzie poznał Emanuele Luzzatiego, dzięki któremu zaangażował się w działalność teatralną. Po wyzwoleniu Włoch powrócił do Genui, gdzie w latach 1945–1947 pracował w Sekretariacie Reorganizacji Kulturalnej Komitetu Wyzwolenia Narodowego dla regionu Ligurii. W 1947 wraz z Emanuele Luzzatim i Vittore Venezianim założył Żydowską Kompanię Teatralną. W 1950 wraz Luzzatim otworzył w Rzymie, przy Via Veneto, kabaret teatralny I nottambuli. Od 1952 do 1960 pracował w Teatro Stabile w Genui, reżyserując dzieła m.in.: Jeana Anouilha, Luigiego Pirandella, Moliera, Williama Szekspira i Lope de Vegi. Od 1957 wykładał aktorstwo w szkole aktorskiej Studio di Arti sceniche w Rzymie[1].
W 2004 powstał film dokumentalny o życiu i pracy Alessandro Fersena, pt. Being on Stage w reżyserii Paoli Bertolone[4].
Został pochowany na cmentarzu w Baram[2].
Mnemodrama
W 1958 podczas tournée Teatro Stabile po Ameryce Południowej, Fernsen poznał w Rio de Janeiro antropologa, José de Carneiro, za pośrednictwem którego zetknął się ze społecznością afrobrazylijską praktykującą candomblé. Spotkanie to wywarło silny wpływ na jego duchowość i sposób postrzegania roli aktora w procesie twórczym. W wyniku tych doświadczeń, rozwinął mnemodramę – paraszamanistyczną technikę gry aktorskiej, którą w późniejszych latach rozwijał, a następnie nauczał i wykorzystywał w reżyserowanych przedstawieniach[5][1].
Filmografia
| Rok | Tytuł | Rola |
|---|---|---|
| 1942 | Un colpo di pistola | |
| 1949 | Il grido della terra | Rabin |
| 1949 | Mury Malapagi | |
| 1950 | Il Sentiero dell'odio | |
| 1951 | Lorenzaccio | |
| 1953 | Perdonami! | |
| 1953 | Woman of the Red Sea | Profesor Krauss |
| 1953 | Il viale della speranza | Dyrektor Gabelli |
| 1953 | Puccini | Ojciec Delii |
| 1953 | Condemned to Hang | Cesare Rovelli |
| 1953 | Gelosia | Don Silvio |
| 1953 | Musoduro | Doktor Biondi |
| 1953 | Viva la rivista! | |
| 1954 | Delirio | |
| 1954 | Teodora, cesarzowa bizantyjska | Metropolita |
| 1954 | Ulysses | Diomede |
| 1954 | The Two Orphans | Michel Gérard – ojciec |
| 1954 | I cavalieri della regina | |
| 1955 | The Lost City | Ojciec Rafaela |
| 1955 | Przyjaciółki | |
| 1955 | Desperate Farewell | Doktor Lena |
| 1956 | La capinera del mulino | Aimone |
| 1986 | Giovanni Senzapensieri | Profesor |
Przypisy
- 1 2 3 4 5 John C. Green, Mnemodrama in Action: An Introduction to the Theatre of Alessandro Fersen, Cambridge Scholars Publishing, 5 marca 2019, ISBN 978-1-5275-3072-0 [dostęp 2025-06-06] (ang.).
- 1 2 3 ALESSANDRO FAJRAJZEN FERSEN 5 Dec 1911 – 3 Oct 2001 w BillionGraves GPS Headstones [online], BillionGraves [dostęp 2025-06-07] (ang.).
- ↑ Biografia [online], Fondazione Alessandro Fersen [dostęp 2025-06-06] (wł.).
- ↑ Alessandro Fersen (1911-2001) | Centro di ricerca Digilab [online], digilab.web.uniroma1.it [dostęp 2025-09-01].
- ↑ John C. Green, Mnemodrama. Alessandro Fersen’s parashamanic training technique for the occidental performer. [online], University of Plymouth, 1993.
- ↑ Alessandro Fersen. Actor, Writer, Art Department [online], IMDb [dostęp 2025-09-01] (ang.).