Alfred Pastuszeńko
 | |
 major | |
| Data i miejsce urodzenia |
10 grudnia 1895 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
17 grudnia 1920 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1920 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki |
Baon Zapasowy Wojsk Wartowniczych i Etapowych Nr VIII |
| Stanowiska |
dowódca batalionu |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
      | |
Alfred Andrzej Pastuszeńko (ur. 10 grudnia 1895 w Radomyślu, zm. 17 grudnia 1920 w Rajczy) – oficer Legionów Polskich i Wojska Polskiego II RP, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Andrzeja (1855-1916, inspektor kontroli skarbowej) i Leonardy Romualdy z domu Kozłowskiej (1867-1936)[1][2][3]. Absolwent gimnazjum w Rzeszowie, gdzie należał do Związku Strzeleckiego[4]. Od sierpnia 1914 ochotnik w Legionach Polskich. Dowódca 1 plutonu, 4 kompanii 2 pułku piechoty Legionów Polskich[2]. 26 maja 1915 został mianowany chorążym, a 1 kwietnia 1916 podporucznikiem piechoty[5][6].
Szczególnie odznaczył się w walce 16 czerwca 1916 pod Rarańczą, gdzie „swoją odwagą i pełnym inicjatywy prowadzeniem własnego oddziału, przyczynił się do sukcesu natarcia oraz zdobycia jeńców i sprzętu wojskowego”[7]. Za tę postawę został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy[8].
Od 1 września 1917 – jako porucznik – dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych w 2 pułku piechoty w Polskim Korpusie Posiłkowym[4]. Następnie od 1 lutego 1918 nadal jako dowódca kompanii km w 13 pułku strzelców w II Korpusie Polskim w Rosji, a od 1 maja 1918 już na terytorium Rosji przy Komendzie Głównej Wojska Polskiego na Wschodzie[9].
Aresztowany przez bolszewików i uwięziony od 17 lipca do 2 września 1918[9]. 1 stycznia 1919 wrócił do Polski i wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego[4]. Dowódca pociągu pancernego „Zagończyk” (27 maja – 27 lipca 1919)[4]. Następnie dowódca kompanii i kierownik wyszkolenia batalionu zapasowego 2 pułk piechoty Legionów[4]. 9 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 kapitanem w piechocie[10][4]. Od 12 maja 1920 dowódca Baonu Zapasowego Wojsk Wartowniczych i Etapowych Nr VIII w Grudziądzu. Na tym stanowisku 19 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana[11], w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Jesienią tego roku zachorował na gruźlicę, którą nabył będąc w więzieniu[11]. Zmarł 17 grudnia 1920 w Rajczy[9][11]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym Cmentarzu Pobitno w Rzeszowie[12][9]. Awansowany pośmiertnie do stopnia majora[9].
Od 27 kwietnia 1920 był żonaty z Ireną Sawicką[4], nie mieli dzieci[9].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6995 – pośmiertnie, 17 maja 1922[9][13][8][14][3]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[15][9][4]
- Krzyż Walecznych[9]
- Swastyka 4 pułku piechoty Legionów[12][4]
- Odznaka II Brygady z wieńcem laurowym[12][4]
- Odznaka Pamiątkowa „Krzyż Kaniowski”[4]
- Odznaka pamiątkowa „Orlęta”[12][4]
- Médaille Interalliée (Francja)[12]
- Medal Zasługi Wojskowej (Austro-Węgry)[12]
- Krzyż na Polu Chwały[12][4]
Przypisy
- ↑ Andrzej Pastuszeńko. grobonet.erzeszow.pl. [dostęp 2023-05-06].
- 1 2 Polak (red.) 1993 ↓, s. 158.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 15.
- ↑ Polak (red.) 1993 ↓, s. 159, tu awans na podporucznika 11 czerwca 1916.
- ↑ Polak (red.) 1993 ↓, s. 158-159.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 26 stycznia 1923, s. 67.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Polak (red.) 1993 ↓, s. 159.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 98 z 28 grudnia 1919, poz. 4145.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 4 5 6 7 Alfred Andrzej Pastuszeńko. grobonet.erzeszow.pl. [dostęp 2023-05-06].
- ↑ Sitko 1928 ↓, s. 47 poz. 126.
- ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 2-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (26 (305)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 25 czerwca 1922, s. 15 [dostęp 2025-10-29], Cytat: kpt. ś. p. Pastuszeńko Alfred.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 111, poz. 163 (ISAP).
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
- Józef Sitko: Zarys historii wojennej 2-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-05-12].
- Pastuszeńko Alfred Andrzej. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari 76 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-29].